# e-SMM'de Stopajı Müşteri Belirler: 3 Farklı Net Tahsilat

> Serbest meslek makbuzunda stopajı müşteri belirler: aynı bedel üç farklı net tahsilat verir. GVK 94 sorumluluğunu ve stopajın sıfır olduğu durumu öğrenin.

_PONEOM Teknoloji A.Ş. · Vergi · 19 Ağustos 2026 · 7 dk okuma_

---

Stopajı siz kesmezsiniz, ödemeyi yapan taraf keser ve kendi muhtasar beyannamesiyle beyan eder. Serbest meslek makbuzu düzenleyen kişi stopajın mükellefi değil, konusudur. Alıcı GVK'nın 94'üncü maddesinde sayılan sorumlular arasında yer almıyorsa, örneğin bireysel bir danışansa, stopaj hiç doğmaz. Aynı hizmet bedeli bu yüzden üç farklı net tahsilat üretir.

## Yükümlülük kimde

Gelir Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesi tevkifat yapmakla yükümlü olanları tek tek sayar. Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler ve vakıflar, bunların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı ile zirai kazancını bilanço ya da zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler bu listede yer alır.

Listede olmayan herkes tevkifat sorumlusu değildir. Kendi adına danışmanlık alan bir birey, ev sahibi sıfatıyla mimar tutan bir kişi, terapiye giden bir danışan bu kapsamın dışındadır.

Listedeki bir isim dikkat çekiyor: serbest meslek erbabının kendisi. Bir avukat başka bir avukattan hizmet aldığında stopaj keser. Bir mali müşavir bilirkişiye ödeme yaptığında keser. "Ben de serbest meslek erbabıyım, kesmem gerekmez" varsayımı yanlıştır ve muhtasar beyanname denetiminde en sık çıkan hatalardandır.

Serbest meslek kazancı tahsil esasına tabidir. Makbuz da VUK'un 236'ncı maddesi uyarınca tahsilat anında düzenlenir. Dolayısıyla stopaj, hizmetin verildiği gün değil, paranın el değiştirdiği gün doğar.

## Aynı bedel, üç alıcı, üç farklı tahsilat

İstanbul'da kurumsal finans danışmanlığı yapan bir serbest meslek erbabını düşünün. Üç ayrı müşteriye aynı işi yapıyor ve her birine 100.000 TL brüt bedelle makbuz kesiyor.

İlk müşteri bir limited şirket. GVK 94 sorumlusu olduğu için %20 stopaj keser. Bedelin üzerine %20 KDV eklenir. Şirketin ödediği toplam 100.000 TL: 80.000 TL net hizmet bedeli, 20.000 TL KDV.

İkinci müşteri bireysel bir yatırımcı. GVK 94'te sayılan sorumlular arasında değil, dolayısıyla stopaj yok. Makbuzda brüt ve net aynı: 100.000 TL. Üzerine KDV eklenince tahsil edilen tutar 120.000 TL.

Üçüncü müşteri bir kamu kurumu. Hem gelir vergisi tevkifatı sorumlusu hem de KDV kısmi tevkifatında belirlenmiş alıcı. Danışmanlık hizmetlerinde KDV tevkifat oranı 9/10 ve işlem 12.000 TL'lik KDV dahil alt sınırın çok üzerinde. Yani hem %20 gelir vergisi stopajı hem 18.000 TL KDV tevkifatı yapılır.

| | Limited şirket | Nihai tüketici | Kamu kurumu |
|---|---|---|---|
| Brüt bedel | 100.000 TL | 100.000 TL | 100.000 TL |
| Gelir vergisi stopajı (%20) | 20.000 TL | — | 20.000 TL |
| Hesaplanan KDV (%20) | 20.000 TL | 20.000 TL | 20.000 TL |
| KDV tevkifatı (9/10) | — | — | 18.000 TL |
| **Kasaya giren** | **100.000 TL** | **120.000 TL** | **82.000 TL** |
| KDV ödendikten sonra kalan | 80.000 TL | 100.000 TL | 80.000 TL |

Aynı iş, aynı fiyat, kasaya giren tutarda 38.000 TL fark. Üç senaryonun makbuz dökümünü kendi bedelinizle [serbest meslek makbuzu hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/serbest-meslek-makbuzu) aracında satır satır görebilir, KDV ve tevkifat kombinasyonlarını [KDV hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/kdv) sayfasında ayrıca kontrol edebilirsiniz.

Nihai tüketici satırındaki 120.000 TL'ye aldanmayın. O tutarın 20.000 TL'si zaten devletin, KDV beyannamesiyle çıkacak. Gerçek fark stopajda: yıl içinde peşinen ödenmiş bir vergi mi var, yok mu.

## KDV tevkifatı her kurumsal müşteride çıkmaz

Tablodaki üçüncü sütun sık sık yanlış genelleniyor. KDV kısmi tevkifatı, gelir vergisi stopajıyla aynı listeye tabi değil.

Gelir vergisi stopajında ölçü GVK 94'teki sorumlular listesidir. KDV tevkifatında ise iki ayrı grup var: bazı işlemlerde tüm KDV mükellefleri, bazı işlemlerde yalnızca tebliğde sayılan belirlenmiş alıcılar tevkifat yapar. Etüt, plan-proje, danışmanlık ve denetim hizmetlerindeki 9/10 oranı ikinci gruba, yani belirlenmiş alıcılara yapılan işlemlere ait.

Pratik karşılığı şu: aynı danışmanlık hizmetini sıradan bir limited şirkete verdiğinizde KDV tevkifatı çıkmaz, kamu kurumuna ya da tebliğde sayılan bir kuruluşa verdiğinizde çıkar. İkisini aynı kefeye koyup her kurumsal müşteride 9/10 uygulamak, tahsil edeceğiniz KDV'yi haksız yere düşürür ve beyannamede ödenecek vergi çıkmasına yol açar.

Alt sınırı da atlamayın. KDV dahil 12.000 TL'yi aşmayan işlemlerde tevkifat uygulanmaz. Küçük tutarlı makbuzlarda bu eşik sıkça gözden kaçıyor.

Tevkif edilen KDV kaybolmuyor, beyanname üzerinden iade konusu yapılabiliyor. Ancak iade belge ve süre isteyen bir süreç. Nakit planı kurarken tevkif edilen tutarı kasaya girmiş para değil, birkaç ay sonra gelecek alacak olarak görmek gerekir.

## Stopaj hasılattan, vergi kazançtan

İşin asıl teknik yanı burada. Stopaj brüt hasılat üzerinden hesaplanır ve giderleri tanımaz. Yıllık beyannamede ödeyeceğiniz vergi ise kazanç üzerinden, yani gider düşüldükten sonra hesaplanır. İki taban aynı değil.

Aynı danışman için yılı bağlayalım. Gayrisafi hasılat 1.100.000 TL, mesleki giderler 300.000 TL, kazanç 800.000 TL.

Ücret dışı gelirlere uygulanan 2026 tarifesiyle hesap şöyle işler: ilk 190.000 TL için %15 ile 28.500 TL, sonraki 210.000 TL için %20 ile 42.000 TL, kalan 400.000 TL için %27 ile 108.000 TL. Toplam gelir vergisi 178.500 TL. Kendi kazancınız için dilimli hesabı [gelir vergisi hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/gelir-vergisi) aracında görebilirsiniz.

Şimdi iki uç senaryo.

Hasılatın tamamı kurumsal müşteriden geliyorsa yıl içinde kesilen stopaj 1.100.000 × %20 = 220.000 TL olur. Hesaplanan vergi 178.500 TL. Aradaki 41.500 TL fazla kesilmiştir; beyanname üzerinden mahsup edilir, kalan tutar diğer vergi borçlarına mahsup edilebilir ya da iade istenebilir.

Hasılatın tamamı nihai tüketiciden geliyorsa yıl içinde hiç stopaj kesilmemiştir. 178.500 TL'nin tamamı beyan üzerinden ödenir. Ödeme iki taksittir: mart ve temmuz aylarının son günü, taksit başına 89.250 TL.

Buradan çıkan kural şu: gider oranı yüksek serbest meslek erbabında stopaj neredeyse her zaman fazla gelir ve iade doğurur. Ofis kirası, personel, sigorta ve amortisman kalemleri ağırsa, hasılatın %20'si kazancın gerçek vergisinden yüksek kalır. Devlete faizsiz kredi vermiş olursunuz.

## Nakit akışı tarafındaki asıl fark

Stopajsız çalışmak "vergi ödemiyorum" anlamına gelmez, "vergiyi ben yönetiyorum" anlamına gelir. İkisi arasındaki fark disiplin.

Serbest meslek erbabı geçici vergi mükellefidir ve 7566 sayılı Kanunla dördüncü dönem geri geldiği için 2026'da geçici vergi dört dönemdir. Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ikinci ayın 17'sinde sona erer. Geçici vergi oranı tarifenin ilk dilimindeki orandır, yani %15.

Kurumsal müşteriye çalışan erbap için bu takvim çoğu zaman sorunsuz işler; yıl içinde kesilen stopaj geçici vergiden mahsup edilir ve ödenecek tutar küçük kalır. Nihai tüketiciye çalışan erbap ise her üç ayda bir kendi kasasından ödeme yapar. Mayıs ayında tahsil ettiği paranın bir kısmını ağustos ortasına ayırmayı unutursa, sorun vergide değil planlamada çıkar.

Pratik ölçü basit: stopajsız çalışıyorsanız her tahsilatın yaklaşık beşte birini ayrı tutun. Yılın sonunda gider durumunuza göre bu tutarın bir kısmı size geri döner.

## Müşteri "ben stopaj kesmem" derse

İki ihtimal var ve ikisi çok farklı.

Müşteri gerçekten GVK 94 sorumlusu değilse haklıdır. Bireysel bir alıcıdan stopaj beklemek yersizdir; makbuzu brüt ve net eşit olacak şekilde düzenlersiniz.

Müşteri sorumlu olduğu hâlde kesmek istemiyorsa durum ciddileşir. Tevkifat yapmamanın sonucu alıcı için vergi ziyaı ve gecikme faizidir. Sizin tarafınızda ise daha sinsi bir sonuç doğar: GVK'nın 121'inci maddesi yalnızca "kesilmiş bulunan" vergilerin mahsubuna izin verir. Kesilmemiş bir stopajı yıllık beyannamenizde mahsup edemezsiniz. Yani hem brütün tamamını tahsil etmiş görünürsünüz hem de kazancın vergisini baştan sona kendiniz ödersiniz.

Bu yüzden tartışma "keseyim mi kesmeyeyim mi" değil, "alıcı listede mi değil mi" sorusudur. Şüpheye düştüğünüzde alıcının vergi levhasını ve mükellefiyet türünü isteyin.

Makbuzu hiç düzenlememek ise ayrı bir kalem. VUK 353 uyarınca serbest meslek makbuzu düzenlememenin cezası, belgede yazılması gereken tutarın %10'u kadardır ve ilk tespitte 17.000 TL'nin altına inmez. Tespit sayısı arttıkça kademe yükselir.

## Yıl sonunda elinizde olması gerekenler

Yıllık beyanname mart ayında verilir ama stopaj bilgisi yıl boyunca birikir. Beyan zamanı geldiğinde her müşteri için kesilen tutarı geriye dönük toplamaya çalışmak, serbest meslek erbabının en çok vakit kaybettiği işlerden biri.

Üç şeye ihtiyacınız olacak. Birincisi düzenlediğiniz makbuzların brüt bedel, stopaj ve KDV kırılımıyla listesi. İkincisi tevkifat yapan müşterilerin kestiği tutarın karşı tarafın muhtasar beyanıyla tutup tutmadığı; uyuşmazlık çıkarsa mahsup tartışma konusu olur. Üçüncüsü mesleki gider belgeleri, çünkü matrahı aşağı çeken tek kalem onlar.

Bir de yıl içinde ödenen geçici vergiler var. Dört dönemin toplamı, kesinti yoluyla ödenen vergilerle birlikte beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. Burada gözden kaçan kural şu: mahsup edilecek geçici verginin ödenmiş olması gerekir. Tahakkuk etmiş ama ödenmemiş geçici vergi mahsuba konu olmaz.

## Makbuzda görünmesi gerekenler

e-SMM düzenlerken brüt ücret, gelir vergisi stopajı, net ücret, hesaplanan KDV ve varsa KDV tevkifatı ayrı satırlar hâlinde yer alır. Nihai tüketiciye kesilen makbuzda stopaj satırı boş kalır ya da hiç gösterilmez; brüt ile net aynıdır.

Sık yapılan bir hata, müşterinin ödemek istediği tutardan geriye doğru brüt hesaplamaktır. Müşteri "80.000 TL vereceğim" diyorsa ve sorumluysa, brüt 100.000 TL olarak yazılmalı, 20.000 TL stopaj gösterilmelidir. Net tutarı brüt yazmak hem stopajı hem KDV matrahını eksik hesaplatır.

Bir başka nokta: KDV matrahı stopajdan önceki brüt bedeldir. Stopaj gelir vergisi tarafında bir kesintidir, KDV matrahını küçültmez.

Makbuz kesildiği anda stopaj tutarını, KDV'yi ve yıl içindeki kümülatif hasılatı aynı ekranda tutan bir düzen, mart ayında beyannameyi hazırlarken hangi müşteriden ne kadar stopaj kesildiğini aramaktan kurtarır; PONEO'da e-SMM düzenlendiği anda stopaj ve KDV satırları otomatik hesaplanıp cari karta işlenir.

GVK'nın 94'üncü maddesinin tam metni ve tevkifat oranları için [gib.gov.tr](https://www.gib.gov.tr) üzerinden Gelir Vergisi Kanunu'na bakabilirsiniz.

## İlgili hesaplama araçları

- [Serbest Meslek Makbuzu](https://poneo.co/hesaplama/serbest-meslek-makbuzu) — Serbest meslek makbuzunda brüt tutardan gelir vergisi stopajını ve KDV'yi ayırıp net tahsilatı anında hesaplayın; netten brüte de çalışır.
- [Gelir Vergisi](https://poneo.co/hesaplama/gelir-vergisi) — Yıllık kazancınızdan matrahı ve dilimli tarifeye göre ödenecek gelir vergisini çıkarın.
- [KDV Hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/kdv) — KDV dahil ve hariç tutarları %1, %10 ve %20 oranlarıyla anında çevirin.

## Sık sorulan sorular

### Serbest meslek makbuzunda stopajı kim keser, müşterim vergi mükellefi değilse stopaj hesaplanır mı?

Stopajı ödemeyi yapan taraf keser ve kendi muhtasar beyannamesiyle beyan eder. Yükümlülük makbuzu düzenleyende değil, ödemeyi yapandadır. Alıcı GVK 94'te sayılan tevkifat sorumluları arasında değilse, örneğin bireysel bir danışansa, stopaj hiç doğmaz ve brütün tamamını tahsil edersiniz.

### Serbest meslek ödemelerinde stopaj oranı kaçtır?

GVK 94'ün ikinci bendi kapsamındaki serbest meslek ödemelerinde tevkifat oranı yüzde 20'dir. 100.000 TL brüt bedelli bir makbuzda 20.000 TL stopaj kesilir, 80.000 TL net ödenir ve bedelin üzerine ayrıca yüzde 20 KDV eklenir. GVK 18 kapsamına giren telif nitelikli işlerde farklı bir oran uygulanır.

### Müşterim stopaj kesmezse yıllık beyanımda mahsup edebilir miyim?

Hayır. GVK 121 yalnızca kesilmiş bulunan vergilerin mahsubuna izin verir. Tevkifat yapmayan alıcı kendi cezai sorumluluğunu üstlenir ama sizin mahsup hakkınız doğmaz. Bu nedenle makbuzu stopajlı düzenleyip net tutarın ödenmesini istemek gerekir.

---

Kaynak: https://poneo.co/blog/serbest-meslek-makbuzunda-stopaji-kim-keser
Etiketler: serbest meslek makbuzunda stopajı kim keser, nihai tüketiciye smm stopaj var mı, gvk 94 tevkifat sorumluları, şahıstan alınan hizmette stopaj, e-smm stopaj oranı kaç, stopajsız serbest meslek makbuzu