Kısa Çalışma Ödeneği Hesaplama

Kısa çalışma nedir, ne zaman uygulanır?

Kısa çalışma, genel ekonomik kriz, sektörel veya bölgesel kriz, genel salgın ya da zorlayıcı sebeplerle işyerindeki faaliyetin geçici olarak azalması hâlinde uygulanır. Bu sürede çalışanların ücretini işveren değil, İşsizlik Sigortası Fonu öder.

Uygulanabilmesi için işyeri düzeyinde iki koşuldan birinin sağlanması gerekir (Kısa Çalışma Yönetmeliği md.3):

• Haftalık çalışma süresinin en az 4 hafta boyunca, işyerinin tamamında ya da bir bölümünde en az üçte bir (%33,33) oranında azaltılması, veya
• Faaliyetin en az 4 hafta süreyle tamamen ya da kısmen durdurulması.

Bu bireysel bir hak değildir: başvuruyu işveren İŞKUR'a yapar ve iş müfettişlerinin uygunluk tespiti şarttır (Yönetmelik md.5). Çalışan kendi başına başvuramaz.

Ödenek nasıl hesaplanır?

Günlük ödenek, son 12 aylık prime esas kazançlar dikkate alınarak bulunan günlük ortalama brüt kazancın %60'ıdır. Ödenek yalnızca çalışılmayan günler için ödenir; çalışılan günlerin ücretini işveren ödemeye devam eder.

Tutar, aylık brüt asgari ücretin %150'sini aşamaz — bu yıl 49.545 ₺. Aylık ortalama kazancı 82.575 ₺'yi geçen herkes aynı tutarı alır. Kanunda alt sınır yoktur; kısmi süreli ya da eksik günlü çalışanlarda ödenek bu rakamların altına inebilir.

Prime esas kazanç, çıplak maaştan farklıdır: prim, ikramiye ve fazla mesai de dahildir. Bu yüzden araca brüt maaşınızı değil, SGK'ya bildirilen kazanç ortalamanızı girmek gerekir.

En kritik nokta: işsizlik hakkınızdan düşülür

Kısa çalışma ödeneği olarak ödenen süreler, kısa çalışmanın başlama tarihinden itibaren 3 yıl içindeki fesihlere bağlı işsizlik ödeneği hak sahipliği sürelerinden düşülür. Yani 3 ay kısa çalışma ödeneği alan bir çalışan, sonrasında işsiz kalırsa işsizlik ödeneğini o kadar kısa süre alır. 3 yıllık pencerenin dışında gerçekleşen fesihte mahsup yapılmaz. Bu kural, çalışanların kısa çalışmanın gerçek maliyetini değerlendirirken en çok atladığı noktadır.

Örnek hesaplama

Bu tablo varsayımsal bir örnektir; kendi kazanç ortalamanızı ve çalışılmayacak gün sayınızı aracın üstündeki alanlara girin. Aylık ortalama kazancı 82.575,00 ₺'yi geçen herkes aynı tavan tutarını alır; örnekteki kazanç bu eşiğin altında kaldığı için ödenek kazançla birlikte artar. Ödenek ancak şartlar ve işverenin onaylanan talebi varsa doğar.

Sık yapılan hatalar

• Bordro brütünü ya da net maaşı girmek. Ödenek, son 12 aylık prime esas kazançlardan hesaplanır (4447 sayılı Kanun Ek md.2); prim, ikramiye ve fazla mesai bu ortalamaya girer. "Aylık brüt kazanç ortalaması" alanına SGK hizmet dökümünüzdeki son 12 ayın ortalamasını yazın, tek bir ayın maaş bordrosunu değil.
• Tavanı net asgari ücretten hesaplamak. Tavan, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150'sidir (49.545 ₺). Net asgari ücretten hesaplayan biri 42.113,25 ₺ bulur ve ödeneği olduğundan düşük tahmin eder.
• Süreyi 3 aydan uzun girmek. Kısa çalışma işyerinde 3 ayı aşamaz; Cumhurbaşkanı süreyi uzatma yetkisine sahiptir ama bu ayrı bir karardır (Ek md.2). Böyle bir karar yoksa süre alanını 3 ayla sınırlı tutun; araç aşan değerde uyarı gösterir.
• İşsizlikten düşülen süreyi ay sayısı sanmak. Düşülen, ödeneğin ödendiği gün sayısıdır: örnekte ayda 15 gün ve 3 ay için 45 gündür; takvimdeki 3 ayın tamamı değildir. İşsiz kalırsanız işsizlik ödeneği süresini bu günler kadar kısa tahmin edin. Kanun, mahsubun uygulanıp uygulanmayacağını belirleme yetkisini Cumhurbaşkanı'na da verir (Ek md.2); bu yetkiyle alınmış güncel bir karar olup olmadığını İŞKUR duyurularından teyit edin.