Şahıs mı Limited mi? Vergi Karşılaştırması

İki yapı, iki farklı vergi zinciri

Karşılaştırmayı sadece "%25 kurumlar vergisi mi, artan oranlı gelir vergisi mi" diye yapmak yanıltıcıdır. Zincirin tamamına bakmak gerekir:

• Şahıs işletmesi — kazancın tamamı artan oranlı gelir vergisi tarifesine girer. Bağ-Kur primi beyannameden indirilir. Kazanç kurucunundur; ikinci bir vergi katmanı yoktur.
• Limited şirket — önce kurumsal düzeyde kurumlar vergisi ödenir. Kalan kâr ortağa dağıtıldığında ayrıca %15 kâr payı stopajı kesilir. Ortağın Bağ-Kur primi şirkette gider yazılamaz — kanunen kabul edilmeyen giderdir.

Bu ikinci katman nedeniyle, kârı dağıtıp harcayan bir kurucu için çoğu kazanç düzeyinde şahıs işletmesi daha az yük bırakır.

Kâr payında %50 istisna — ve stopajın tamamı mahsup

Limitedde çoğu hesabın atladığı iki kural sonucu ciddi biçimde değiştirir:

• Tam mükellef kurumdan elde edilen kâr payının %50 kadarı gelir vergisinden istisnadır.
• İstisna sonrası kalan kısım beyan sınırını (400.000 ₺) aşarsa beyanname verilir; ancak beyan hâlinde istisnaya isabet eden kısım dahil stopajın tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilir. Bu yüzden beyan çoğu zaman mükellef lehine iade doğurur.

Araç bu mahsubu ve doğuyorsa iadeyi ayrı satırda gösterir; beyan sınırı aşılmadığında stopaj nihai vergi olarak kalır.

Örnek hesaplama

Aynı yıllık kazanç iki yapıda ayrı ayrı vergilendirildi; kazanç tutarı ve dağıtım oranı varsayımsaldır. Kendi senaryonuzu yukarıdaki araçta deneyin, satırlar aracın hesap motorundan gelir.

Örnek bir senaryodur; sonuç kazanca, Bağ-Kur matrahına ve dağıtım oranına göre yön değiştirebilir. Karşılaştırma toplam değer üzerinden yapılır: şirkette kalan kâr kayıp sayılmaz, ancak ileride dağıtılırken doğuracağı vergi de hesaba girmez.

Kâr hiç dağıtılmazsa limitedde cebe giren net eksi görünür, çünkü ortak Bağ-Kur primini yine kendi cebinden öder; bu yüzden karşılaştırma, cebe giren net ile şirkette kalan kârın toplam değeri üzerinden yapılır.

Bu toplam değerde şirkette kalan kâr vergisiz sayılır; oysa ileride ortağa dağıtılırken %15 kâr payı stopajı ve beyan etkisi doğurur. Kârın hiç ya da kısmen dağıtıldığı satırlar bu vergiyi içermediği için limited lehine farkı gerçekte olduğundan büyük gösterir. Örnekte kâr hiç dağıtılmazsa limited şirket 79.841,75 ₺ önde görünür; aynı yıl tamamı dağıtılsaydı şahıs işletmesi 92.750,46 ₺ önde olurdu.

Kârı biriktirecekseniz denklem tersine döner

Dağıtılmayan kârda stopaj doğmaz. Kazancı şirkette bırakıp büyümeye yatıran bir işletmede limited şirket, belirli bir kazanç düzeyinden sonra açık üstünlük kazanır: kurumsal düzeyde tek bir sabit oran öderken, şahıs işletmesinde aynı kazanç %40'a kadar çıkan dilimlere girer.

Araçtaki "dağıtılacak kâr oranı" alanını değiştirerek bu geçişi görebilirsiniz. Karşılaştırma, adil kalması için dağıtılmayan kârı da toplam değere ekler — o para yok olmaz, ortağın şirketteki özkaynağıdır.

Sık yapılan hatalar

• Ciroyu yıllık kazanç olarak yazmak. Alan, gider ve Bağ-Kur öncesi değil, giderler düşüldükten sonra kalan kârı ister. Hasılatı yazarsanız her iki yapının vergisi gerçekte olmayan bir matrah üzerinden hesaplanır ve karşılaştırma anlamını yitirir.
• Tek bir dağıtım oranıyla karar vermek. Avantajlı yapı dağıtıma göre yön değiştirir. Örnekte 2.400.000,00 ₺ kazançta kâr hiç dağıtılmazsa limited şirket, tamamı dağıtılırsa şahıs işletmesi öne geçer. Gerçek planınıza yakın oranları deneyin.
• Beyan sınırını kâr payının tamamıyla kıyaslamak. Sınır, istisna sonrası kalan vergiye tabi kâr payına ve diğer tevkifatlı gelirlerinize birlikte uygulanır (GVK md.86/1-c). Başka tevkifatlı geliriniz yoksa istisna (%50) nedeniyle brüt 800.000,00 ₺ kâr payına kadar beyan gerekmez.