# e-Gider Pusulası Nedir, Kim Düzenler?

> e-Gider Pusulası zorunlu mu, kim düzenler, müstahsil makbuzundan farkı ne? PONEO'da SMS onaylı belgeyi, stopaj satırını ve GİB raporunu tek akışta görün.

_e-Dönüşüm çözüm sayfası_ · https://poneo.co/e-donusum/e-gider-pusulasi

Kâğıt ortamdaki gider pusulasının elektronik hâlidir. Vergi mükellefi olmayan kişilerden alınan mal ve hizmet karşılığında, satın alan taraf düzenler; belgeyi veren değil, alan yazar.

## Kısaca: e-Gider Pusulası kimler için zorunlu?

Gider pusulası, vergi mükellefi olmayan kişilerden satın alınan mal ve hizmet için, satın alan mükellefin düzenlediği belgedir; dayanağı 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 234. maddesidir. Belge, malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde düzenlenir. e-Gider Pusulası bu belgenin, 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kapsamındaki elektronik karşılığıdır: yeni bir belge türü değildir, kâğıt belgeyle aynı hukuki niteliği taşır; değişen, belgenin elektronik ortamda düzenlenmesi, imzalanması, iletilmesi ve saklanmasıdır.

### Mevzuat özeti

| Ölçüt | Değer |
| --- | --- |
| Dayanak | VUK md.234 · 509 S.N. Tebliğ |
| Düzenleyen | Satın alan mükellef |
| Süre | 7 gün |

## e-Gider Pusulası nedir?

Gider pusulası, vergi mükellefi olmayan kişilerden mal ya da hizmet satın alan mükellefin düzenlediği belgedir. Alışılmış belge akışının tersine işler: normalde satıcı fatura keser, burada belgeyi ALICI yazar. Sebebi basit — karşı taraf mükellef olmadığı için belge düzenleme yükümlülüğü yoktur, gideri kayda geçirme ihtiyacı ise alıcıdadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 234. maddesi belgenin kapsamını ve süresini belirler: malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde düzenlenmesi gerekir. Bu süre içinde düzenlenmeyen belge hiç düzenlenmemiş sayılır.

e-Gider Pusulası, aynı belgenin 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği kapsamındaki elektronik biçimidir. Hukuki niteliği değişmez; oluşturma, imzalama, iletme ve saklama süreçleri elektronik ortama taşınır. GİB Teknik Kılavuzu'na göre SATIS tipindeki belgeye muhatabın telefonuna gönderilen SMS kodu (iade belgesinde SMS ya da iade kodu) yazılır. Tebliğ'in V.5.6 bölümündeki genel kural ise elektronik imzalı belgenin kâğıt çıktısının muhatap tarafından ıslak imzayla imzalanması ve düzenleyen tarafından belgeyle birlikte saklanmasıdır; muhatap bilgilerinin telefon gibi araçlarla doğrulanması bu imzanın yerini yalnızca Başkanlığın belirlediği mükelleflerde alabilir. Belge elektronik ortamda saklanır ve ibraz edilir, belgeye ait e-Arşiv raporu ise GİB'e iletilir.

### Gider pusulası mı, müstahsil makbuzu mu?

En sık karıştırılan ikili. Müstahsil makbuzu, defter tutmayan çiftçilerden satın alınan ZİRAİ ÜRÜN için düzenlenir. Gider pusulası ise vergi mükellefi olmayan diğer kişilerden alınan mal ve hizmeti belgeler. Ayrım satıcının kim olduğuna göre yapılır: karşınızdaki defter tutmayan bir çiftçi ve aldığınız şey zirai ürünse müstahsil makbuzu, değilse gider pusulası. Yanlış türde belge düzenlemek, incelemede belgenin hiç düzenlenmemiş sayılması ve özel usulsüzlük cezası riskini doğurur.

## Kimler için zorunlu?

- **Vergi mükellefi olmayanlardan alınan mal ve hizmet** — Esnaf muaflığından yararlananlar, arızi olarak iş yapan kişiler ve vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerden yapılan alımlar gider pusulasıyla belgelenir. Ödemenin niteliğine göre Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca stopaj doğabilir.
- **İade ve iptal işlemleri** — Nihai tüketici satın aldığı malı iade ettiğinde, iadeyi belgelemek için gider pusulası düzenlenir. e-Gider Pusulası'nda bu iş için ayrı bir belge tipi (IADE) var. İade edilen ürüne ait e-Arşiv fatura ya da satış fişi numarası belgeye yazılır; böyle bir belge yoksa iade edenin TCKN'si zorunludur ve doğrulaması özel entegratörün sorumluluğundadır. İade kargoyla yapılıyorsa kargo firmasının bilgileri de belgede yer alır (GİB Teknik Kılavuzu, 22 Mayıs 2026; bölüm 3.1.12 ve 3.1.18). Depozitolu ambalajın iadesi ve depozito bedelinin geri ödenmesi ise SATIS tipiyle belgelenir (bölüm 3.1.10). İptal için GİB'in rapor şemasında belge numarası, UUID ve iptal tarihini taşıyan ayrı bir kayıt tanımlı; iptalin koşullarını ve süresini Teknik Kılavuz anlatmıyor, bunun için entegratörünüzden teyit alın.
- **Zorunluluk — şu an için yok** — e-Gider Pusulası bugün genel olarak zorunlu değildir. 509 Sıra No.lu Tebliğ'in IV.6.4 bölümüne göre Gelir İdaresi Başkanlığı, analiz ya da inceleme sonucunda riskli veya vergiye uyum düzeyi düşük bulduğu mükelleflere yazılı bildirim yaparak ve en az üç ay hazırlık süresi vererek zorunluluk getirebilir; tebliğin güncel metninde sektör ya da ciro eşiğine bağlı bir zorunluluk yoktur. Gönüllü olarak geçmek isteyen mükellef için şartlar Tebliğ'in IV.6.2 bölümünde sayılıyor: e-Fatura uygulamasına dâhil olmak, e-Gider Pusulası düzenleyip iletmeye hazırlığını tamamlamak ve başvuruyu yapmak. GİB'in 22 Mayıs 2026'da yayımladığı Teknik Kılavuz da (V1.0, 5. bölüm) uygulamanın e-Fatura mükelleflerince, GİB'in yetkilendirdiği özel entegratörler aracılığıyla kullanılacağını söylüyor; sektör ya da ciro ölçütü aramıyor. Uygulamaya dâhil olmayan ve yazılı bildirim almamış mükellef gider pusulasını kâğıt düzenlemeye devam eder.

Belgeyi hiç düzenlememenin ya da yanlış türde düzenlemenin yaptırımı VUK md.353 kapsamındaki özel usulsüzlük cezasıdır; ceza, belgede yazılması gereken tutara oranla hesaplanır ve alt sınır uygulanır.

## Eskiden nasıldı, PONEO'da nasıl?

| Klasik yöntem | PONEO |
| --- | --- |
| Matbu koçan, yedi günlük süreyi elle takip | Belge panelde açılır, teslim tarihine göre süre görünür |
| Kâğıt çıktıyı muhataba ıslak imzalatma | SMS kodu belgeye işlenir; belirlenen mükelleflerde imzanın yerini alabilir |
| Stopajı elle hesaplayıp muhtasara ayrıca taşıma | Kesinti satırı belgede, beyan takvimine düşer |
| Kâğıt nüshaları dosyalayıp saklama | Belge dijital arşivde, e-Arşiv raporu GİB'e iletilir |

## PONEO'da nasıl çalışır?

1. **Muhatabı tanımlayın** — Ad-soyad, TCKN, ikametgâh adresi ve cep telefonu. Esnaf muaflığı varsa işaretleyin; stopaj oranı buna göre belirlenir.
2. **Kalemleri ve kesintiyi girin** — Malın cinsi ve miktarı ya da işin mahiyeti, bedel ve iş ücreti. Vergi ve kesinti satırları belgede ayrı görünür.
3. **SMS koduyla onaylatın** — Muhatabın telefonuna kod gider ve belgeye işlenir (Tebliğ V.5.6 uyarınca, Başkanlığın belirlediği mükelleflerde ıslak imzanın yerini alabilir); belge mali mühürle zaman damgalı olarak imzalanır.
4. **Raporlayın ve arşivleyin** — e-Arşiv raporu GİB'e iletilir; belge e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye ve e-SMM ile aynı arşivde saklanır, gider kaydı cari hesaba düşer.

### Öne çıkan yetenekler

- **SATIS ve IADE tipleri** — GİB kılavuzundaki iki belge tipi ayrı ayrı düzenlenir: SATIS (KDV mükellefi olmayandan alım) ve IADE (nihai tüketici iadesi).
- **SMS doğrulaması** — Muhatabın telefonuna giden SMS kodu belgeye işlenir; iade belgesinde SMS ya da iade kodu kullanılır. Kılavuza göre kod, SATIS belgesine yazılması gereken bir alandır.
- **Stopaj belgede** — Esnaf muaflığı kesintisi ayrı satırda; muhtasar ve prim hizmet beyannamesine taşınacak tutar hazır.
- **Yedi gün kuralı** — Belge, teslim ya da hizmet tarihinden itibaren yedi günlük süre içinde düzenlenir; tarih alanı bu kurala göre denetlenir.

## İlgili ücretsiz hesaplama araçları

- [Özel Usulsüzlük Cezası](https://poneo.co/hesaplama/ozel-usulsuzluk-cezasi) — Fatura kesmemenin, kâğıt e-belge düzenlemenin ve tevsik zorunluluğuna uymamanın güncel cezasını tespit sayısına ve mükellef grubuna göre hesaplayın.
- [Fatura Düzenleme Haddi](https://poneo.co/hesaplama/fatura-duzenleme-haddi) — Bu satışta fatura mı fiş mi düzenlemeli, kâğıt mı e-Arşiv mi olmalı? Alıcıya ve tutara göre öğrenin.
- [Serbest Meslek Makbuzu](https://poneo.co/hesaplama/serbest-meslek-makbuzu) — Serbest meslek makbuzunda brüt tutardan gelir vergisi stopajını ve KDV'yi ayırıp net tahsilatı anında hesaplayın; netten brüte de çalışır.

## e-Gider Pusulası hakkında sık sorulan sorular

### PONEO üzerinden e-Gider Pusulası düzenleyebilir miyim?

Evet. e-Gider Pusulası 28 Eylül 2026'dan itibaren PONEO'da kullanımda: belge GİB'in e-Gider Pusulası özel entegratör listesindeki QNB eSolutions altyapısıyla düzenlenir, muhatabın telefonuna giden SMS koduyla doğrulanır ve GİB'e raporlanır. Uygulamaya dâhil olmak için e-Fatura'ya kayıtlı olmanız gerekir; başvuru GİB'in yetkilendirdiği özel entegratör üzerinden yapılır ve GİB'e ayrıca başvuru gerekmez. Uygulamaya geçmeyen mükellef gider pusulasını kâğıt düzenlemeye devam eder.

### Gider pusulasını satıcı mı alıcı mı düzenler?

Alıcı düzenler. Fatura akışının tersidir: karşı taraf vergi mükellefi olmadığı için belge düzenleme yükümlülüğü yoktur, gideri kayda geçirme ihtiyacı satın alan taraftadır. Belge, satın alan mükellef tarafından düzenlenir; muhatabına talebi hâlinde elektronik ya da kâğıt örneği iletilir.

### Gider pusulası kaç gün içinde düzenlenmeli?

Malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içinde. VUK md.234'ün aradığı süre budur; bu süre içinde düzenlenmeyen belge hiç düzenlenmemiş sayılır ve özel usulsüzlük cezası gündeme gelir.

### Gider pusulası yerine fatura kesebilir miyim?

Hayır, ikisi farklı tarafların belgesidir. Fatura, satıcı konumundaki mükellefin düzenlediği belgedir; gider pusulası ise mükellef olmayan bir satıcıdan alım yapan mükellefin düzenlediği belgedir. Karşınızdaki kişi vergi mükellefi değilse ondan fatura isteyemezsiniz, belgeyi siz yazarsınız.

## Diğer e-Belge çözümleri

- [e-Fatura](https://poneo.co/e-donusum/e-fatura) — Alıcısı da e-Fatura mükellefi olan her satış, kâğıt yerine GİB sistemi üzerinden elektronik olarak faturalanır. Zorunluluk cirodan ya da sektörden doğar; geçiş bir kez yapılır, sonrası akışa döner.
- [e-Arşiv](https://poneo.co/e-donusum/e-arsiv) — e-Fatura sistemine kayıtlı OLMAYAN müşterilerinize kestiğiniz elektronik faturadır. 2026 itibarıyla tutar eşiği kalktı: kâğıt fatura artık istisna, elektronik belge kural.
- [e-İrsaliye](https://poneo.co/e-donusum/e-irsaliye) — Malın fiziksel sevkiyatını elektronik ortamda belgeleyen irsaliyedir. Kâğıt irsaliyenin aracıda unutulması, kaybolması ya da yolda denetimde bulunamaması sorunlarını kökten bitirir.
- [e-SMM](https://poneo.co/e-donusum/e-smm) — Serbest meslek erbabının tahsilat karşılığı düzenlediği makbuzun elektronik hâlidir. Stopaj ve KDV hesabı elle yapıldığında en çok hata üretilen belge — burada otomatik.

---

Kaynak: https://poneo.co/e-donusum/e-gider-pusulasi