Ölçüt tek: hizmet gecelemeyle birlikte mi satıldı? 6802 sayılı Kanun'un 34. maddesi, geceleme ile birlikte satılmak suretiyle tesis bünyesinde sunulan yeme, içme, aktivite, eğlence hizmetleri ile havuz, spa, spor ve termal alan kullanımını matraha dahil ediyor. Aynı hizmet gecelemeden ayrı satıldığında konaklama vergisi doğmaz.
Aynı 10.000 TL, İki Farklı Sonuç#
Antalya'da 60 odalı bir apart otel düşünün. Aynı gün iki satış yapıyor.
Birincisi: bir misafire yarım pansiyon paket satılıyor, KDV hariç bedel 10.000 TL. Paketin içinde geceleme, kahvaltı ve akşam yemeği var. Matrah 10.000 TL'nin tamamıdır. Kahvaltının maliyetini ayırıp "yalnızca oda bedeline vergi uygularım" demek mümkün değil; kanun paketi bölmüyor.
İkincisi: aynı akşam tesise dışarıdan gelen bir müşteri restoranda yemek yiyor, hesap KDV hariç 10.000 TL. Bu kişi tesiste konaklamıyor. Geceleme yok, dolayısıyla konaklama vergisi de yok. Fatura yalnızca yeme-içme hizmetinin kendi KDV oranıyla düzenlenir.
| Yarım pansiyon paketi | Dışarıdan gelen misafire yemek | |
|---|---|---|
| KDV hariç bedel | 10.000 TL | 10.000 TL |
| Konaklama vergisi matrahı | 10.000 TL | 0 TL |
| Konaklama vergisi (%1) | 100 TL | 0 TL |
Aynı tutar, aynı tesis, aynı gün. Sonuç farklı, çünkü belirleyici olan hizmetin türü değil, satış biçimi.
"Her Şey Dahil" Paketin Anatomisi#
Tam pansiyon ve her şey dahil paketlerde soru daha da keskinleşiyor, cevap ise aynı kalıyor. Tesis bünyesinde verilmek kaydıyla pakete dahil edilen bütün unsurlar matrahın parçasıdır: sabah kahvaltısı, öğle ve akşam yemekleri, açık büfe içecekler, havuz ve plaj kullanımı, animasyon, spa girişi.
Buradaki "tesis bünyesinde" kaydı ihmal edilmemeli. Paket fiyata dahil edilse bile tesis dışında, üçüncü bir işletmeden alınıp misafire aktarılan hizmetler — havaalanı transferi, dışarıda düzenlenen bir tekne turu — 34. maddenin lafzındaki tesis bünyesinde sunulma şartını taşımaz.
Pratikte en temiz yöntem, paket içeriğini rezervasyon sisteminde ve sözleşmede yazılı biçimde ayırmaktır. Tesis içi unsurlar tek bir paket bedeli altında, tesis dışı unsurlar ayrı kalem olarak takip edildiğinde matrah tartışmaya açık kalmaz.
Faturada Sıra: Matrah, Konaklama Vergisi, KDV#
Matrahı doğru kurmak yetmiyor; verginin faturada nereye oturacağı da kanunla belirlenmiş. Konaklama vergisinin matrahı KDV hariç bedeldir ve konaklama vergisi KDV matrahına dahil edilmez.
10.000 TL'lik yarım pansiyon paketi üzerinden:
- Matrah (KDV hariç paket bedeli): 10.000 TL
- Konaklama vergisi (%1): 100 TL
- KDV (%10, yine 10.000 TL üzerinden): 1.000 TL
- Genel toplam: 11.100 TL
Yaygın hata üçüncü adımda. KDV, konaklama vergisi eklendikten sonraki 10.100 TL üzerinden hesaplanırsa 1.010 TL çıkar; aradaki 10 TL her paket satışında tekrarlanır. 60 odalı bir tesisin %70 doluluk ve 120 gecelik bir sezonda yaptığı yaklaşık 5.040 satışta bu 50.400 TL fazla hesaplanmış KDV demektir. Karma oranlı belgelerde tutarları hızlıca kontrol etmek için KDV hesaplama aracına satır satır girmek en pratiği.
Konaklama vergisi tarafında matrahı ve tutarı görmek isterseniz konaklama vergisi hesaplama sayfası paket bedelini ve geceleme sayısını sorup dönem beyanını da çıkarıyor.
Karma Günlerde Matrahı Ayrıştırmak#
Gerçek bir otel günü, iki temiz senaryodan ibaret değil. Aynı misafir hem pakete dahil hizmet alıyor hem paket dışı ekstra harcama yapıyor.
Oda-kahvaltı konaklayan bir misafir, akşam restoranda à la carte yemek yiyip hesabı ayrıca ödüyorsa bu bedel gecelemeyle birlikte satılmış sayılmaz; ayrı bir satıştır. Aynı şekilde, pakete dahil olmayan bir spa seansı için ayrı bedel alındığında bu tutar konaklama vergisi matrahına girmez.
Ölçütü şöyle sadeleştirmek mümkün: bedel, gecelemeyle birlikte tek bir satış olarak mı alındı, yoksa gecelemeden bağımsız ikinci bir satış olarak mı? Birinci ihtimalde matraha girer, ikincide girmez.
Bu ayrımın belge tarafında karşılığı olması şart. Ekstraların adisyon üzerinden ayrı takip edildiği, paket bedelinin ayrı kalemde göründüğü bir belge düzeni kurulmadığında, dönem sonunda matrahı geriye dönük ayrıştırmak neredeyse imkânsız hale geliyor. İnceleme sırasında da savunulabilir olan, gün gün ayrıştırılmış kayıttır.
İndirim, İptal ve Kısmi İade#
Paket bedeli her zaman ilan edilen tutar olarak kalmıyor. Erken rezervasyon indirimi, grup indirimi ya da sadakat programı iskontosu uygulandığında matrah, indirim düşüldükten sonraki fiilî bedeldir. Vergi ilan fiyatı üzerinden değil, tahsil edilen bedel üzerinden hesaplanır.
12.000 TL liste fiyatlı bir paket, erken rezervasyon indirimiyle KDV hariç 10.000 TL'ye satılmışsa matrah 10.000 TL'dir; %1 oranla 100 TL vergi doğar. Fatura üzerinde iskonto ayrı satırda gösterilse bile hesap net tutar üzerinden yürür.
İptal ve erken çıkış durumları daha ince. Vergiyi doğuran olay hizmetin fiilen sunulmasıdır; hiç konaklanmadan iptal edilen bir rezervasyonda geceleme gerçekleşmediği için konaklama vergisi de doğmaz. Buna karşılık iptal edilmeyip yalnızca erken çıkılan bir konaklamada, fiilen gerçekleşen geceleme sayısı üzerinden vergi hesaplanır.
Cayma bedeli olarak alıkonulan tutarlar ayrı bir tartışma. Bu tutar bir geceleme hizmetinin karşılığı değil, sözleşmenin ihlaline bağlı bir tazminat niteliğindedir. Konaklama hiç gerçekleşmemişse geceleme bedeli olarak nitelendirilmesi güçtür. Belge düzeninde bu ayrımın görünür olması, hem konaklama vergisi hem KDV tarafında sonradan doğacak tartışmayı önlüyor.
Yeme-İçme Ünitesi Ayrıca e-Adisyon Kapsamında#
Konaklama tesisi bünyesindeki lokanta, restoran, kafe ve bar gibi yeme-içme üniteleri, 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nin e-Adisyon düzenlemesi kapsamındadır. Burada çok yaygın bir yanlış bilgi dolaşıyor: "e-Adisyonun cirosu şu kadar" diye bir had aranıyor. Öyle bir had yok.
Tebliğ, kamuya açık bir ciro eşiği koymaz. Başkanlık yıllık ya da aylık satış hasılatını dikkate alarak zorunluluk getirmeye yetkilidir ve bunu ya mükellefe yazılı bildirimle ya da ebelge.gib.gov.tr üzerinden yapılan duyuruyla yapar. Zorunluluğun başlaması için en az üç aylık geçiş süresi verilir. Yani "kapsamda mıyım" sorusunun cevabı cirodan değil, bildirimden okunur. e-Adisyon, e-Fatura ve e-Arşiv altyapısı üzerinde çalıştığı için ön koşul da bu sistemlere kayıtlı olmaktır. Durumunuzu e-Adisyon zorunluluğu sayfasından kontrol edebilirsiniz.
İki düzenleme birbirine bağlanıyor. Adisyonun elektronik ortama taşınması, paket içi ile paket dışı satışların ayrışmasını kolaylaştırıyor; konaklama vergisi matrahının doğru kurulması da tam olarak bu ayrışmaya dayanıyor. Elle tutulan adisyon defterlerinde kaybolan bilgi, e-Adisyonda kayıt altında kalıyor.
2027'ye Sarkan Paketlerde İki Oran#
Matrah tartışmasının üzerine bir de takvim biniyor. Konaklama vergisi oranını %1'e indiren düzenleme 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi ve 31 Aralık 2026'da sona eriyor. 1 Ocak 2027'den itibaren aynı paket %2 ile vergilenecek.
Bu, yılbaşını aşan rezervasyonlarda tek faturanın iki farklı oranla hesaplanması demek. Vergiyi doğuran olay hizmetin fiilen sunulmasıdır; rezervasyonun ya da ön ödemenin tarihi oranı belirlemez.
Gecelik KDV hariç 10.000 TL'lik yarım pansiyon paketiyle, 30 Aralık 2026 girişli ve 2 Ocak 2027 çıkışlı üç gecelik bir konaklamada hesap şöyle işler:
- 30 ve 31 Aralık 2026 geceleri: 20.000 TL matrah, %1 ile 200 TL
- 1 Ocak 2027 gecesi: 10.000 TL matrah, %2 ile 200 TL
- Toplam: 400 TL
Üç gecenin ikisi 2026'da olmasına rağmen verginin yarısı 2027 gecesinden geliyor. Tamamı %1 sanılsaydı 300 TL beyan edilecek, 100 TL eksik kalacaktı.
Beyan da ayrışır. 200 TL Aralık 2026 dönemine ait beyannameyle 26 Ocak 2027'ye kadar, diğer 200 TL Ocak 2027 dönemiyle 26 Şubat 2027'ye kadar beyan edilip ödenir. Konaklama vergisinde vergilendirme dönemi aylıktır ve son gün izleyen ayın 26'sıdır.
Aylık beyan takvimini ajandadan takip etmek yerine PONEO gibi bir ön muhasebe programında dönem uyarılarını açık tutmak, sezon yoğunluğunda 26'sının kaçmasını engelliyor.
Sezon Boyunca Doğru Kalması İçin#
Matrahı bir kez doğru kurmak yetmiyor; sezon boyunca doğru kalması gerekiyor. Bunun için üç noktanın sistemde tanımlı olması şart.
Birincisi paket tanımı. Rezervasyon sisteminde "oda-kahvaltı", "yarım pansiyon", "her şey dahil" gibi paket tipleri ayrı tanımlanmalı ve her tipin hangi hizmetleri içerdiği sabitlenmeli. Paket içeriği resepsiyonda sözlü olarak değişebiliyorsa matrah da her odada başka türlü oluşuyor demektir.
İkincisi ekstra kalemlerin ayrı takibi. Pakete dahil olmayan spa seansı, à la carte yemek, minibar ve çamaşırhane gibi kalemler misafirin folio hesabında ayrı satırlarda durmalı. Dönem sonunda "hangi tutar pakete dahildi" sorusunu yanıtlayan tek şey bu kayıt.
Üçüncüsü oran ve tarih tanımı. Konaklama vergisi oranı sistemde tarih aralığıyla tanımlanmalı ki 1 Ocak 2027'de otomatik olarak %2'ye dönsün. Elle değiştirilen oranlarda ya erken ya geç geçilir; ikisi de eksik ya da fazla beyan demektir.
Bu üç kaydı elle tutulan tablolarla sürdürmek yoğun sezonda mümkün olmuyor. PONEO gibi bir ön muhasebe programında satışları kalem bazında ayrıştırıp aylık beyan dönemine bağlamak, matrahı raporun kendisinden okunur hale getiriyor.
Kısa Kontrol Listesi#
Paket satışında matrahı kurarken üç soruyu sırayla sormak yeterli: Hizmet gecelemeyle birlikte mi satıldı? Tesis bünyesinde mi sunuldu? Geceleme hangi tarihte gerçekleşti? İlk ikisinin cevabı evetse tutar matraha girer, üçüncüsü de oranı belirler.
Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı
- konaklama vergisi matrahına neler dahil
- otel restoranı konaklama vergisi
- konaklama vergisi kdv matrahına girer mi
- yarım pansiyon paket vergilendirme
- otelde e-adisyon zorunluluğu
