Defter Sınıfı Belirleme — Bilanço mu, İşletme Hesabı mı?
2026 defter tutma hadlerini iş hacminizle karşılaştırın; bilanço esasına geçmeniz zorunlu mu, isteğe bağlı mı, işletme hesabında kalabilir misiniz birlikte görün. Alış, satış ve iş hasılatı ayrı ayrı ölçülür; sermaye şirketleri ise iş hacmine bakılmaksızın bilanço esasındadır.
Son güncelleme:
İş hacminizi girin; hangi defteri tutmanız gerektiğini ve sınıf değişikliği doğup doğmadığını gösterelim.
Sınıf değişikliği izleyen hesap döneminin başında uygulanır; yıl ortasında defter değiştirilmez. Bilanço esasına geçen mükellefin defterini aralık ayı sonuna kadar tasdik ettirmesi gerekir.
Ön muhasebenizi hangi sınıfta olursanız olun tek panelden yönetinHadler 2026 yılı için 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinizden teyit alın.2026 defter tutma hadleri
588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile belirlenen hadler, 2025 yılı iş hacminin karşılaştırılacağı sınırlardır:
- Alım-satım işlerinde — yıllık alış tutarı 2.500.000 TL ya da yıllık satış tutarı 3.500.000 TL. İkisinden biri aşılırsa ölçüt gerçekleşmiş olur.
- Hizmet işlerinde — gayrisafi iş hasılatı 1.200.000 TL.
- Karma işlerde — iş hasılatının 5 katı ile yıllık satış tutarının toplamı 2.500.000 TL.
Bir önceki yıl hadleri sırasıyla 2.000.000 / 2.800.000 / 990.000 TL idi. Hadler her yıl yeniden değerleme oranıyla artar; bu yüzden dünkü rakamlarla yapılan karşılaştırma yanıltıcıdır.
Haddi aşmak ile sınıf değiştirmek aynı şey değil
Burası en çok karıştırılan nokta. Haddi bir kez, azıcık aşmak sizi otomatik olarak bilanço esasına geçirmez. VUK md.180 iki ayrı yol tanımlar:
- Tek dönemde geçiş — fazlalık haddin %20'sini aşarsa, izleyen hesap döneminden itibaren birinci sınıfa geçilir.
- İki dönemde geçiş — fazlalık %20'ye kadarsa, 2 hesap dönemi üst üste devam etmesi gerekir.
Ters yön daha da farklıdır ve çoğu kişi bilmez: birinci sınıftan ikinci sınıfa dönüş zorunlu değil, bir haktır (md.179). Düşüklük %20'yi aşarsa tek dönemde, %20'ye kadarsa 3 ardışık dönemde dönebilirsiniz — ama isterseniz bilanço esasında kalmaya devam edersiniz.
Sınıfın e-Defter ve beyanname sonuçları
Defter sınıfı yalnızca hangi defteri tutacağınızı belirlemez; e-Dönüşüm yükümlülüklerini de tetikler. Bilanço esasına tabi olan her mükellef e-Defter kapsamındadır — cirosuna bakılmaz. Bu nedenle sınıf değişikliği, aynı zamanda e-Defter başvurusu ve berat takvimi anlamına gelir.
Anonim ve limited şirketler ile kurumlar vergisi mükellefi tüzel kişiler, iş hacimlerine bakılmaksızın birinci sınıf tacir sayılır (md.177/4-5). Hiç satış yapmamış, yeni kurulmuş bir limited şirket bile bilanço esasına tabidir.
Sınıf değişikliği izleyen hesap döneminin başında uygulanır; yıl ortasında defter değiştirilmez. Bilanço esasına geçen mükellefin yeni defterlerini aralık ayı sonuna kadar tasdik ettirmesi gerekir.
Önceki yıl ve cari yıl hadleri
| Hesap yılı | Yıllık alış | Yıllık satış | Gayrisafi iş hasılatı | Karma (hasılat × 5 + satış) |
|---|---|---|---|---|
| 2026 | 2.500.000 | 3.500.000 | 1.200.000 | 2.500.000 |
| 2025 | 2.000.000 | 2.800.000 | 990.000 | 2.000.000 |
Örnek hesaplama
| Örnek girdiler | |
|---|---|
| Mevcut sınıf | İkinci sınıf |
| İş türü | Alım-satım |
| Yıllık alış | 3.100.000 ₺ |
| Yıllık satış | 3.000.000 ₺ |
| Hesap sonucu | |
| Yıllık alış: had 2.500.000 ₺ | 3.100.000 ₺ · had oranı %124 · haddin %20 fazlasını aşıyor |
| Yıllık satış: had 3.500.000 ₺ | 3.000.000 ₺ · had oranı %85,71 · had altında |
| Tek dönemde geçiş eşiği (alış) | 3.000.000 ₺ |
| Sonuç | Birinci sınıf tacir · Bilanço esası |
| e-Defter | Kapsamda |
İş hacmi kurgusaldır; sınıf testi hesaplayıcının motoruyla yapıldı ve gerekçe aracın ürettiği metindir: İş hacmi haddi %20'yi aşan oranda geçti. VUK md.180/1 uyarınca tek dönemde birinci sınıfa geçilir; geçiş, şartın gerçekleştiği dönemi izleyen hesap döneminden başlar. Kendi alış, satış ve hasılatınızla deneyin.
Sık yapılan hatalar
- Karma işte hadleri ayrı ayrı sınamak. Hem alım-satım hem hizmet işi yapıyorsanız kanun tek bir ölçüt koyar: iş hasılatının 5 katı ile yıllık satışın toplamı (VUK md.177/3). Hasılatı hizmet haddiyle, satışı satış haddiyle ayrı kıyaslayıp "ikisi de altında" demek eksik sonuç verir: 300.000 ₺ hasılat ve 1.500.000 ₺ satış ayrı ayrı hadlerin altındadır, ama toplam 3.000.000 ₺ olup 2.500.000 ₺'yi aşar.
- Her ortaklığı şirket saymak. Ticaret şirketleri iş hacmine bakılmaksızın birinci sınıftır; adi şirketler ise iştigal nevine göre hadlere tabidir (md.177/4). Adi ortaklık için araçta "Sermaye şirketiyim" seçeneğini işaretlemeyin, iş hacmini girin. Kurumlar vergisine tabi diğer tüzel kişilerden Bakanlık izniyle işletme hesabı tutabilenler de vardır (md.177/5).
- İlk yılda bilanço tutmak zorunda sanmak. Hadleri aşmayan şahıs işletmeleri ikinci sınıf tüccardır (md.178) ve işletme hesabı esasına göre defter tutar. Bilanço esası şirket olmayanlar için zorunlu değil, tercihtir (md.181).
- Haddi biraz aşınca hemen bilanço esasına geçildiğini sanmak. Tek dönemde geçiş için haddi %20'den fazla aşmak gerekir, yani had × 1,2'yi: alım-satım işinde yıllık alış için 3.000.000 ₺'yi geçmek. Alışınız 2.750.000 ₺ gibi haddin üstünde ama bu çizginin altındaysa araç ilk dönemde "İkinci sınıf tacir" sonucunu verir; aynı durum 2 hesap dönemi üst üste sürerse sonuç "Birinci sınıf tacir" olur (VUK md.180). "Bu durum kaç dönemdir sürüyor?" alanını değiştirerek ikisini yan yana görün.
Bu aracın kullandığı mevzuat parametreleri
Değerler hesaplayıcının okuduğu tek kaynaktan geliyor; aracın sonucu ile aşağıdaki tablo ayrışamaz. Ham metin sürümü
Defter sınıfı hadleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Yıl | 2026 |
| Tebliğ | 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği |
| Güncel hadler | Alış haddi (₺): 2.500.000 · Satış haddi (₺): 3.500.000 · İş hasılatı haddi (₺): 1.200.000 · Karma işletme haddi (₺): 2.500.000 |
| Önceki yılın hadleri | Alış haddi (₺): 2.000.000 · Satış haddi (₺): 2.800.000 · İş hasılatı haddi (₺): 990.000 · Karma işletme haddi (₺): 2.000.000 |
| Karma işletmede iş hasılatı çarpanı | 5 |
| Birinci sınıfa geçiş — fazlalık marjı | %20 |
| Birinci sınıfa geçiş — marj içi fazlalıkta ardışık dönem | 2 |
| İkinci sınıfa dönüş — düşüklük marjı | %20 |
| İkinci sınıfa dönüş — marj içi düşüklükte ardışık dönem | 3 |
Dayanak: 213 s. VUK md.177 (hadler), md.179-180-181 (sınıf değiştirme) · Yürürlük: md.177 Değişik 30/12/1980-2365/26 md.; kanun RG 10.01.1961 / 10703 (devamı 10704, 10705) Resmî metin
İlgili hesaplama araçları
Konut ve iş yeri kira gelirinizin vergisini istisna, götürü veya gerçek gider ve stopaj mahsubuyla birlikte hesaplayın.
HesaplaVergiKâr Payı VergisiŞirketten kâr dağıtınca elinize ne geçer? Yedek akçe, %15 stopaj, yarım istisna ve beyan sınırını birlikte hesaplayın.
HesaplaVergiÖzel Usulsüzlük CezasıFatura kesmemenin, kâğıt e-belge düzenlemenin ve tevsik zorunluluğuna uymamanın 2026 cezasını tespit sayısına ve mükellef grubuna göre hesaplayın.
HesaplaVergiKonaklama VergisiOtel, pansiyon ve apart konaklamalarında vergiyi hesaplayın; %1'e inen oranı, matrahı ve KDV ile ilişkisini görün.
Hesapla