Düşülür. 4447 sayılı Kanun Ek md.2, kısa çalışma ödeneği ödenen günleri üç yıl içinde hak kazanılacak işsizlik ödeneği süresinden mahsup ediyor. Yasal azami süre olan 3 ay boyunca tam kısa çalışma yapan bir çalışan 90 gün ödenek alır ve ileride işsiz kalırsa bu 90 gün hakkından silinmiş olur. Kaybın büyüklüğü, kaç gün ödenek alındığına bağlı.
Ödenek bedava değil, avans gibi çalışıyor#
Kısa çalışma ödeneğini İşsizlik Sigortası Fonu ödüyor. İşsizlik ödeneğini de aynı fon ödüyor. Kanun koyucu bu iki hakkı ayrı iki kalem olarak değil, aynı havuzun iki farklı kullanımı olarak kurgulamış.
Pratikte şu anlama geliyor: üretimi duran işletmede kısa çalışmaya geçtiğinizde, ileride işsiz kalırsanız kullanacağınız süreden peşin harcamış oluyorsunuz. İşten çıkarılma gerçekleşmezse harcanan bir şey yok, çünkü hiç kullanılmayacak bir hakkın azalması kayıp değil. Ama art arda gelen iki olay yaşanırsa, yani önce kısa çalışma sonra fesih, ikinci aşamada elinizde daha kısa bir süre kalıyor.
Mahsup, kısa çalışmanın takvim süresi üzerinden değil, fiilen ödenek ödenen gün sayısı üzerinden yapılıyor. Bu ayrım, aşağıdaki hesabın tamamını belirliyor.
Önce ödeneğin kendisi#
Günlük kısa çalışma ödeneği, son on iki aylık prime esas kazançların günlük brüt ortalamasının %60'ı. Bu tutar, aylık brüt asgari ücretin %150'sini aşamıyor: 2026'da 33.030 × 1,5 = 49.545 TL aylık, günlük 1.651,50 TL.
Ödenekten gelir vergisi kesilmiyor, yalnızca binde 7,59 damga vergisi var. Tavandan alan biri için net 49.168,95 TL.
Tavana takılma noktası basit bir bölme: 49.545 / 0,60 = 82.575 TL. Son on iki aylık prime esas kazanç ortalaması bunun üstünde olan herkes aynı tutarı alıyor.
Gaziantep'te halı üreten bir işletmede 9 yıldır çalışan makine operatörü. Son on iki aylık prime esas kazanç ortalaması 62.000 TL, son üç yılda 900 gün primi var. Siparişlerin durması üzerine işveren üç aylık tam kısa çalışma başvurusu yapıyor ve uygunluk tespiti olumlu geliyor.
- Günlük ortalama kazanç: 62.000 / 30 = 2.066,67 TL
- Ödenek oranı %60: 2.066,67 × 0,60 = 1.240 TL/gün
- Günlük tavan 1.651,50 TL, altında kaldı, tavan uygulanmıyor
- Aylık brüt (30 gün): 1.240 × 30 = 37.200 TL
- Damga vergisi: 37.200 × 0,00759 = 282,35 TL
- Aylık net: 36.917,65 TL
- Üç ay toplam net: 110.752,95 TL
Kendi PEK ortalamanızla bu adımları tekrarlamak için kısa çalışma ödeneği hesaplama aracı tavan kontrolünü ve düşülecek gün sayısını birlikte veriyor.
Şimdi faturası#
Aynı operatör kısa çalışma bittikten sonra işten çıkarılırsa ne oluyor?
900 gün primi olduğu için işsizlik ödeneği süresi 240 gün, yani 8 ay. Kısa çalışmada 90 gün ödenek aldığı için:
240 − 90 = 150 gün, yani 5 ay.
Tutar tarafında da hesaplayalım. İşsizlik ödeneği, son dört aylık prime esas kazanç ortalamasının %40'ı ve brüt asgari ücretin %80'ini, yani 26.424 TL'yi aşamıyor. 62.000 TL ortalamayla 62.000 × 0,40 = 24.800 TL brüt, damga sonrası 24.611,77 TL net.
| Kısa çalışma yapılmasaydı | Kısa çalışma yapıldıktan sonra | |
|---|---|---|
| İşsizlik ödeneği süresi | 240 gün (8 ay) | 150 gün (5 ay) |
| Aylık net ödenek | 24.611,77 TL | 24.611,77 TL |
| Toplam işsizlik ödeneği | 196.894,16 TL | 123.058,85 TL |
Kaybedilen tutar 73.835,31 TL. Buna karşılık kısa çalışmadan elde edilen 110.752,95 TL. Yani üç aylık kısa çalışma, ileride kullanılacak hakkın yaklaşık üçte ikisi kadarını tüketerek gelen bir ödeme. Fesih hiç yaşanmazsa hesap tamamen lehte; fesih yaşanırsa net kazanç 36.917,64 TL'ye iniyor.
İşsizlik maaşı hesaplama aracında prim gün sayısını girip kademeyi gördükten sonra kısa çalışmada alınan gün sayısını elle düşmek, kalan süreyi bulmanın en hızlı yolu.
Kısmi kısa çalışmada tablo tamamen değişiyor#
Kısa çalışmanın tam olması şart değil. Yönetmelik, haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılmasını yeterli görüyor. Haftada 45 saat yerine 30 saat çalışılan bir düzende ödenek, yalnızca çalışılmayan günler için ödeniyor.
Bu durumda operatör ayda yaklaşık 10 gün ödenek alır. Üç ayın sonunda:
- Alınan ödenek günü: 30 gün, yaklaşık 37.200 TL brüt
- İşsizlik hakkından düşülen: 30 gün
- Kalan işsizlik süresi: 240 − 30 = 210 gün, yani 7 ay
Aynı üç aylık takvim süresi, tam kısa çalışmada 90 gün, kısmi kısa çalışmada 30 gün götürüyor. İşverenle konuşurken sorulacak asıl soru "kaç ay sürecek" değil, "ayda kaç gün bildirilecek".
Yüksek maaşlıda kayıp oranı büyüyor#
Tavan, kısa çalışmanın en sessiz maliyeti. Prime esas kazanç ortalaması 140.000 TL olan bir yazılım ekibi çalışanını aynı senaryoya koyalım.
Günlük ortalaması 4.666,67 TL, %60'ı 2.800 TL. Ama günlük tavan 1.651,50 TL olduğu için ödenek burada kesiliyor. Aylık brüt 49.545 TL, net 49.168,95 TL.
| Operatör (62.000 TL) | Yazılımcı (140.000 TL) | |
|---|---|---|
| Aylık net ödenek | 36.917,65 TL | 49.168,95 TL |
| Normal kazancın karşılanan oranı | %60 | %35,4 |
| Üç ayda düşülen gün | 90 | 90 |
İkisi de aynı 90 günü harcıyor. Biri normal kazancının %60'ını alarak harcıyor, diğeri %35'ini alarak. Gün, herkes için aynı fiyatta; karşılığında alınan ise değişiyor. Yüksek ücretli çalışanlarda kısa çalışmanın cazibesi tam da bu noktada azalıyor.
Şartlar da simetrik değil#
İki hakkın giriş koşulları farklı, bu da çoğu kişinin fark etmediği bir sonuç doğuruyor.
| Kısa çalışma ödeneği | İşsizlik ödeneği | |
|---|---|---|
| Son üç yılda prim günü | 450 | 600 |
| Fesihten/başlangıçtan önceki 120 gün hizmet akdi | Gerekli | Gerekli |
| Ortalamanın alındığı süre | Son 12 ay | Son 4 ay |
| Oran | %60 | %40 |
| Aylık brüt tavan | 49.545 TL | 26.424 TL |
| Azami süre | 3 ay | 180 / 240 / 300 gün |
Son üç yılda 450 ile 599 gün arası primi olan bir çalışan kısa çalışma ödeneğine hak kazanır, ama işsizlik ödeneğine zaten hak kazanamaz. Bu kişi için mahsup fiilen bir şey götürmüyor; ödenek karşılıksız bir kazanç. Kaybı asıl konuşulması gereken grup, 600 günü çoktan aşmış, uzun kıdemli çalışanlar.
Bir başka nokta da ortalama süresinde saklı. Kısa çalışma ödeneği son on iki ayın ortalamasına bakıyor, işsizlik ödeneği son dört ayın. Kısa çalışmanın hemen ardından gelen bir feshte, son dört ayın içinde primi hiç bildirilmemiş ya da düşük bildirilmiş aylar bulunabiliyor. Süre kaybının yanına tutar kaybının da eklenip eklenmeyeceğini, fesih öncesinde İŞKUR'dan teyit etmekte fayda var.
Ücretsiz izinle karşılaştırınca#
İşletmeler daralma dönemlerinde genellikle iki seçenek arasında sıkışıyor: kısa çalışma başvurusu ya da çalışanla anlaşarak ücretsiz izin. Çalışan açısından ikisi çok farklı sonuç veriyor.
Ücretsiz izinde çalışan hiçbir ödeme almıyor, ama işsizlik ödeneği hakkına da dokunulmuyor. Kısa çalışmada ödenek alıyor, karşılığında gün harcıyor. Yani ücretsiz izin bugünü, kısa çalışma yarını pahalı hâle getiriyor.
Operatör örneğinde üç aylık ücretsiz izin, 110.752,95 TL gelir kaybı demek. Aynı üç aylık kısa çalışma ise bu tutarı bugün ödüyor, karşılığında ileride kullanılabilecek 73.835,31 TL'lik bir hakkı tüketiyor. Fesih olasılığı düşükse kısa çalışma açık ara üstün; işletme zaten kapanma yolundaysa fark hızla kapanıyor.
Üçüncü bir yol olan telafi çalışmasında ise ne ödenek alınıyor ne de hak eksiliyor; çalışılmayan süreler dört ay içinde günde üç saati aşmamak üzere geri çalışılıyor. Faaliyetin geçici olarak durduğu, ama kısa sürede toparlanacağı işlerde en az maliyetli seçenek çoğu zaman bu.
Sigorta tarafında ne oluyor#
Ödenek alınan sürede genel sağlık sigortası primi İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanıyor. Sağlık hizmetinden yararlanma, bakmakla yükümlü olunan kişiler dahil devam ediyor.
Uzun vadeli sigorta kolları için aynı şey geçerli değil. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bu günler için yatmadığından, kısa çalışma ödeneği alınan süre emeklilik prim gün sayısına eklenmiyor. Üç aylık tam kısa çalışma, emeklilik hesabında 90 günlük bir boşluk anlamına geliyor. Emeklilik tarihine yaklaşmış bir çalışan için bu, ödenek tutarından daha önemli olabilir.
İşveren tarafında kısa çalışma, ücret ödeme yükümlülüğünü çalışılmayan günler için ortadan kaldırıyor ama eksik gün ve eksik gün nedeni bildirimlerini doğru yapmayı zorunlu kılıyor. Aylık prim ve hizmet belgesindeki eksik gün kodunun yanlış girilmesi, çalışanın ödeneğinin gecikmesinin en yaygın nedeni. PONEO'da personel bazında eksik gün nedenleri bordroyla birlikte tutulduğu için bildirim ile ödenek başvurusu arasındaki uyumsuzluk kaynağında görülüyor.
Kısa çalışma ödeneğinin kanuni dayanağı olan 4447 sayılı Kanun Ek md.2'nin güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir. Kısa çalışma bireysel olarak başvurulan bir hak değil; işverenin başvurusu ve uygunluk tespiti şart, asgari süre dört hafta.
- kısa çalışma ödeneği işsizlik maaşından düşer mi
- kısa çalışma ödeneği tavanı 2026
- kısa çalışma sonrası işsizlik maaşı süresi
- kısa çalışmada genel sağlık sigortası
- kısa çalışma ödeneği kaç ay
