# Gecikme Zammı %4,5'ten %3,7'ye İndi: Eski Borçta Hangi Oran Geçerli?

> Gecikme zammı oranı 13 Kasım 2025'ten itibaren değişti; vadesi önceki tarihe düşen borç iki parça hâlinde hesaplanır. Parçalı hesabı örnekle görün.

_PONEOM Teknoloji A.Ş. · Vergi · 19 Ağustos 2026 · 7 dk okuma_

---

İkisi de geçerlidir. Gecikme zammı tek bir oranla değil, vadeden ödeme gününe kadar geçen sürede **o gün yürürlükte olan** oranla işler. 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı aylık oranı 13 Kasım 2025'ten itibaren %4,5'ten %3,7'ye indirdiği için, vadesi bu tarihten önceye düşen bir borç iki parça hâlinde hesaplanır: 12 Kasım'a kadar %4,5, 13 Kasım'dan sonra %3,7.

Tahakkuk fişindeki tutarın beklediğinizden farklı çıkmasının nedeni genelde budur. Hesabınız doğru, ama süreyi bölmemişsinizdir.

## Oranın kendisi değil, hangi güne denk geldiği

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesi gecikme zammını "vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı" işletir. Buradaki "her ay için ayrı ayrı" ifadesi, hesabın bir bileşik faiz değil, ay ay eklenen basit bir zam olduğunu söyler. Ama aynı zamanda oranın aya bağlandığını da söyler.

Bir oran değişikliği yürürlüğe girdiğinde, geçmişte işlemiş aylar geriye dönük olarak yeni orandan hesaplanmaz. Yeni oran, yürürlük tarihinden sonraki günlere uygulanır. Kanunilik ilkesinin doğal sonucu bu; yoksa idare bir oran kararıyla geçmiş borçları toptan artırıp azaltabilirdi.

Çoğu kaynak "gecikme zammı oranı %3,7'dir" deyip geçiyor. Doğru ama eksik. 2026 yılında ödenen pek çok borcun vadesi 2025'te; o borçların bir kısmı hâlâ eski oranı taşıyor.

## Ayın ve günün nasıl sayıldığı

Sürenin bölünmesini anlamak için önce sayım kuralını netleştirmek gerekir.

Ay hesabı takvim ayına göre değil, **vade gününe** göre yapılır. Vade 28 Ekim ise aylar her ayın 28'inde tamamlanır; 28 Kasım'da bir ay, 28 Aralık'ta iki ay dolar. Aydan artan kısım için 51. madde açık: ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesaplanır. Uygulamada aylık oran 30'a bölünür.

Aylık %3,7 için günlük oran %0,12333, yani binde 1,2333. Aylık %4,5 için %0,15, yani binde 1,5. Aradaki fark günde binde 0,2667 gibi görünüyor; on beş günde bunun anlamı borcun %0,4'ü oluyor.

## 250.000 TL'lik bir KDV borcunda parçalı hesap

Adana'da inşaat malzemesi toptancılığı yapan bir limited şirket, 2025/Eylül dönemi KDV beyannamesini verdi ama 250.000 TL'lik tahakkuku ödemedi. Vade 28 Ekim 2025. Borcu 20 Şubat 2026'da ödüyor.

Gecikme zammı vadeyi izleyen günden, yani 29 Ekim 2025'ten başlar ve ödeme günü dahil işler. Toplam süre 115 gün. Bu süre 13 Kasım 2025'i kestiği için ikiye bölünür.

**Birinci parça — 29 Ekim 2025 / 12 Kasım 2025, aylık %4,5**

Bir ay dolmadan oran değişiyor, dolayısıyla tamamı gün hesabı:

- 15 gün × (%4,5 ÷ 30) = %2,25
- 250.000 × 0,0225 = **5.625,00 TL**

**İkinci parça — 13 Kasım 2025 / 20 Şubat 2026, aylık %3,7**

İlk ay 13 Kasım'da başladığı için aylar her ayın 12'sinde dolar: 12 Aralık'ta bir ay, 12 Ocak'ta iki ay, 12 Şubat'ta üç ay. Üç ay 92 gün eder, kalan 8 gün.

- 3 ay × %3,7 = %11,1 → 250.000 × 0,111 = **27.750,00 TL**
- 8 gün × (%3,7 ÷ 30) = %0,986667 → 250.000 × 0,00986667 = **2.466,67 TL**

**Toplam gecikme zammı:** 5.625,00 + 27.750,00 + 2.466,67 = **35.841,67 TL**

**Ödenecek toplam:** 250.000 + 35.841,67 = **285.841,67 TL**

| Dönem | Süre | Aylık oran | Gecikme zammı |
|---|---|---|---|
| 29.10.2025 – 12.11.2025 | 15 gün | %4,5 | 5.625,00 ₺ |
| 13.11.2025 – 12.02.2026 | 3 ay (92 gün) | %3,7 | 27.750,00 ₺ |
| 13.02.2026 – 20.02.2026 | 8 gün | %3,7 | 2.466,67 ₺ |
| **Toplam** | **115 gün** | — | **35.841,67 ₺** |

[Gecikme zammı hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/gecikme-zammi) aracını çalıştırırken ay ve gün alanlarını bu mantıkla doldurmak gerekir; süreyi tek blokta girmek, kesişen bir tarih varsa sonucu kaydırır.

## Tek oranla hesaplayan tahakkuk neden 1.000 TL eksik

Aynı borcu, "oran %3,7" deyip tüm süreye uygulasaydık:

- 29 Ekim'den 28 Ocak'a 3 ay × %3,7 = %11,1 → 27.750,00 TL
- 29 Ocak'tan 20 Şubat'a 23 gün × (%3,7 ÷ 30) = %2,836667 → 7.091,67 TL
- Toplam: **34.841,67 TL**

Fark tam 1.000,00 TL. Nereden geldiği de tek satırda görülüyor: ilk 15 günde iki oran arasındaki aylık 0,8 puanlık fark, günlük %0,02667'ye karşılık geliyor; 15 gün × 250.000 × 0,0002667 = 1.000 TL.

Yüzde olarak küçük. Ama bu, tek bir beyannamenin tek bir dönemi. Yapılandırma başvurusunda ya da vergi dairesiyle bakiye mutabakatında birden çok dönem üst üste binince fark tutar hâline gelir ve "borcumu kapattım" dediğiniz hesapta küsurat kalır. Küsurat kalan borç kapanmış sayılmaz.

Ters yön de mümkündür: oranın yükseldiği bir değişiklikte tek oranla hesaplayan taraf bu kez fazla öder ve iade talebi gerekir.

## Ödeme kararı verirken iki ayrıntı

Oranı doğru bilmek, ödenecek tutarı doğru bulmaya yetmiyor. İki nokta daha var ve ikisi de hesabı değil, kararı etkiliyor.

### Aylık oranı yıllığa çevirirken düşülen tuzak

Gecikme zammı aylık ilan edilir, kredi faizleri ve mevduat oranları yıllık. Karşılaştırma yapmak isteyen herkes bir çeviri yapıyor ve çoğu bu çeviriyi yanlış yönde kuruyor.

Aylık %3,7'nin yıllık karşılığı, 6183'ün basit hesap mantığı gereği 12 × %3,7 = **%44,4**. Bileşik değil, çünkü kanun gecikme zammını her ay için ayrı ayrı ve borç aslı üzerinden işletir; işlemiş zam yeni ayın matrahına eklenmez.

Bunun pratik sonucu ilk bakışta göründüğünden önemli. Vergi borcunu ödemek için ticari kredi kullanmayı düşünen bir işletme, kredinin yıllık maliyetiyle gecikme zammının yıllık karşılığını yan yana koymak zorunda. Aylık oranı doğrudan yıllık bir faizle kıyaslamak, kamu borcunu olduğundan çok daha ucuz gösterir ve "nasılsa küçük bir zam" diyerek erteleme kararı verdirir.

Ters yönde de bir tuzak var: aylık %3,7'yi bileşik varsayıp yıllık %54,6 bulmak. Bu da doğru değil ve bu kez borç olduğundan pahalı görünür. Hesap basittir; sürprizin kaynağı oranın kendisi değil, çevirme yönteminin seçilmemiş olmasıdır.

### Kısmi ödeme borcu neden kapatmıyor

Sık rastlanan bir durum: mükellef borç aslını ödüyor, "kapandı" diyor, aylar sonra tebligat geliyor.

Sebep şu. Amme alacağına karşılık yapılan bir ödeme, yalnızca borç aslına sayılmaz; alacağın aslı ile fer'ileri arasında oranlı olarak mahsup edilir. 250.000 TL asıl ve 35.841,67 TL gecikme zammı bulunan bir dosyaya 250.000 TL yatırıldığında, bu tutarın bir kısmı zamma gider ve asıl tamamen kapanmaz. Kapanmayan asıl üzerinden gecikme zammı işlemeye devam eder.

Rakamlar küçüldükçe fark daha da can sıkıcı hâle gelir, çünkü kalan bakiye artık takip edilmeyecek kadar küçüktür ama sıfır da değildir. Vergi dairesinden alınacak güncel borç dökümünde tahakkuk, gecikme zammı ve ödenen tutarın ayrı satırlarda görünmesinin nedeni de budur. Ödeme yaparken hesabı ödeme gününe göre çıkarıp tam tutarı yatırmak, sonradan küsurat kovalamaktan kolaydır.

## Pişmanlık zammı aynı orana bağlı, tecil faizi değil

Burada üç kavram sürekli birbirine karışıyor.

**Pişmanlık zammı.** Vergi Usul Kanunu'nun 371. maddesi, pişmanlıkla verilen beyannamelerde ödenecek zammı gecikme zammı oranına bağlar. Yani aylık %3,7'yi, 13 Kasım 2025 öncesi için %4,5'i izler ve aynı biçimde parçalanır. Beyan dönemi eski, pişmanlık başvurusu yeni olan her dosyada iki oran birden çıkar.

**Gecikme faizi.** Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesi kapsamında, ikmalen ya da re'sen tarh edilen vergilerde normal vade tarihinden tahakkuk tarihine kadar işler. Oranı gecikme zammı oranıdır, ama başlangıç noktası farklıdır: ödeme günü değil, tahakkuk günü esas alınır.

**Tecil faizi.** Bu, ötekilerden yapısal olarak ayrılır. 6183 sayılı Kanunun 48. maddesi kapsamında borç taksitlendirildiğinde uygulanır ve **yıllık** orandır. 13 Kasım 2025'ten itibaren yıllık %39'dur. Aylık %3,7 ile yıllık %39'u yan yana koyup "ikisi de yaklaşık aynı" demek yanıltıcı: aylık %3,7, yıla basit olarak yayıldığında %44,4 eder. Tecil, borcu taksitlendirmenin yanı sıra maliyeti de düşürür — taksitlendirme başvurusunun asıl mantığı budur.

## Hangi alacaklara işler, hangilerine işlemez

Gecikme zammı bir "vergi faizi" değil, amme alacaklarına özgü bir fer'idir. Kapsamı 6183 sayılı Kanunun uygulama alanıyla çizilir.

**İşler:** Vergi asılları, vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları, harçlar, idari para cezaları, kamu kurumlarının kanunla belirlenmiş alacakları.

**Ayrı rejime tabidir:** Sosyal güvenlik primleri. 5510 sayılı Kanunun 89. maddesi primler için kendi gecikme cezası ve gecikme zammı mekanizmasını kurar; 6183'ün aylık oranı buraya doğrudan uygulanmaz. Prim borcunu vergi borcuyla aynı oranla hesaplamak, ödeme planında tutmayan bir tutar üretir.

**İşlemez:** Özel hukuk ilişkisinden doğan alacaklar. Müşterinizin size ödemediği fatura bedeli, kiracınızın geciken kirası, tedarikçinize olan borcunuz.

Ticari alacakta uygulanacak oran 3095 sayılı Kanun ve Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesinden gelir; 2026 için kanuni faiz %31, ticari işlerde temerrüt faizi %39,75, mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faizi %43'tür. Üçü farklı hâllerde uygulanır ve hangisinin geçerli olduğu sözleşmeye bağlıdır; [yasal faiz ve temerrüt faizi hesaplaması](https://poneo.co/hesaplama/yasal-faiz) bu ayrımı gün bazında yapar. Vergi borcunun oranını ticari alacağa uygulamak, icra dosyasında talep edilen tutarın reddedilmesine kadar gider.

Ceza tarafı da amme alacağıdır. Kesinleşmiş bir [özel usulsüzlük cezası](https://poneo.co/hesaplama/ozel-usulsuzluk-cezasi) vadesinde ödenmezse, vergi aslı gibi gecikme zammına tabi olur ve aynı parçalı hesap orada da geçerlidir. Cezaya gecikme faizi işlemez, ama gecikme zammı işler; ikisinin farkı tam da bu noktada belirginleşir.

Oran değişikliklerinin ne zaman yapılacağı önceden bilinmez. Bilinebilecek olan, borcun vadesinin hangi tarafa düştüğüdür. Vade tarihlerini bir yerde toplu görmek — PONEO'da tahakkukların dönem ve vade bilgisiyle listelenmesi gibi — hangi borcun hangi oran rejimine girdiğini ödeme anında değil, öncesinde göstermesi bakımından işe yarıyor.

Resmî oranların yürürlük tarihlerini [Gelir İdaresi Başkanlığı](https://www.gib.gov.tr) sitesindeki duyurulardan doğrulayabilirsiniz.

## İlgili hesaplama araçları

- [Gecikme Zammı](https://poneo.co/hesaplama/gecikme-zammi) — Vadesi geçen vergi borcunuzun gecikme zammıyla birlikte güncel tutarını bulun.
- [Yasal Faiz](https://poneo.co/hesaplama/yasal-faiz) — Vadesi geçen alacağa işleyen kanuni, ticari ve TTK 1530 faizini gün bazında hesaplayın.
- [Özel Usulsüzlük Cezası](https://poneo.co/hesaplama/ozel-usulsuzluk-cezasi) — Fatura kesmemenin, kâğıt e-belge düzenlemenin ve tevsik zorunluluğuna uymamanın 2026 cezasını tespit sayısına ve mükellef grubuna göre hesaplayın.

## Sık sorulan sorular

### Gecikme zammı oranı değiştiğinde daha eski vadeli bir vergi borcuna eski oran mı yeni oran mı uygulanır?

İkisi de uygulanır. Gecikme zammı, vadeden ödeme gününe kadar geçen sürede o gün yürürlükte olan oranla işler; 13 Kasım 2025'ten önceki günlere aylık %4,5, o tarihten sonraki günlere aylık %3,7 denk gelir. Süreyi tek bir oranla çarpan her hesap yanlış sonuç verir.

### Ay kesirleri nasıl hesaplanır?

6183 sayılı Kanunun 51. maddesi ay kesirlerine isabet eden gecikme zammının günlük olarak hesaplanmasını öngörür. Uygulamada aylık oran 30'a bölünüp gün sayısıyla çarpılır: aylık %3,7 için günlük oran binde 1,2333'tür.

### Pişmanlık zammı ile tecil faizi de aynı oranda mı?

Pişmanlık zammı evet, tecil faizi hayır. Vergi Usul Kanunu'nun 371. maddesi pişmanlık zammını gecikme zammı oranına bağlar, dolayısıyla aynı tarihte aynı biçimde parçalanır. Tecil faizi ise ayrı belirlenir ve yıllık orandır: 13 Kasım 2025'ten itibaren yıllık %39'dur.

---

Kaynak: https://poneo.co/blog/gecikme-zammi-orani-degisti-hangi-oran-gecerli
Etiketler: gecikme zammı oranı değişince eski borç ne olur, gecikme zammı oranı 2026, gecikme zammında hangi oran uygulanır, pişmanlık zammı oranı, tecil faizi oranı 2026