Genel Kurul Kararı Olmayan Huzur Hakkı Gider Yazılabilir mi?

Genel kurul kararı zorunlu; karar yoksa ödeme gider yazılamaz, kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha geri eklenir. TTK md.394 anonim şirkette bu yetkiyi esas sözleşmeye ya da genel kurul kararına, TTK md.616 limited şirkette ortaklar kuruluna bırakıyor. Karar defterine işlenmiş bir karar yoksa banka dekontu tek başına yeterli olmuyor; geriye dönük alınan karar da ödemenin yapıldığı ayları kurtarmıyor.

Ödemeyi geçerli kılan şey belgedir#

Huzur hakkı tartışmalarının neredeyse tamamı tutar üzerinden yürüyor: ne kadar ödesem, hangi vergiyi öderim. Oysa vergi incelemesinde ilk sorulan şey tutar değil, dayanak.

Yönetim organı üyesine yapılan ödeme, şirketle üye arasındaki hizmet ilişkisinden değil, organ üyeliğinden doğar. Bu ilişkinin bedelini belirleme yetkisi kanunla genel kurula verilmiştir. Yetkili organ karar almadıysa ortada şirketi bağlayan bir borç yoktur; ödenen para da ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan bir genel gider (GVK md.40/1) sayılmaz.

Kararın taşıması gereken asgari unsurlar şunlar:

• Ödemenin yapılacağı kişi ya da sıfat (yönetim kurulu üyeleri, müdür)
• Aylık ya da toplantı başına brüt tutar
• Hangi dönem için ödeneceği
• Karar tarihi ve karar numarası

Anonim şirkette bu karar genel kurul toplantı ve müzakere defterine, yönetim kuruluna bırakılmış bir dağıtım varsa yönetim kurulu karar defterine işlenir. Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ uyarınca yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılır. Tek müdürlü limited şirketlerde müdür kararları genel kurul toplantı ve müzakere defterine yazılabilir.

Kararın tarihi de önemli. Geriye dönük olarak "ocaktan itibaren geçerli olmak üzere" alınan bir aralık kararı, ödemelerin yapıldığı aylarda hukuki dayanağın bulunmadığı gerçeğini değiştirmiyor.

Karar yoksa fatura ne kadar#

Aylık 60.000 TL brüt huzur hakkı ödeyen bir limited şirketi ele alalım. Yıllık toplam 720.000 TL. Bu tutar kararsız ödendiyse ve inceleme sırasında tespit edilirse:

1. 720.000 TL kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha eklenir
2. Kurumlar vergisi oranı %25 → 180.000 TL ek vergi
3. Vergi ziyaı cezası bir kat → 180.000 TL
4. Gecikme faizi aylık %3,7; 18 aylık bir gecikmede 180.000 × 0,037 × 18 = 119.880 TL

Toplam 479.880 TL. Yani 720.000 TL'lik bir ödemenin bedeli, sırf karar defterine iki paragraf yazılmadığı için ödemenin üçte ikisine yaklaşıyor.

Üstüne bir risk daha var. Ortağa yapılan dayanaksız ödeme, KVK md.13 kapsamında emsallere uygunluk ilkesine aykırı bir aktarım olarak değerlendirilirse transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılır ve KVK md.11/1-(c) uyarınca zaten indirilemez. Bu nitelendirmede ödeme kâr payı gibi ele alınır, %15 stopaj gündeme gelir. Ödeme sırasında kesilen ücret stopajı ise geri gelmez.

Asıl kaldıraç: prim kesilmiyor#

Huzur hakkını kâr payından ayıran şey vergi oranı değil, sigorta tarafı.

GVK md.61/3 huzur hakkını açıkça ücret sayar. Dolayısıyla ücret tarifesine göre gelir vergisi stopajı ve binde 7,59 damga vergisi kesilir, asgari ücret istisnasından yararlanılır. Buraya kadar sıradan bir bordro.

Fark, prime esas kazançta ortaya çıkıyor. Limited şirket ortakları ile anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları 5510 md.4/1-b kapsamında 4/b sigortalısıdır ve primlerini kendileri öder. Bu kişilere yapılan huzur hakkı ödemesinden SGK primi kesilmez, işveren payı da doğmaz. Yani 60.000 TL brüt ödeme, işverene 60.000 TL'ye mal olur; hizmet akdiyle çalışan birine ödenen aynı brüt ise iki puan teşvikli bir işverende %21,75 işveren primiyle birlikte 73.050 TL'ye çıkar.

Burada yaygın bir yanlış var: anonim şirkette sadece pay sahibi olmak 4/b kapsamına girmeye yetmez, aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olmak gerekir. Yönetim kurulunda yer almayan A.Ş. ortağı bu bentte değildir. Kişi aynı şirkette hizmet akdiyle de çalışıyorsa huzur hakkı prime esas kazanca dahil edilir ve prim kesilir.

On iki aylık seyir: aynı brüt, düşen net#

Huzur hakkı ücret olduğu için gelir vergisi artan oranlı tarifeye göre kümülatif işler. Aynı brüt ödeme yıl boyunca aynı neti vermez.

Yukarıdaki 60.000 TL'lik örnekte, SGK kesintisi olmadığı için gelir vergisi matrahı brütün tamamıdır:

Ocakta %15 dilimindeki matrah, aralıkta %27 dilimine ulaşmış durumda. Aradaki 5.796,23 TL'lik fark, ödeme planlanırken hesaba katılmazsa yılın son çeyreğinde sürpriz olur. Ödemeyi yıl ortasında başlatmanın kümülatif matrahı ve istisnayı nasıl değiştirdiğini görmek için huzur hakkı hesaplama aracı ay ay dökümü veriyor.

Yılın tamamında tablo şöyle kapanıyor: 720.000 TL brüt, 99.018,77 TL gelir vergisi, 2.456,40 TL damga vergisi, 618.524,83 TL net. Ortağa ulaşan tutar üzerindeki efektif yük %14,09.

Asgari ücret düzeyinde ödeme bile vergisiz değil#

Buradan çıkan ve çoğu hesapta gözden kaçan bir sonuç var. Ücretlilerde asgari ücret istisnası, brüt asgari ücretin gelir vergisi matrahına, yani 28.075,50 TL'ye isabet eden vergiyi karşılıyor. Bir işçide bu matrah, brütten %15 SGK işçi payı düşüldükten sonra kalan tutar.

Huzur hakkında SGK kesintisi olmadığı için matrah brütün tamamı. Aylık 33.030 TL, yani tam asgari ücret düzeyinde huzur hakkı ödendiğinde bile ocak ayı hesabı şöyle çıkıyor:

• Gelir vergisi matrahı: 33.030 TL (kesinti yok)
• Hesaplanan vergi: 33.030 × 0,15 = 4.954,50 TL
• Asgari ücret istisnası: 4.211,33 TL
• Ödenecek gelir vergisi: 743,17 TL

Damga vergisi tarafında istisna tam örtüşüyor ve ödeme çıkmıyor. Ama gelir vergisinde, aynı brütü alan bir işçi sıfır öderken 4/b'li ortak 743,17 TL ödüyor. Prim kesilmemesinin bedeli, küçük de olsa burada karşımıza çıkıyor.

Toplu ödeme dilimi yakar#

Huzur hakkını yıl boyunca aylık ödemek yerine aralıkta tek seferde ödemek, kümülatif matrahın tamamını tek aya yığıyor. 720.000 TL'lik yıllık tutar aralık ayında tek kalemde ödendiğinde ilk 190.000 TL %15, sonraki 210.000 TL %20, kalan 320.000 TL ise %27 dilimine giriyor; asgari ücret istisnasından da yalnızca bir aylık pay kullanılabiliyor. Bu örnekte gelir vergisi, aylık ödemedeki 99.018,77 TL'den 151.284,90 TL'ye çıkıyor.

Karar, ödemenin dönemini de belirlediği için bu tercih vergiyi doğrudan etkiliyor. "Yıl sonunda toplu ödenmek üzere" ifadesiyle alınan bir karar, aylık ödemeye göre belirgin biçimde daha pahalı bir sonuç üretiyor.

Huzur hakkı mı, kâr payı mı#

Aynı 720.000 TL'lik kurum kazancını iki farklı yoldan ortağa aktardığımızı varsayalım.

Kâr payı tarafında beyan testi de olumlu sonuçlanıyor: 540.000 TL brüt kâr payının yarısı GVK md.22/3 uyarınca istisna olduğu için beyana konu tutar 270.000 TL'ye iner ve 400.000 TL'lik beyan haddinin altında kaldığından yıllık beyanname verilmez, stopaj nihai vergi olur. Yine de aradaki 159.524,83 TL'lik fark kapanmıyor.

Bu tabloyu tek yönlü okumamak gerekiyor. Huzur hakkı yalnızca yönetim organı üyelerine ödenebilir; ortak olup yönetimde yer almayan pay sahibine ödenen tutar bu kapsamda değildir. Ayrıca huzur hakkı, kâr olsun olmasın ödenen bir tutar olduğu için şirket zarardayken de nakit çıkışı yaratır. Kâr payı ise dağıtılabilir kâr yoksa hiç gündeme gelmez ve TTK md.519 kapsamındaki kanuni yedek akçelerin ayrılmasını gerektirir.

Ortağın huzur hakkı dışında bir de ücret alıyor olması hâlinde iki ödemenin kümülatif matrahı birleşir. İki kalemi tek bordroda toplayıp yıl sonu dilimini görmek için brütten nete maaş hesaplama aracı işe yarıyor.

Uygulamada gözden kaçan üç nokta#

Bordro düzenlenir. Huzur hakkı ücret olduğuna göre ücret bordrosu düzenlenir ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle, ödemenin yapıldığı ayı izleyen ayın 26'sına kadar beyan edilir. Ödemeyi 331 Ortaklara Borçlar hesabından geçirip beyan dışı bırakmak, stopaj tarhiyatının en sık nedeni.

İstisna tek işverende kullanılır. Asgari ücret gelir vergisi istisnası kişi başına bir kez uygulanır. Ortak başka bir şirketten de ücret alıyorsa istisna yalnızca en yüksek ücreti ödeyen işverende uygulanır (GVK md.23/18); ücretler eşitse hangisinde uygulanacağını kişi seçer. İki yerden birden yararlanmak yıl sonunda ikmalen tarhiyata konu olur.

Tutar emsale uygun olmalı. Cirosu 2 milyon TL olan bir şirkette ortağa aylık 400.000 TL huzur hakkı ödemek, kararı olsa bile örtülü kazanç dağıtımı tartışmasını açar. Karar, ödemeyi hukuken geçerli kılar; makul kılmaz.

Karar defterindeki tarih ile bordronun dönemi, muhtasarın beyan ayı ve banka ödeme tarihi birbirini tutmadığında bu üç kalem ayrı ayrı sorgulanır. PONEO bordro maliyetini hesaplar ve muhtasar beyannamesinin son gününü mali takvimde gösterir; beyannameyi ise mali müşaviriniz verir. Bu yüzden karar tarihini, bordro dönemini ve ödeme tarihini müşavirinizle aynı ay içinde eşleştirmek sizin elinizde.

Ücret sayılan ödemelerin kapsamı ve istisna uygulamasına ilişkin güncel tebliğ metinleri için gib.gov.tr üzerinden Gelir Vergisi Genel Tebliğlerine bakılabilir.

• huzur hakkı genel kurul kararı zorunlu mu
• huzur hakkı sgk primine tabi mi
• huzur hakkı bordro düzenlenir mi
• huzur hakkı mı kâr payı mı avantajlı
• 2026 huzur hakkı gelir vergisi istisnası