# Fatura Dışı İskonto: Yıl Sonu Ciro Primi KDV Matrahını Düşürmez

> Aynı faturada gösterilmeyen iskonto KDV matrahından düşülmez; alıcı satıcı adına fatura keser ve orijinal işlem tarihindeki KDV oranını uygular.

_PONEOM Teknoloji A.Ş. · Vergi · 4 Eylül 2026 · 6 dk okuma_

---

Düşemezsiniz. Katma Değer Vergisi Kanunu iskontoyu ikiye ayırıyor: aynı fatura üzerinde gösterilen ve ticari teamüle uygun olan iskonto matraha hiç girmez; sonradan bildirilen yıl sonu ya da ciro primi iskontosu ise girer. İkincisinde düzeltme, primi alan tarafın satıcı adına düzenlediği ayrı bir faturayla yapılır.

Bu ayrımın maliyeti kâğıt üstünde küçük görünür, uygulamada değildir. Yanlış tarafta durmak, hem eksik hesaplanmış bir KDV hem de yanlış oranla kesilmiş bir fatura demek.

## Kanunun iki ayrı maddesi

**Madde 25/a — matraha dahil olmayan unsurlar.** Teslim ve hizmet işlemlerinde, fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun miktardaki iskontolar matraha dahil edilmez. Cümlede iki şart var ve ikisi birlikte aranıyor: iskonto **aynı belgede gösterilecek** ve miktarı **teamüle uygun** olacak.

**Madde 35 — matrahta değişiklik.** Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi ya da işlemden vazgeçilmesi gibi sebeplerle matrahta değişiklik olursa, bunun düzeltilmesi gerekiyor. Faturadan sonra ortaya çıkan iskontolar bu maddenin alanına giriyor.

İki madde arasındaki sınır zamanla çizilmiş. Ciro primlerinin bir dönem ayrı bir hizmet bedeli sayılıp genel oranda KDV'ye tabi tutulduğu uygulama 2012'de terk edildi; bugünkü konum, KDV Uygulama Genel Tebliği'nin III/A-6 bölümünde matrahta değişiklik olarak tarif ediliyor.

"Teamüle uygun miktar" ise kanunda sayısal bir sınırla tanımlanmıyor. Sektördeki yerleşik uygulama, sözleşme metni ve aynı müşteri grubuna uygulanan oranların tutarlılığı belirleyici oluyor. Belirli bir bayiye açıklanamayan bir oranda verilen iskonto, faturada gösterilse bile eleştiriye açık.

## Faturada gösterilen iskonto: hesap nasıl işliyor

İzmir'de boya ve endüstriyel kimyasal toptancılığı yapan bir limited şirket, bayisine 480.000 TL liste bedelli bir teslim yapıyor. Sözleşmede iki iskonto var: miktar iskontosu %8, peşin ödeme iskontosu %2. İkisi de faturada ayrı satır olarak gösteriliyor.

Burada ilk tuzak, iki oranı toplayıp %10 saymak. İskontolar birbiri ardına, yani çarpımsal uygulanır:

| Adım | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Liste bedeli | — | 480.000,00 ₺ |
| Miktar iskontosu %8 | 480.000 × 0,92 | 441.600,00 ₺ |
| Peşin ödeme iskontosu %2 | 441.600 × 0,98 | 432.768,00 ₺ |
| Toplam iskonto | 480.000 − 432.768 | 47.232,00 ₺ |
| KDV matrahı | — | 432.768,00 ₺ |
| KDV %20 | 432.768 × 0,20 | 86.553,60 ₺ |
| Genel toplam | — | 519.321,60 ₺ |

Efektif iskonto %10 değil, %9,84. Fark tek satırda 768 TL; yüz faturada beş haneli bir sapma. Kademeli oranların çarpımsal karşılığını ve indirimli tutardan liste fiyatına dönüşü [iskonto ve zam hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/iskonto) aracında kendi oranlarınızla deneyebilirsiniz. Faturanın tamamını, tevkifat da varsa onunla birlikte çıkarmak için [fatura toplamı hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/fatura-toplami) aracı doğrudan bu akışı işliyor.

Bu senaryoda KDV, iskonto düşüldükten sonraki 432.768 TL üzerinden hesaplandı. Matrah zaten düşük doğdu; düzeltilecek bir şey yok.

## Yıl sonu ciro primi: faturadan sonra gelen iskonto

Şimdi aynı toptancının bayi sözleşmesine bakalım. Sözleşmede şu hüküm var: bir takvim yılı içindeki alımları 6.000.000 TL'yi aşan bayilere, toplam alım tutarı üzerinden %3 ciro primi ödenir.

Yıl boyunca kesilen faturaların hiçbirinde bu prim yok. Prim, ancak aralık ayında hakediş kesinleştiğinde ortaya çıkıyor. Dolayısıyla madde 25/a'nın aradığı "aynı belgede gösterilme" şartı sağlanamıyor ve olay madde 35'in alanına düşüyor.

### Faturayı alıcı keser

Matrahta değişikliğin düzeltilmesi, satıcının kestiği bir iade faturasıyla değil, **alıcının satıcı adına düzenlediği** faturayla yapılıyor. Yani primi hak eden bayi, primi ödeyen toptancı adına fatura düzenliyor.

Bu, çoğu işletmede sezgiye ters geldiği için sık atlanıyor. "Ben iskonto veriyorum, faturayı ben keserim" refleksi burada çalışmıyor. Satıcı, bayiden gelen bu faturadaki KDV'yi indirim konusu yapıyor; matrah düzeltmesi böylece iki tarafta da kayda giriyor.

### Kritik ayrıntı: hangi tarihin oranı

Prim faturasında uygulanacak KDV oranı, faturanın düzenlendiği tarihte geçerli olan oran değil, **primin ilişkin olduğu asıl teslimin yapıldığı tarihte geçerli olan orandır.**

Bu, oranı yıl içinde değişen mallarda hesabı tamamen ters çeviren nokta. Bir ürünün oranı yıl ortasında değişmişse, aralık ayında kesilen prim faturasında güncel oranı uygulamak matrahı da vergiyi de bozar. Fatura, geçmişteki işlemin oranını taşımak zorunda.

### Prim faturası adım adım

Bayinin 2026 yılı alımları KDV hariç 6.400.000 TL. Alımların dağılımı şöyle: 4.800.000 TL'lik kısım %20 oranına tabi endüstriyel ürünler, 1.600.000 TL'lik kısım teslim tarihinde %10 oranına tabi ürünler.

Prim: 6.400.000 × 0,03 = **192.000 TL**

Prim tek bir oranla faturalanamaz; asıl teslimlerin oran dağılımına göre ayrıştırılır.

| Ürün grubu | Alım tutarı | Payı | Prim payı | Uygulanacak oran | KDV |
|---|---|---|---|---|---|
| %20 oranlı ürünler | 4.800.000 ₺ | %75 | 144.000 ₺ | %20 | 28.800,00 ₺ |
| %10 oranlı ürünler | 1.600.000 ₺ | %25 | 48.000 ₺ | %10 | 4.800,00 ₺ |
| **Toplam** | **6.400.000 ₺** | **%100** | **192.000 ₺** | — | **33.600,00 ₺** |

Prim faturasının genel toplamı 225.600 TL. Tamamına %20 uygulansaydı KDV 38.400 TL çıkacaktı; aradaki 4.800 TL, satıcının haksız yere indirim konusu yaptığı bir tutar olarak karşısına çıkardı. Oran çevirimlerini kontrol etmek için [KDV hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/kdv) aracıyla dahil-hariç dönüşümlerini tek tek doğrulayabilirsiniz.

## "Teamüle uygun miktar" testi nerede zorlanıyor

Faturada gösterilen iskontonun matraha girmemesi için ikinci şart da sağlanmalı: miktarın ticari teamüllere uygun olması. Kanun burada oran vermiyor, dolayısıyla ölçüt sektörün kendi pratiği.

Zorlanan tipik durum şu: aynı ürün grubunda bayilerin çoğuna %5-%8 bandında iskonto uygulanırken, tek bir alıcıya %35 iskonto gösterilmesi. Faturada yazılı olması bu iskontoyu otomatik olarak matrah dışına çıkarmıyor; miktarın neden bu düzeyde olduğunun bir dayanağı olması gerekiyor. Kampanya kararı, sözleşmedeki hacim kademesi ya da stok tasfiyesine ilişkin yönetim kararı bu dayanağı kuruyor.

Tersi de doğru. Sözleşmeye bağlı, tüm bayilere aynı kriterle uygulanan ve fiyat listesinde karşılığı olan bir iskonto, oranı yüksek olsa bile savunulabilir durumda. Belirleyici olan oranın büyüklüğü değil, tutarlılığı.

## Kayıt tarafı

Satıcıda prim, brüt satışları düzelten bir kalem olarak izlenir; tekdüzen hesap planında karşılığı 611 Satış İskontoları hesabıdır. Faturadaki KDV, 191 İndirilecek KDV hesabına alınarak indirim konusu yapılır.

Alıcı tarafında prim bir gelir unsurudur ve yaygın uygulamada 602 Diğer Gelirler hesabında izlenir. Hesapladığı KDV'yi 391 Hesaplanan KDV hesabına alır ve ilgili dönem beyannamesinde beyan eder.

Bu belgeyi mal iadesi faturasıyla karıştırmamak gerekiyor. İkisi de alıcı tarafından düzenleniyor, ikisi de matrahı düşürüyor, ama dayanakları farklı. İade faturasında geri dönen fiziksel bir mal var; miktar, birim fiyat ve o malın kendi KDV oranı belgeye yazılıyor. İskonto faturasında ise geri dönen bir şey yok, yalnızca bedelde bir azalma var. Stok hareketi doğurmaması gereken bir işlemi iade faturasıyla belgelemek, envanteri bozan sessiz bir hata üretiyor.

Faturanın düzenlenme zamanı da başıboş değil. Vergi Usul Kanunu'nun 231. maddesi faturanın, işlemin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesini istiyor. Ciro priminde bu tarih, hakedişin kesinleştiği andır — yani sözleşmedeki eşiğin aşıldığının taraflarca tespit edildiği gün. Aralıkta kesinleşen bir primin faturasını şubatta kesmek, hem belge düzeni hem de dönemsellik açısından sorun üretir.

## Gelir ve kurumlar vergisi tarafı ayrı çalışıyor

İskontonun hangi belgede göründüğü KDV'nin sorunu. Kazanç vergilerinde ölçüt bambaşka: dönemsellik ve tahakkuk.

Ciro primi, sözleşmedeki eşiğin aşılmasıyla hukuken doğuyor. 2026 alımları üzerinden hesaplanan bir prim, faturası ocak ayında kesilse bile 2026 hesabının unsuru. Satıcı için bu, aralık kapanışında karşılık ayırmayı gerektiren bir gider; alıcı için aynı dönemin geliri. Faturanın kesildiği tarihe göre kayıt yapmak, iki tarafta da matrahı yanlış döneme taşıyor.

Bu, geçici vergi beyanlarında da kendini gösteriyor. Yılın son çeyreğinde hakedişi kesinleşmiş ama faturası düzenlenmemiş bir prim, dördüncü dönem geçici vergi hesabında dikkate alınmazsa dönem kazancı olduğundan yüksek çıkıyor.

## Sık yapılan üç hata

**Primi hizmet bedeli sanmak.** "Bayi bize satış performansı hizmeti verdi" gerekçesiyle tüm prime %20 uygulamak, 2012 öncesinin terk edilmiş yaklaşımı. Ortada ayrı bir hizmet değil, matrahta değişiklik var.

**Faturayı yanlış tarafın kesmesi.** Satıcının düzenlediği bir "iskonto faturası", düzeltmeyi kayıtlarda doğru yere oturtmaz. Belgeyi alıcı düzenler.

**Tek oranla faturalamak.** Farklı oranlara tabi ürünlerden oluşan bir alım toplamı üzerinden hesaplanan primi, en yüksek orandan tek satırda faturalamak pratikte yaygın ama hatalı.

Yıl kapanırken bayi bazında alım toplamlarını, oran kırılımlarını ve sözleşmedeki eşikleri elle çıkarmak bu üç hatanın da kaynağı. Cari hesap hareketlerinin oran bazında ayrışık durduğu bir yapıda prim hesabı, aralıkta yeniden kurulacak bir tablo olmaktan çıkıyor; PONEO'da bayi bazlı alım toplamları ve KDV kırılımı aynı ekranda durduğu için hakediş çıkarmak tek adıma iniyor.

Tebliğin ilgili bölümü için [gib.gov.tr](https://www.gib.gov.tr) üzerindeki KDV Uygulama Genel Tebliği metnine bakabilirsiniz. Kontrol edilecek soru her zaman aynı: bu iskonto asıl faturanın üzerinde mi duruyor, yoksa sonradan mı doğdu?

## İlgili hesaplama araçları

- [İskonto ve Zam](https://poneo.co/hesaplama/iskonto) — Kademeli iskonto ve zammı çarpımsal olarak uygulayın; indirimli tutardan liste fiyatını iç iskonto ile geri hesaplayın.
- [KDV Hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/kdv) — KDV dahil ve hariç tutarları %1, %10 ve %20 oranlarıyla anında çevirin.
- [Fatura Toplamı](https://poneo.co/hesaplama/fatura-toplami) — İskonto, KDV ve tevkifatı birlikte işleyerek fatura genel toplamını çıkarın.

## Sık sorulan sorular

### Yıl sonunda verdiğim ciro primi iskontosunu KDV matrahından düşebilir miyim, faturayı kim keser?

Doğrudan düşemezsiniz. Aynı faturada gösterilmeyen iskonto, KDV Kanunu'nun 35. maddesi kapsamında matrahta değişiklik sayılır ve düzeltme ayrı bir belgeyle yapılır. Faturayı primi hak eden taraf, yani alıcı, satıcı adına düzenler. Satıcı bu faturada hesaplanan KDV'yi indirim konusu yapar.

### Ciro primi faturasında hangi KDV oranı uygulanır?

Faturanın düzenlendiği tarihteki güncel oran değil, primin ilişkin olduğu asıl teslim ya da hizmetin yapıldığı tarihte geçerli olan oran uygulanır. Alımlar farklı oranlara tabi ürünlerden oluşuyorsa prim tutarı bu oranlara dağıtılarak faturalanır.

### Faturanın üzerinde gösterdiğim iskonto KDV matrahına dahil mi?

Hayır, iki şart birlikte sağlandığında matraha girmez. İskontonun aynı fatura üzerinde gösterilmesi ve ticari teamüllere uygun bir miktarda olması gerekir. Bu durumda KDV, iskonto düşüldükten sonra kalan bedel üzerinden hesaplanır.

---

Kaynak: https://poneo.co/blog/fatura-disi-iskonto-kdv-matrahi
Etiketler: fatura üzerinde gösterilmeyen iskonto KDV, ciro primi KDV oranı, yıl sonu iskontosu faturası kim keser, miktar iskontosu KDV matrahı, iskonto faturası nasıl düzenlenir