Yasal Faiz ve Temerrüt Faizi Hesaplama

Hangi faiz, hangi durumda?

Sözleşmede faiz oranı kararlaştırılmamışsa hangi oranın uygulanacağı işin niteliğine bağlıdır:

• Kanuni (yasal) faiz — %31,00 (31.07.2026 tarihinden itibaren). Önceki yılın 31 Aralık günü TCMB reeskont (iskonto) oranının %80'i; 30 Haziran'daki oran 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının %80'i. Sözleşmede faiz kararlaştırılmamış adi işlerde uygulanır.
• Ticari işlerde temerrüt faizi — %39,75 (01.01.2026 tarihinden itibaren). Alacaklı, kanuni faizden yüksek olmak şartıyla önceki yılın 31 Aralık günü TCMB kısa vadeli avans oranını isteyebilir; 30 Haziran'daki avans oranı 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranı geçerlidir.
• Mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faizi — %43,00 (01.01.2026 tarihinden itibaren). Ticari işletmeler arası mal ve hizmet tedarikinde, sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa; faizi hiç öngörmeyen ya da ağır derecede az öngören sözleşme hükümleri geçersiz sayıldığında da uygulanır.

Sözleşmede kararlaştırılan akdi faiz kanuni faizden yüksekse, temerrüt faizi de o oran üzerinden istenebilir (3095 md.2/3).

Faiz oranları nasıl değişti? 2020'den bugüne tarihçe

Faiz türlerinin oranı vade içinde değişebilir. Aracın hesabı, kanuni, ticari ve TTK 1530 faizinde oran faiz döneminin içinden geçiyorsa değişim gününden böler: her dönem kendi oranıyla hesaplanıp toplanır. Faiz günlerinde başlangıç günü sayılmaz, ödeme günü sayılır; yeni oran yürürlüğe girdiği günü de içine alır. Kanuni, ticari ve TTK 1530 oran tarihçeleri hesabın kullandığı oranlardır; tecil tarihçesi yalnız bilgi içindir ve hesaba girmez. Her türün başlangıç tarihi, oranı ve Resmî Gazete dayanağı bu sayfadaki “mevzuat parametreleri” bölümünde tür tür tablo olarak verilmiştir.

• Kanuni (yasal) faiz — 3 oran satırı. Oranın değiştiği gün (7589 sayılı Kanun'un yayımlandığı ve yürürlüğe girdiği gün) yeni oranın ilk günü sayıldı; kanunda geçiş hükmü yok, bu “yayımı tarihinde yürürlüğe girer” ilkesine dayanan bir yorumdur.
• Ticari işlerde temerrüt faizi — 10 oran satırı. Ticari temerrüt faizi 3095 md.2/2'nin lafzına göre hesaplanır: yıl boyunca önceki yılın 31 Aralık günkü avans oranı; 30 Haziran'daki avans oranı bundan 5 puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranı. Mahkemeler TCMB'nin avans oranı değişim tarihlerine göre farklı bir dönemlendirme de uygulayabilir; bu durumda sonuç değişir.
• Mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme faizi — 7 oran satırı. TTK 1530 oranı her yıl ocak ayında TCMB tebliğiyle ilan edilir ve o yılın 1 Ocak'ından geçerlidir; hesap oranı 1 Ocak'larda böler. Önceki yılda temerrüde düşmüş bir borcun 1 Ocak'ta yeni oranla devam edeceği tebliğlerde açıkça yazmaz, TCMB'nin geçerlilik tarihi yapısından çıkarılan bir yorumdur. Asgari giderim tutarı da yıllıktır; hangi yılın tutarının uygulanacağı kanunda yazmıyor.
• Tecil faizi — 5 oran satırı (yalnız bilgi, hesaba girmez). Tecil faizinin oranı müracaat tarihinize ve sonradan yayımlanan tebliğlere bağlıdır; bu yüzden hesap takvim günlerine bölünmez, güncel genel oran uygulanır. Oran artıran tebliğler önceki tecillerde eski oranı korur, oran indirenler yayım gününden itibaren uygulanır (son indirimin eski düşük oranlı tecillere etkisi resmen doğrulanamadı); 16.06.2026 tarihli Tahsilat Genel Tebliği (Seri:B Sıra No:20, RG 33282) uyarınca yayım tarihinde tecilli planlarda yıllık %29 işleyebilir. Kesin oran için vergi dairenize danışın.

2020 öncesi için bu tarihçelerde veri yoktur; temerrüdü 2020'den önce başlayan alacaklarda aracın uyarısını dikkate alın. Sözleşmede SAYISAL bir oran yazıyorsa dönem bölme yapılmaz, akdi oran tüm günlere uygulanır; sözleşme yalnızca “yasal faiz”e atıf yapıyorsa oran kendiliğinden değişir, araçtaki anahtarı işaretlemeyin.

Üç faiz türünün oranları yan yana

Tablo, hesabın kullandığı üç faiz türünün oranını tek zaman çizelgesinde gösterir; satırdaki tarih, o oranın uygulandığı ilk gündür. Kanuni oran 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine dayanır. Ticari sütunu, TCMB avans oranlarına aynı kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrasındaki kural uygulanarak bulunmuştur. Mal ve hizmet tedarikinde (TTK md.1530) oranı TCMB her yıl ocak ayında ilan eder. Her oranın dayanağı sayfanın sonundaki parametre tablolarında yazılıdır.

Ticari işlerde neden oran daha yüksek?

3095 sayılı Kanun'un 2/2. maddesine göre ticari işlerde alacaklı, kanuni faizden yüksek olmak şartıyla, TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranını isteyebilir. 2026 için bu oran %39,75'tir. Yıl içindeki oran kuralı ve geçmiş yılların oranları yukarıdaki tarihçe tablosunda.

Taraflar arasındaki ilişki mal veya hizmet tedariki ise TTK md.1530 devreye girer ve oran genellikle daha yüksektir. TCMB bu oranı her yıl ocak ayında ilan eder. Bu durumda alacaklı ayrıca 2.020 ₺ asgari giderim tutarını da talep edebilir — tahsilat masraflarına karşılık, faizden bağımsız bir kalem.

Gün sayımı: 365 mi, 360 mı?

Hukuk uygulamasında 365 gün esastır; Yargıtay, bilirkişi hesaplarında 360 gün kullanılmasını bozma sebebi saymıştır. Bankacılık ve finans tarafında 30/360 yaygındır ve taraflar sözleşmeyle kararlaştırabilir. Araçta varsayılan 365'tir, 360 seçeneği karşılaştırma için sunulur — aradaki fark yüksek anaparalarda binlerce liraya ulaşır. Gün sayımında başlangıç günü hesaba katılmaz, ödeme günü katılır. Bileşik faiz (faize faiz) kural olarak yasaktır; hesap basit faizdir.

Örnek hesaplama

Bu alacak kurgudur; yukarıdaki hesaplayıcıya aynı anapara ve tarihleri girerseniz tabloyla aynı rakamları görürsünüz. Satır tutarları kuruşa yuvarlanır; toplamla aradaki kuruş farkı son satıra eklenir. Oranın değiştiği gün (7589 sayılı Kanun'un yayımlandığı ve yürürlüğe girdiği gün) yeni oranın ilk günü sayıldı; kanunda geçiş hükmü yok, bu “yayımı tarihinde yürürlüğe girer” ilkesine dayanan bir yorumdur.

Sık yapılan hatalar

Her maddedeki tutar, örnek alacakta yalnızca o hatanın yapılmasıyla bulunur; diğer girdiler değişmez.

• Temerrüt gününü de saymak. Örnekte 30.06.2026 günü de faiz gününe katılırsa gün sayısı 93 olur ve faiz 65,75 ₺ fazla çıkar. Doğrusu: gün sayısı ödeme tarihinden temerrüt tarihi çıkarılarak bulunur; başlangıç günü sayılmaz, ödeme günü sayılır.
• Güncel oranı bütün günlere uygulamak. Örnekte son oran (%31,00) tüm süreye yazılırsa faiz 7.813,70 ₺ çıkar; oranın değiştiği günden bölünen doğru hesap 7.238,36 ₺ verir, aradaki fark 575,34 ₺. Doğrusu: her dönem kendi dönemindeki oranla hesaplanır; araç bunu otomatik yapar, siz yalnızca iki tarihi girersiniz.
• Sözleşmedeki oranı yok saymak, ya da “yasal faiz” yazan sözleşmeye sabit oran girmek. Sözleşmede sayısal bir akdi faiz oranı yazıyor, temerrüt faizi ayrıca belirlenmemişse ve bu oran yasal orandan yüksekse, temerrüt faizi akdi faizden az olamaz (3095 md.2/3); “Sözleşmede oran kararlaştırıldı” anahtarını açıp o oranı yazın. Sözleşme yalnızca yasal faize atıf yapıyorsa anahtar kapalı kalmalıdır: açarsanız tek oran bütün günlere uygulanır ve oran değişiklikleri hesaba girmez.
• Ticari alacakta kanuni faizi seçmek. Örnek alacak ticari iş niteliğinde olsaydı alacaklı, kanuni faizden yüksek olduğu için TCMB avans oranını isteyebilirdi (3095 md.2/2) ve faiz 10.019,18 ₺ olurdu; kanuni faizle 7.238,36 ₺ bulunur. Doğrusu: önce alacağın niteliğini (adi iş, ticari iş, ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki) belirleyip ona karşılık gelen faiz türünü seçmek.
• Bankacılık yılıyla dilekçe hesabı yapmak. 360 günlük sayaç örnekte 7.338,89 ₺ verir; 365 günlük sayaçla sonuç 7.238,36 ₺, fark 100,53 ₺. Doğrusu: 365 günü varsayılan bırakmak, 360 günü yalnızca sözleşmede açıkça kararlaştırılmışsa kullanmak.