İhbar Tazminatı Hesaplama

İhbar süresi kıdeme göre belirlenir

İş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim süreleri kıdeme bağlıdır:

• 6 aydan az çalışan → 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl arası → 4 hafta
• 1,5 – 3 yıl arası → 6 hafta
• 3 yıldan fazla → 8 hafta

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir. Süreye uymayan taraf, süreye ait ücret tutarında tazminat öder. Yani ihbar tazminatı yalnızca işverenin değil, süre vermeden ayrılan çalışanın da borcu olabilir.

Kıdem tazminatından farkı: vergi

İki tazminat sık karıştırılır ama vergilendirmeleri temelden farklıdır:

• Kıdem tazminatı — gelir vergisinden istisnadır, yalnızca damga vergisi kesilir. Brüt ile net arasındaki fark çok küçüktür.
• İhbar tazminatı — ücret niteliğindedir; gelir vergisine tabidir ve damga vergisi de kesilir. Bu yüzden ele geçen tutar brütten belirgin ölçüde düşüktür.

Gelir vergisi artan oranlı olduğu için, yıl içinde ulaştığınız kümülatif matrah kesinti oranını belirler. Araçtaki kümülatif matrah alanı bu yüzden vardır: boş bırakırsanız hesap en düşük dilimden başlar.

Hangi durumlarda ihbar tazminatı doğmaz?

İşveren ihbar süresini fiilen çalıştırırsa tazminat doğmaz; sürenin bir kısmını çalıştırırsa yalnızca kalan kısım ödenir. Ayrıca haklı nedenle derhal fesih hâllerinde (İş Kanunu md. 24 ve 25/II) ihbar tazminatı ödenmez — örneğin çalışanın işyerinde doğruluk ve bağlılığa uymayan bir davranışı nedeniyle yapılan fesihte. İhbar süresi içinde çalışana günde en az 2 saat iş arama izni verilmesi zorunludur (md.27).

Örnek hesaplama

Tablo, aynı brütle çalışan uydurma bir kişi için ihbar tazminatının brütten nete gidişini gösterir; gerçek bir kişiye ait değildir. Süre ve tutarlar yukarıdaki hesaplayıcıyla aynı hesaptan çıkar.

Bu bir örnektir; kendi ücretinizi, kıdeminizi ve kümülatif matrahınızı yukarıdaki araca girin. Gelir vergisi, tazminat tutarı kümülatif matrahın üzerine eklenerek dilimlere göre hesaplanır.

Sık yapılan hatalar

• Haftayı aya çevirip aylık ücretle çarpmak. 8 haftalık süreyi “yaklaşık 2 ay” sayarsanız 120.000,00 ₺ bulursunuz. Süre günlük ücretle gün olarak çarpılır: 2.000,00 ₺ × 56 = 112.000,00 ₺.
• İhbar tazminatını kıdem gibi vergisiz saymak. İhbar tazminatı ücret niteliğindedir; gelir vergisine ve damga vergisine tabidir (GVK md.61). Yalnızca damga vergisi kesildiğini varsayan hesap 111.149,92 ₺ net bulur; araçtaki doğru net 87.489,92 ₺'dir.
• Kümülatif matrahı sıfır bırakmak. Alan boş kalırsa vergi en düşük dilimden hesaplanır. Örnekte gelir vergisi 16.800,00 ₺ çıkar; gerçek kümülatif matrahla 23.660,00 ₺ olması gerekir ve net 6.860,00 ₺ fazla görünür.
• 3 yılı birkaç gün geçen kıdemi 3 yıl saymak. “3 yıldan fazla” sınırı gün farkıyla aşılır (4857 sayılı Kanun md.17/d): tam 3 yıl 6 hafta, 1 gün fazlası 8 hafta verir; 84.000,00 ₺ ile 112.000,00 ₺ brüt arasındaki fark tek bir günden doğar. Araçtaki “Gün” alanına sınırı aşan günleri yazın; ay ve yıl alanlarını olduğu gibi bırakın.