# Tahsil Edilemeyen Fatura Ne Zaman Gider Yazılır? > 2026'da 25.000 TL'yi aşmayan alacakta dava şartı yok; üzerinde icra takibi zorunlu. Karşılık hangi dönemde ayrılır, dönem kaçarsa hak yanar mı? _PONEOM Teknoloji A.Ş. · Vergi · 11 Eylül 2026 · 7 dk okuma_ --- Bir alacağı gider yazabilmek için o alacağın dava ya da icra safhasında olması gerekir. Tek istisna küçük alacaklardır: 2026'da 25.000 TL'yi aşmayan bir alacak, protesto çekilmiş ya da yazıyla bir defadan fazla istenmiş olmak şartıyla dava açılmadan da şüpheli sayılır ve karşılık ayrılır. Eşiğin üzerindeki her alacak için takip zorunludur. ## VUK 323'ün Aradıkları Madde metni kısa, ama içine dört ayrı şart sıkıştırılmış. Alacak ticari ya da zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgili olacak; daha önce hasılat kaydedilmiş olacak; teminata bağlanmamış olacak; ve dava ya da icra safhasında bulunacak. Bu şartların üçü çoğu işletmede kendiliğinden sağlanıyor. Mal sattınız, faturayı kestiniz, hasılat yazdınız, teminat da almadınız. Takılınan hep dördüncüsü. Teminat şartını atlamamak gerekir. Alacağın ipotek, rehin, banka teminat mektubu ya da kefaletle güvence altına alınmış kısmı için karşılık ayrılamaz. 180.000 TL'lik bir alacağın 60.000 TL'si teminatlıysa, karşılığa konu olan tutar 120.000 TL'dir. Aynı biçimde, verilen sipariş avansları için de karşılık ayrılmaz; çünkü o tutar henüz hasılata girmemiştir. ## Herkes Karşılık Ayıramıyor Bu, yazının en çok şaşırtan kısmı olabilir. Şüpheli alacak karşılığı yalnızca **bilanço esasına göre** defter tutan mükelleflerin kullanabildiği bir imkân. İşletme hesabı esasında defter tutan bir mükellef, alacağı ne kadar ümitsiz olursa olsun karşılık ayıramaz; çünkü işletme hesabında karşılık hesabı yoktur, kayıt gelir ve giderin akışı üzerinden yürür. Serbest meslek erbabı için de aynı sonuç geçerli. Serbest meslek kazancı tahsil esasına göre tespit edildiği için, tahsil edilmemiş bir bedel zaten hasılata girmemiştir; girmemiş bir tutar için gider yazmak söz konusu olmaz. Bilanço esasındaki bir işletme için ise imkân yıl boyunca açık. Alacağın şüpheli hale geldiği an hangi aya denk gelirse gelsin, aynı hesap dönemi içinde karşılık ayrılabiliyor. ## 25.000 TL'nin Altı: Dava Yok, Belge Var Kanun, "dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar" için ayrı bir kapı açıyor. 2026'da bu kapının eşiği 25.000 TL. Altında kalan alacakta mahkemeye ya da icra dairesine gitmenize gerek yok. Gerek olmayan şey dava; gereken şey belge. Madde iki alternatif sunuyor: ya alacak protesto edilecek ya da borçludan **yazı ile bir defadan fazla** istenecek. "Bir defadan fazla" ifadesi çok sayıda incelemede sorun çıkarıyor, çünkü tek bir ihtarname yeterli değil. En az iki yazılı isteme ve bunların borçluya ulaştığını gösteren bir kanıt lazım: iadeli taahhütlü posta alındısı, noter ihtarnamesi tebliğ şerhi, ya da KEP üzerinden gönderim kaydı. Telefon görüşmesi, WhatsApp mesajı ve cari ekstre gönderimi bu şartı karşılamaz. Çoğu kaynak eşiği "dava açmaya gerek yok" diye özetleyip geçiyor. Oysa maddenin bu bendi, dava masrafından kurtardığı kadar kayıt disiplini de istiyor. ## Asıl Pahalı Hata Tutar Değil, Dönem Şüpheli alacak uygulamasında en çok para kaybettiren hata, eşiği yanlış hesaplamak değil. Karşılığı geç ayırmak. Karşılık, alacağın şüpheli hale geldiği hesap döneminde ayrılır. İcra takibini Eylül 2026'da başlattıysanız o alacağın karşılığı 2026 kayıtlarına girer. 2026'da unutup 2027'de fark ettiğinizde, dönemsellik ilkesi gereği artık o alacak için gider yazamazsınız. Alacak duruyor, tahsil edilemiyor, ama vergi matrahınızdan düşemiyorsunuz. Bu, geri dönüşü olmayan bir kayıptır ve tutarı doğrudan kurumlar vergisi oranı kadardır. 187.000 TL'lik bir alacak için kaçırılan dönem, %25 oranla 46.750 TL'lik bir vergi avantajının yanması demek. Uygulamadaki en yaygın senaryo şu: icra takibi hukuk bürosu tarafından kasım ayında açılıyor, dosya numarası muhasebeye ulaşmıyor, yıl kapanıyor. Takip dosyalarının listesi ile 120 Alıcılar bakiyelerinin aralık ayında karşılaştırılması, bu kaybı önleyen tek pratik kontrol. ## İşlenmiş Örnek: Üç Fatura, Üç Ayrı Yol Bursa'da makine yedek parçası satan bir limited şirket, 2026 yılını üç tahsil edilememiş faturayla kapatıyor. **A faturası — 18.900 TL.** Eşiğin altında. Şirket, borçluya biri temmuzda biri ekimde olmak üzere iki iadeli taahhütlü ihtarname göndermiş. Şart tamam; dava yok, icra yok, karşılık 2026'da ayrılıyor. **B faturası — 26.400 TL.** Eşiği yalnızca 1.400 TL aşıyor, ama eşik aşıldığı için küçük alacak istisnası uygulanamaz. İcra takibi şart. Peşin çıkacak harçlar: 732 TL başvurma harcı, alacağın binde beşi kadar peşin harç (26.400 × 0,005 = 132 TL) ve 104 TL vekalet harcı; toplam 968 TL, üzerine tebligat ve dosya giderleri. Karşılığın vergi etkisi 26.400 × %25 = 6.600 TL. Yani takip masrafı, sağladığı vergi avantajının çok altında kalıyor — bu, "küçük alacak için icraya vermeye değer mi" sorusunun sayısal cevabı. **C faturası — 187.000 TL.** İcra takibi ekim ayında açılmış. Peşin harçlar: 732 + (187.000 × 0,005 = 935) + 104 = 1.771 TL. Alacak KDV dahil tutarı üzerinden karşılığa konu edilebiliyor; KDV'nin daha önce beyan edilip ödenmiş olması bunu değiştirmiyor. Üçünün toplamı 232.300 TL. 2026 kayıtlarına giren karşılık gideri bu tutar, kurumlar vergisi etkisi 58.075 TL. Takip ilerler de tahsilat hacizden önce gerçekleşirse, borçludan ayrıca %4,55 tahsil harcı alınır ve peşin ödenen harç bundan mahsup edilir; alacaklıdan da tahsil edilen tutar üzerinden %2 cezaevi harcı kesilir. Dosya bazında bu kalemleri [icra masrafı hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/icra-masrafi) aracıyla önden görebilir, takibin net getirisini karşılığın vergi etkisiyle birlikte değerlendirebilirsiniz. ## Kayıt Nasıl Atılır Karşılık ayırma iki fişten oluşur. Önce alacak sınıf değiştirir: | Hesap | Borç | Alacak | |---|---|---| | 128 Şüpheli Ticari Alacaklar | 232.300 | | | 120 Alıcılar | | 232.300 | Ardından gider kaydı yapılır: | Hesap | Borç | Alacak | |---|---|---| | 654 Karşılık Giderleri | 232.300 | | | 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı | | 232.300 | 129 numaralı hesap aktifi düzenleyici bir hesaptır, bilançoda eksi bakiye verir. Alacak bilançodan silinmez; yalnızca değeri sıfırlanır. Sonradan tahsilat olursa karşılık iptal edilir ve tutar **644 Konusu Kalmayan Karşılıklar** hesabına alınarak gelir yazılır. Karşılık ayırma bir vergi ertelemesi değil, tahsil ihtimalinin zayıfladığı dönemde matrahın düzeltilmesidir; para geldiğinde vergi de gelir. ## Karşılık Ayırınca KDV'ye Ne Oluyor Tahsil edilemeyen faturanın KDV'si zaten beyan edilmiş ve ödenmiş oluyor. Akla gelen ilk soru, o KDV'nin geri alınıp alınamayacağı. Alınamıyor. Şüpheli alacak karşılığı bir gelir vergisi ve kurumlar vergisi kurumudur; KDV beyannamesinde bir düzeltmeye yol açmaz. Buna karşılık karşılığa konu edilecek tutar, alacağın KDV dahil tam tutarıdır. Yani 187.000 TL'lik bir faturanın içindeki KDV de karşılık gideri olarak matrahtan düşülüyor, sadece KDV beyannamesi üzerinden değil, kurum kazancı üzerinden. Bu ayrım, "faturayı iptal edip KDV'yi geri alalım" refleksini de gereksiz kılıyor. Mal teslim edilmiş ya da hizmet verilmişse vergiyi doğuran olay gerçekleşmiştir; faturanın karşılığı tahsil edilemediği için iptal edilmesi mümkün değildir. Doğru yol iptal değil, karşılık. ## Şüpheli mi, Değersiz mi? İkisi sık karıştırılıyor, oysa hukuki sonuçları farklı. Şüpheli alacakta tahsil ihtimali zayıflamıştır ama bitmemiştir. Alacak bilançoda kalır, karşılık ayrılır, takip sürer. Değersiz alacak VUK 322'de düzenlenir ve tahsil imkânının **tamamen** ortadan kalkmasını arar: kazai bir hüküm ya da kanaat verici bir vesika. İflas masasından alınan aciz vesikası, konkordato mahkeme kararı, borçlunun terk edildiğini gösteren resmi tespit gibi belgeler bu kapsamdadır. Değersiz hale gelen alacak karşılıkla değil, doğrudan zarara yazılarak kayıtlardan çıkarılır; daha önce karşılık ayrılmışsa 129 hesap kapatılır. Sıralama genellikle şöyle işler: alacak önce şüpheli olur, karşılık ayrılır, takip sonuçsuz kalır, sonunda değersiz hale gelir. Aynı alacak için iki kez gider yazılmaz. Konkordato, bu iki kavramın arasında duran özel bir durum. Borçlu hakkında geçici mühlet kararı verildiğinde alacaklar takip edilemez hale gelir; bu, alacağın şüpheli sayılması için yeterli kabul edilen bir gelişmedir. Konkordato projesi onaylanıp alacağın bir kısmından vazgeçildiğinde ise vazgeçilen kısım artık şüpheli değil, değersiz alacak niteliği kazanır. Mühlet kararının hangi yılda verildiği, karşılığın hangi döneme yazılacağını belirlediği için mahkeme kararının tarihi dosyada saklanmalı. Bir başka sık soru, aynı borçludan olan birden fazla alacağın nasıl ele alınacağı. Eşik alacak bazında değil, borçlu bazında da değil, **her bir alacak** için ayrı değerlendiriliyor. Aynı müşteriden 18.900 TL ve 21.400 TL tutarında iki ayrı fatura alacağınız varsa, ikisi de eşiğin altında olduğu için ikisi için de küçük alacak yolu açık; toplamın 40.300 TL'ye ulaşması sonucu değiştirmiyor. Bu yaklaşımın sınırı iyi niyet kuralıdır: tek bir işlemi eşiğin altında kalacak biçimde parçalara bölmek, inceleme aşamasında kabul görmez. ## Aralık Ayında Yapılacak Kontrol Yılın son haftalarında bir saat ayırıp şu üç listeyi yan yana koymak, ocak ayında telafisi olmayan bir eksiği baştan kapatıyor: vadesi altı ayı geçmiş cari bakiyeler, açılmış icra dosyaları ve gönderilmiş ihtarnameler. Kesişmeyen her satır, ya kaçırılmış bir karşılık ya da eksik bir belge demektir. Alacak takibinin ikinci boyutu faiz. Ticari işlerde temerrüt faizi 2026 başından itibaren %39,75; mal ve hizmet tedarikinde, sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa TTK 1530 uyarınca %43 uygulanır. Vadesi geçmiş bir alacak için işlemiş faizi gün bazında görmek isterseniz [yasal faiz hesaplama](https://poneo.co/hesaplama/yasal-faiz) aracı faiz türünü seçtirip gün bazında hesaplıyor. Tahsilat gecikmesinin işletmeye asıl faturası ise faizden çok, alacaklara bağlanan sermayede ortaya çıkıyor; bunu [tahsilat gecikme maliyeti](https://poneo.co/hesaplama/tahsilat-gecikme-maliyeti) aracıyla yıllık tutar olarak görebilirsiniz. Cari hesapların vade yaşlandırmasıyla birlikte tutulduğu bir düzende bu kontrol zaten ay ay yapılıyor; PONEO'da vadesi geçen bakiyeler yaşlandırma raporunda ayrı ayrı listelendiği için, yıl sonunda hangi faturaların karşılık kapsamına gireceği aralık ayını beklemeden görülüyor. Maddenin resmi metni için [mevzuat.gov.tr](https://www.mevzuat.gov.tr) üzerinden Vergi Usul Kanunu'nun 322 ve 323. maddelerine bakabilirsiniz. ## İlgili hesaplama araçları - [İcra Masrafı](https://poneo.co/hesaplama/icra-masrafi) — Alacağınızı icraya vermek kaça mal olur? Peşin harçları, tahsil ve cezaevi harcını, vekalet ücretini birlikte hesaplayın. - [Yasal Faiz](https://poneo.co/hesaplama/yasal-faiz) — Vadesi geçen alacağa işleyen kanuni, ticari ve TTK 1530 faizini gün bazında hesaplayın. - [Tahsilat Gecikme Maliyeti](https://poneo.co/hesaplama/tahsilat-gecikme-maliyeti) — Vadeli satışın ve gecikmenin yıllık faturasını, alacaklara bağlanan sermayeyi ve telafi eden vade farkını görün. ## Sık sorulan sorular ### Müşterim faturayı ödemedi, dava açmadan bu alacağı gider yazabilir miyim? 2026'da alacağın tutarı 25.000 TL'yi aşmıyorsa evet. Protesto çekmiş ya da borçludan yazılı olarak bir defadan fazla ödeme istemiş olmanız yeterlidir. 25.000 TL'yi aşan alacaklarda dava açmak ya da icra takibi başlatmak zorunludur, aksi halde ayrılan karşılık gider kabul edilmez. ### Şüpheli alacak karşılığını hangi dönemde ayırmam gerekir? Alacağın şüpheli hale geldiği hesap döneminde. İcra takibinin başlatıldığı ya da küçük alacakta ikinci yazılı istemenin yapıldığı yıl hangisiyse karşılık o yılın kayıtlarına girer. Dönem kaçırılırsa aynı alacak için sonraki yıllarda gider yazma hakkı kaybolur. ### Şüpheli alacakla değersiz alacak arasındaki fark nedir? Şüpheli alacakta tahsil ihtimali zayıflamıştır ama bitmemiştir, bu yüzden karşılık ayrılır ve alacak bilançoda izlenmeye devam eder. Değersiz alacakta VUK 322 uyarınca kazai bir hüküm ya da kanaat verici bir vesikayla tahsil imkânı tamamen ortadan kalkmıştır, alacak doğrudan zarara yazılır ve kayıtlardan çıkar. --- Kaynak: https://poneo.co/blog/supheli-alacak-karsiligi-2026-esik Etiketler: şüpheli alacak karşılığı şartları, vuk 323 şüpheli alacak, değersiz alacak farkı, küçük alacak haddi 2026, şüpheli ticari alacak muhasebe kaydı, karşılık ayırma dönemi