Evet, ortağın şirketten çektiği paraya faiz yürütmeniz gerekiyor. Kanunda "adat faizi hesaplayın" diyen bir madde yok; ama Kurumlar Vergisi Kanununun 13. maddesi ilişkili kişiyle emsallere uygun olmayan şartlarda yapılan işlemi örtülü kazanç dağıtımı sayıyor ve faizsiz kullandırılan şirket parası tam olarak bu tanıma giriyor. Hesaplamazsanız inceleme sırasında idare kendisi hesaplar; üstüne vergi ziyaı cezası ve KDV ekler.
131 numaralı hesap neden büyür#
Ortaklardan Alacaklar hesabı çoğu limited şirkette kimsenin niyet etmediği biçimde şişer. Ortak kendi kredi kartı borcunu şirket hesabından öder, aile aracının kaskosu şirketten çıkar, bir gayrimenkul peşinatı için kasadan para alınır. Her biri tek başına küçük, yıl sonunda bakiye yedi haneli.
Bu hesabın kapatılmaması bilanço estetiği meselesi değil. Vergi incelemelerinde ilk bakılan yerlerden biri ve tarhiyat çıkma olasılığı en yüksek kalemlerden. Sebebi de basit: tespiti kolay. Bakiye bilançoda duruyor, günü gününe hesaplanabiliyor, itiraz edilecek belirsiz bir tarafı yok.
Sorunun katmanlarını ayırmak gerekiyor, çünkü aynı hesap üç ayrı kanun hükmünü birden tetikleyebiliyor.
Birinci katman: transfer fiyatlandırması (KVK md.13)#
Ortak, kurumlar vergisi bakımından "ilişkili kişi"dir. Şirket ona bir para kullandırıyorsa bu bir finansman işlemidir ve emsallere uygun bir bedel taşımalıdır. Bedel sıfırsa — yani faiz yürütülmüyorsa — aradaki fark örtülü olarak dağıtılmış kazanç sayılır.
Bunun iki sonucu var. Şirket tarafında kurum kazancı, hesaplanması gereken faiz kadar artar. Ortak tarafında ise bu tutar, hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır ve kâr payı stopajı gündeme gelir.
Oran çıpası: kanuni faiz değil, TCMB avans oranı#
Adat hesabında en sık yapılan hata oran seçiminde. Kanuni faiz oranı 2026'da %31 (3095 sayılı Kanun md.1, 31.07.2026'dan itibaren). Bu oran adi işlerde, sözleşmede faiz kararlaştırılmadığında uygulanır ve ortak cari hesabında emsal kabul edilmez.
Vergi idaresinin ve yargının emsal olarak kabul ettiği çıpa TCMB kısa vadeli avans oranıdır. 20 Aralık 2025'ten beri %39,75. Reeskont oranıyla da karıştırılmamalı; avans oranı aynı tarihten itibaren %39,75 iken reeskont oranı %38,75.
Oran yıl içinde değişirse dönem dönem bölmek gerekir. Örneğin 2025'i kapsayan bir hesapta 8 Mart öncesi %49,25, 8 Mart – 17 Eylül arası %44,25, 17 Eylül – 20 Aralık arası %42,25 ve 20 Aralık'tan sonra %39,75 uygulanır. Tek oranla tüm yılı geçmek, incelemede düzeltilen bir kısayoldur. Alacağınıza uygulanacak faizin türünü ve tutarını karşılaştırmalı görmek istediğinizde yasal faiz hesaplama aracı kanuni faiz, ticari temerrüt faizi ve avans oranını yan yana veriyor.
Bir yıllık cari hesabın adat hesabı#
İzmir'de bir limited şirket. Ortak yıl boyunca kademeli olarak çekmiş, hiç iade etmemiş. Ticari yıl (360 gün) esasıyla:
| Dönem | Gün | Bakiye (TL) | Adat |
|---|---|---|---|
| 1. çeyrek | 90 | 400.000 | 36.000.000 |
| 2. çeyrek | 90 | 700.000 | 63.000.000 |
| 3. çeyrek | 90 | 1.100.000 | 99.000.000 |
| 4. çeyrek | 90 | 1.500.000 | 135.000.000 |
| Toplam adat | 360 | 333.000.000 |
Faiz = 333.000.000 × 39,75 ÷ 36.000 = 367.687,50 TL
Bu tutar 642 Faiz Gelirleri hesabına yazılır ve kurum kazancına eklenir.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Kurumlar vergisi | 367.687,50 × %25 | 91.921,88 TL |
| Hesaplanan KDV | 367.687,50 × %20 | 73.537,50 TL |
| Toplam ek yük | 165.459,38 TL |
Adat gelirinin ikinci bir etkisi daha var: yurt içi asgari kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamıyor (KVK md.32/C). Adat geliri bu tabanı da yukarı taşıyor. Kendi rakamlarınızla matrahın nereye oturduğunu görmek için kurumlar vergisi hesaplama aracına ticari kâr, KKEG ve istisna kalemlerini girerek asgari verginin devreye girip girmediğini kontrol edebilirsiniz.
İkinci katman: faizin üstüne gelen %20 KDV#
En sık atlanan kalem bu. Ortağa para kullandırmak KDV Kanunu bakımından finansman hizmetidir; bulunan adat faizi bu hizmetin bedelidir ve genel oran olan %20 üzerinden KDV hesaplanır.
Yukarıdaki örnekte 73.537,50 TL. Ortak bu KDV'yi indirim konusu yapamaz — mükellef değilse zaten yapamaz, mükellefse de işlem işletmesiyle ilgili olmadığı için indirilemez. Yani tam anlamıyla batık maliyet.
İhtiyari düzeltmede toplam 165.459,38 TL ödenir. İnceleme sonucunda bulunursa üstüne şunlar biner:
- Vergi ziyaı cezası, kurumlar vergisi ve KDV asıllarının tamamı üzerinden %100: 165.459,38 TL
- Örtülü kazanç dağıtımı nedeniyle kâr payı stopajı: 367.687,50 × %15 = 55.153,13 TL
- Vade tarihinden ödemeye kadar aylık %3,7 gecikme faizi
Ceza ve stopajla birlikte tek bir yılın maliyeti 386.072 TL'ye çıkıyor; gecikme faizi eklendiğinde 400 bin lirayı aşıyor. Cari hesabı üç yıldır kapatmamış bir şirkette rakam katlanarak büyüyor, çünkü her yıl kendi adatını ve kendi cezasını taşıyor.
Belgesiz çekişlerin ayrı sorunu#
Cari hesap kalemlerinin bir kısmı aslında ortağın kişisel harcaması oluyor: özel araç yakıtı, ev tadilatı, aile seyahati. Bu harcamalar şirket kayıtlarında gider olarak yer aldığında iki katmanlı bir sorun doğuyor.
Önce gider reddi geliyor: işletmeyle ilgili olmadığı için kanunen kabul edilmeyen gider sayılıyor ve kurum kazancına ekleniyor. Üstüne bu harcamaların KDV'si indirim konusu yapılmışsa indirim de reddediliyor. Sonra aynı tutar ortağın cari hesabına aktarılmak yerine gider bırakıldığı için, örtülü kazanç dağıtımı tartışması buraya da taşınıyor.
Doğru pratik, bu tür harcamaları hiç gider hesabına uğratmadan doğrudan 131 numaralı hesaba yazmak. Ortağın borcu büyüyor, evet — ama gider reddi, KDV indirimi reddi ve vergi ziyaı cezası zinciri hiç başlamıyor. Adat faizi de zaten hesaplanacağı için vergisel sonuç şeffaf kalıyor.
Ters yön: ortak şirkete borç verdiğinde#
Aynı hesap ters işlediğinde farklı bir madde devreye giriyor. Ortak şirkete para koyduğunda bakiye 331 Ortaklara Borçlar hesabına geçer ve konu Kurumlar Vergisi Kanununun 12. maddesine, örtülü sermayeye taşınır.
Kural şu: ortaktan veya ortakla ilişkili kişilerden alınan ve işletmede kullanılan borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı örtülü sermaye sayılır. Aşan kısma isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri giderler kanunen kabul edilmeyen gider olur.
Öz sermayesi 2.000.000 TL olan bir şirkette sınır 6.000.000 TL. Ortağın koyduğu 9.000.000 TL'nin 3.000.000 TL'lik bölümü örtülü sermayedir; bu kısma yürütülen faiz gider yazılamaz.
Çoğu işletme sahibi bu iki maddeyi tek bir kural sanıyor. Değiller: biri şirketten para çıkışını (KVK 13), diğeri şirkete para girişini (KVK 12) düzenliyor ve ikisi aynı bilançoda birlikte bulunabiliyor.
Aynı parayı kâr payı olarak almak neye mal olur#
Asıl karar noktası burası. Ortak, şirketten 1.500.000 TL alacaksa iki yol var.
Yol A — Cariden çekmek ve yıl sonunda adat uygulamak. Şirket 165.459,38 TL ek vergi öder. Para hâlâ borçtur: 131 numaralı hesaptaki 1.500.000 TL yerinde durur, ertesi yıl aynı adat yeniden işler, üçüncü yıl yine. Hesap kapanmadıkça maliyet tekrarlanır.
Yol B — Kâr payı olarak dağıtmak. Dağıtılabilir kârın mevcut ve kurumlar vergisinin ödenmiş olduğunu, TTK'nın 519. maddesindeki genel kanuni yedek akçe tavanının geçmiş yıllarda dolduğunu varsayalım.
| Adım | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt kâr payı | 1.500.000 TL | |
| Kâr payı stopajı (%15) | 1.500.000 × 0,15 | 225.000 TL |
| Ortağa ödenen net | 1.275.000 TL | |
| Beyan edilecek tutar (yarısı istisna) | 1.500.000 × 0,50 | 750.000 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi | Tarife | 165.000 TL |
| Mahsup edilen stopaj (tamamı) | 225.000 TL | |
| İade / mahsup edilecek | 60.000 TL |
Gelir vergisi hesabı, ücret dışı gelirlere uygulanan 2026 tarifesiyle yapıldı: ilk 190.000 TL için %15 (28.500), sonraki 210.000 TL için %20 (42.000), kalan 350.000 TL için %27 (94.500).
Beyan zorunluluğu, istisna düşüldükten sonra kalan 750.000 TL'nin tevkifata tabi menkul sermaye iratlarında geçerli 400.000 TL'lik beyan haddini aşmasından doğuyor. Beyan edildiğinde istisnaya isabet eden kısım dahil stopajın tamamı mahsup edildiği için, ortağın eline geçen toplam 1.335.000 TL oluyor.
Karşılaştırma. Adat yolunun bir yıllık maliyeti 165.459 TL, kâr payı yolunun gelir vergisi yükü 165.000 TL. Neredeyse aynı rakam. Fark, ödenen tutarda değil, sonrasında kalanda: kâr payında borç ilişkisi tamamen kapanıyor ve ortak parayı temelli alıyor; adatta ise 1.500.000 TL şirkete borç olarak durmaya devam ediyor ve ertesi yıl aynı hesap yeniden kuruluyor.
Dağıtılabilir kârın yetmediği durumlarda tablo değişir; o zaman ortağa huzur hakkı ya da ücret ödemesi gibi seçenekler devreye girer ve hesap SGK tarafını da içerir. Dağıtım senaryosunu kendi rakamlarınızla kurmak, stopaj ve beyan eşiğinin nereye düştüğünü görmek için kâr payı hesaplama aracı yedek akçe kesintilerini de dahil ederek net tutarı veriyor.
Hesabı kapatmanın dört yolu#
Adat, sorunu yönetir; çözmez. Bakiye durduğu sürece her yıl yeniden hesaplanır. Kapatmanın pratikte kullanılan yolları sınırlı ve her birinin farklı bir maliyeti var.
Nakit iade. En temiz yol. Ortak parayı geri koyar, bakiye sıfırlanır. İadenin yapıldığı güne kadar işleyen adat yine hesaplanır, ama zincir orada biter.
Kâr payı dağıtımına mahsup. Dağıtılabilir kâr varsa cari hesap bakiyesi kâr payına mahsup edilir. Stopaj ve beyan yükümlülüğü yukarıdaki tabloya göre işler.
Ücret ya da huzur hakkı. Ortak aynı zamanda müdürse huzur hakkı ödenebilir. Bu yol gelir vergisi tarifesine ve damga vergisine tabidir, ayrıca SGK boyutu vardır; küçük tutarlarda kâr payından avantajlı, büyük tutarlarda dezavantajlı çıkma eğilimindedir.
Sermaye artırımına mahsup. Ortağın şirketten alacaklı olduğu durumda (331 bakiyesi) kullanılabilir, ancak borçlu olduğu durumda çözüm üretmez.
Vergi Usul Kanununun 114. maddesindeki beş yıllık tarh zamanaşımı, bakiyeyi bekletmenin bir strateji olduğu izlenimi veriyor. Vermemesi gerekir: zamanaşımı her yıl için ayrı işler ve cari hesap kapatılmadıkça her yıl yeni bir adat, yeni bir tarhiyat riski doğurur.
Yıl sonunu beklememek#
Adat, aralık ayında tek seferde yapılan bir işlem gibi görülüyor; oysa doğru hesap günlük bakiye takibine dayanıyor. Bakiyenin hangi gün ne olduğu bilinmiyorsa adat da tahmini kalıyor ve incelemede idarenin hesabıyla arasında fark çıkıyor.
Ortak cari hesabını ay ay değil gün gün izleyen bir kayıt düzeni bu farkı kapatıyor. PONEO'nun cari hesap ekranında ortak hareketlerini ayrı bir kalemde takip edip bakiye seyrini görmek, aralıkta geriye dönük belge arayışını ortadan kaldırıyor.
Bir de sık sorulan soru var: "Yıl bitmeden kapatırsam adat gerekmez mi?" Gerekir. Adat, bakiyenin yıl sonundaki değil, yıl boyunca kullanıldığı gün sayısı üzerinden hesaplanır. 31 Aralık'ta sıfırlanmış bir hesap, önceki 300 gün için doğan faizi ortadan kaldırmıyor.
Kurumlar Vergisi Kanununun 12 ve 13. maddelerinin güncel metni için mevzuat.gov.tr esas alınmalı.
- ortak cari hesabı adat faizi zorunlu mu
- 131 ortaklardan alacaklar
- transfer fiyatlandırması örtülü kazanç
- örtülü sermaye oranı
- şirketten para çekme vergisi
- adat faizi kdv
