Huzur Hakkı Hesaplama

Huzur hakkı ücrettir

Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi huzur hakkını açıkça ücret sayar: "Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye… adları altında ödenmiş olması onun mahiyetini değiştirmez."

Bunun üç pratik sonucu var:

• Ödemeyi yapan şirket işveren hükmündedir (md.62) ve ücret tarifesine göre gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır (md.94/1, md.103); bu yüzden ödeme bordroya bağlanır.
• Gelir vergisi ücret tarifesine göre kesilir ve aynı işverendeki kümülatif matrahla birlikte artar — bu yüzden yılın sonuna doğru net tutar düşer.
• Damga vergisi ücret oranından (binde 7,59) kesilir. Bazı kaynaklarda geçen binde 9,48 oranı sözleşmelere aittir, ücret ödemesine değil.

SGK primi kesilir mi? Duruma bağlı

Bu, hesabı en çok değiştiren ve en çok karıştırılan noktadır:

• Ortak olan yönetim kurulu üyesi — 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi kapsamında sigortalıdır (Bağ-Kur). Huzur hakkından SGK primi kesilmez; kişi kendi primini öder.
• Ortak olmayan, hizmet akdiyle de çalışmayan dış üye — yönetim kurulu üyeliği tek başına hizmet akdi oluşturmaz, prim doğmaz.
• Aynı şirkette hizmet akdiyle de çalışan kişi (örneğin genel müdür) — huzur hakkı prime esas kazanca dahil edilir ve prim kesilir.

Araçtaki anahtar bu ayrımı yönetir; işaretlediğinizde SGK işçi payı, işsizlik payı ve işveren primleri hesaba dahil olur.

Asgari ücret istisnası ve gider yazma

Huzur hakkı ücret olduğu için asgari ücret gelir ve damga vergisi istisnasından yararlanır: brüt asgari ücrete (33.030 ₺) isabet eden kısım vergiden istisnadır. Ancak istisna kişi başına bir kez uygulanır — kişi başka bir işverenden daha yüksek ücret alıyorsa istisna orada kullanılır, huzur hakkında uygulanmaz. Çalışan bunu işverenlere yazılı bildirmekle yükümlüdür.

Şirket açısından brüt huzur hakkı ve varsa işveren primleri gider yazılabilir. Anonim şirkette tutarın esas sözleşmeyle ya da genel kurul kararıyla belirlenmiş olması gerekir (TTK md.394); limited şirkette müdürlerin ücretini belirlemek genel kurulun devredilemez yetkisidir (md.616). Karar yoksa ya da tutar emsallerin çok üzerindeyse giderin kabulü tartışma konusu olur.

Örnek hesaplama

Bu tablo varsayımsal bir örnektir; kendi tutarınızı, ödeme sürenizi ve SGK durumunuzu aracın üstündeki alanlara girin. Ortak üyede SGK primi doğmadığı için şirketin maliyeti brüt tutara eşittir. Net tutar kümülatif matrah büyüdükçe aydan aya düşer; ilk ay ile son ay arasındaki fark 8.196,22 ₺'dir.

Sık yapılan hatalar

• Ödemeyi bordrosuz yapmak. Huzur hakkı ücret sayıldığı için (GVK md.61) serbest meslek makbuzu, fatura ya da elden ödeme yerine bordro düzenlenmesi ve ödeme sırasında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir (md.94/1); yapılmazsa stopaj ve damga vergisi eksik kalır, tevkifat sorumluluğu şirkette kalır. Araç da tutarı bordro mantığıyla, aylık kümülatif matrahla hesaplar.
• SGK durumunu yanlış seçmek. "Aynı şirkette hizmet akdiyle de çalışıyor" anahtarı kapalıyken ortak üyede SGK kesilmez. Aynı örnek hizmet akdiyle çalışan genel müdür için açılsa toplam net 791.903,17 ₺'den 686.783,17 ₺'ye düşer, şirketin maliyeti 960.000,00 ₺'den 1.168.800,00 ₺'ye çıkar.
• Başlangıç ayını hep ocak bırakmak. Asgari ücret istisnasının tutarı aya göre artar. Aynı 6 aylık ödeme Ocak ayında başlarsa istisna 25.267,95 ₺, başlangıç ayı Temmuz olursa 32.613,25 ₺ olur. Ödemenin gerçek başlangıç ayını "Başlangıç ayı" alanından seçin.
• İstisna anahtarını her işverende açık tutmak. Asgari ücret istisnası kişi başına bir kez uygulanır; üyenin başka bir işverenden daha yüksek ücreti varsa "İstisna burada uygulanacak" seçeneğini kapatın. Örnekte kapatıldığında toplam net 791.903,17 ₺'den 731.013,60 ₺'ye iner.