Aracın motorlu taşıtlar vergisini devirden önce satıcı öder; satış yılının emlak vergisinin tamamı da satıcıya aittir. 197 sayılı Kanun taksit aylarındaki devirlerde verginin değişiklikten önce ödenmesini şart koştuğu için araçta alıcıya sürpriz çıkmaz. Emlak vergisinde mükellefiyet izleyen bütçe yılında geçer, ama ödenmemiş vergiden alıcı da müteselsilen sorumludur.
Araçta vergi devirden önce ödenir#
197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesi meseleyi tek cümleyle çözer: devir ve temlik nedeniyle Ocak ve Temmuz aylarında yapılacak taşıt sahipliği değişikliklerinde vergi, değişiklikten önce o dönem için ödenir. Uygulamada bu, taksit aylarında yapılan devirlerde ilgili taksidin satıcı tarafından kapatılması demek.
2026 taksitleri 2 Şubat ve 31 Temmuz. Tarihlerin kanundaki aylarla birebir örtüşmemesi kafa karıştırıyor: birinci taksit dönemi ocak ayıdır ama son ödeme günü hafta sonuna denk geldiği için 2 Şubat'a uzamıştır. Temmuz'da araç satan bir kişi, devir öncesinde ikinci taksidi fiilen ödemek zorunda kalır.
Mekanizmanın asıl gücü tahsilat tarafında. Noterler ve trafik tescil kuruluşları, devir işleminde taşıtın vergi borcunun bulunup bulunmadığını araştırmakla yükümlüdür. Borcu görünen aracın devri yapılmaz. Sonuç şu: aracı devraldıktan sonra size geçmiş yılların MTV borcu çıkmaz, çünkü çıkacak olsaydı devir zaten gerçekleşmezdi.
Peki yılın ortasında satılan aracın vergisi orantılanır mı? Hayır. MTV yıllık bir vergidir ve gün hesabı yapılmaz. Mart ayında satılan aracın birinci taksidini satıcı ödemiştir, ikinci taksidi temmuzda yeni malik öder. İkisi arasında bir mahsuplaşma öngörülmez; taraflar isterse satış bedelinde kendi aralarında dikkate alır.
Rakam üzerinden görelim. 1301–1600 cm³ motor hacmine sahip, 1–3 yaş grubunda ve taşıt değeri 309.100 TL'yi aşmayan bir otomobilin 2026 yılı vergisi 10.016 TL'dir; taksit başına 5.008 TL. Mart'ta satış yapıldığında satıcı 5.008 TL ödemiş olur, temmuzda kalan 5.008 TL alıcıya düşer. Kendi aracınızın motor hacmi, model yılı ve kasko değeriyle karşılığını MTV hesaplama aracında görebilirsiniz.
Bir noktada dikkatli olmak gerekiyor. MTV mükellefi, trafik siciline kayıtlı taşıt sahibidir. Noterde satış sözleşmesi imzalanmış olması tek başına yetmez; tescil kaydı yeni malike geçmediği sürece vergi eski malik adına tahakkuk etmeye devam eder ve ihbarname ona gider. Eskiden sık yaşanan bu sorun, satış ve tescil işleminin noterde birlikte yapılmasıyla büyük ölçüde ortadan kalktı. Yine de araç sattıktan birkaç ay sonra elinize MTV ihbarnamesi geçtiyse bakılacak ilk yer trafik tescil kaydıdır, vergi dairesi değil.
İşletmeler için bir not: (I) ve (I/A) sayılı tarifedeki taşıtların vergisi, MTV Kanunu'nun 14'üncü maddesi uyarınca gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilemez. Kayda alınır ama kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha eklenir. İstisna, taşıt kiralama faaliyetiyle uğraşan işletmelerin kiraya verdiği taşıtlardır.
Taşınmazda mükellefiyet gelecek yıl geçer#
Emlak vergisinde kanun tam ters yönde çalışır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun bina vergisi için 9'uncu, arazi vergisi için 19'uncu maddesi aynı şeyi söyler: devir ve ferağı yapılan taşınmazda mükellefiyet, devrin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren başlar.
Cümlenin pratik karşılığı çoğu kişiyi şaşırtıyor: Mart ayında sattığınız dairenin o yıla ait 12 aylık emlak vergisinin tamamı size aittir. Aracı on ay kullanmayacak olmanız bir şey değiştirmez. Alıcı ise ilk kez ertesi yıl mükellef olur.
Tapu müdürlüğü de emlak vergisi borcu araştırmaz. Yükümlülüğü farklıdır: devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15'inci günü akşamına kadar ilgili belediyeye bildirir. Yani tapuda hiçbir kontrol yapılmaz, bilgi sonradan belediyeye gider.
2026 emlak vergisi taksitleri 1 Haziran ve 30 Kasım. Büyükşehir belediye sınırları içinde oranlar iki katı uygulanır: meskende binde 2, iş yeri ve diğer binalarda binde 4, arsada binde 6. Üstüne, tahakkuk eden verginin %10'u kadar taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı eklenir.
Büyükşehirde bina vergi değeri 4.500.000 TL olan bir mesken için hesap şöyle işler:
- Emlak vergisi: 4.500.000 × 0,002 = 9.000 TL
- Kültür varlıkları katkı payı: 9.000 × 0,10 = 900 TL
- Toplam yıllık yük: 9.900 TL, taksit başına 4.950 TL
Bu daireyi mart ayında satan kişi haziran ve kasım taksitlerinin ikisinden de sorumludur. Emlak vergisi hesaplama aracıyla konut, iş yeri ve arsa için yıllık tutarı katkı payıyla birlikte çıkarabilirsiniz.
Müteselsil sorumluluk: belediye yeni malike gelebilir#
Şimdi işin alıcıyı zorlayan tarafı. Mükellefiyetin satıcıda kalması, borcun tahsilinin de yalnızca satıcıdan yapılacağı anlamına gelmiyor.
1319 sayılı Kanun'un 30'uncu maddesi açık: devir ve ferağı yapılan bina ve arazinin, devir ve ferağın yapıldığı yıl ile geçmiş yıllara ait ödenmemiş emlak vergisinin ödenmesinden devreden ve devralan müteselsilen sorumludur. Belediye alacağını yeni malikten isteyebilir ve pratikte çoğu zaman bunu yapar, çünkü taşınmazın başındaki kişi odur.
Alıcının rücu hakkı saklıdır; ödediği tutarı satıcıdan talep edebilir. Ama bu ayrı bir hukuki süreçtir, zaman ve masraf ister. Tapuda hiçbir kontrol yapılmadığı düşünülürse, satıştan önce belediyeden borç durumu sorgulatmak alıcının kendi menfaatine olan tek gerçek koruma.
Yeni malikin bir yükümlülüğü daha var ve tapu bildirimi bunun yerine geçmez: taşınmazı edinen kişinin ilgili belediyeye emlak vergisi bildirimi vermesi gerekir. Tapu müdürlüğünün belediyeye yaptığı bildirim idari bir bilgilendirmedir, mükellefin beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bildirim verilmediğinde vergi idarece tarh edilir ve ceza tarafı da işler.
Araçtaki durum tam tersiydi: orada devlet kendi alacağını devir anında güvenceye alıyor, alıcıya sürpriz çıkmıyor. Taşınmazda güvence yok, sorumluluk paylaştırılmış.
İki satış, iki mekanizma#
| Araç (MTV) | Taşınmaz (emlak vergisi) | |
|---|---|---|
| Dayanak | 197 s.K. md.9 | 1319 s.K. md.9 ve md.30 |
| Satış yılının vergisi | Taksit dönemine göre bölünür | Tamamı satıcıya ait |
| Mükellefiyetin geçişi | Devirle birlikte | İzleyen bütçe yılı |
| Devirde borç kontrolü | Var, borçlu araç devredilemez | Yok, tapu kontrol etmez |
| Ödenmemiş borçta alıcının durumu | Riski yok | Müteselsilen sorumlu |
| 2026 taksitleri | 2 Şubat, 31 Temmuz | 1 Haziran, 30 Kasım |
Tablodaki en kritik satır dördüncüsü. Aracı alırken bir şey sormanıza gerek yok; evi alırken sormazsanız geçmiş yılların borcu size gelebilir.
Üçüncü kalem: beş yıl dolmadan satılan konut#
Aynı satışta çoğu kişinin hiç hesaba katmadığı bir vergi daha var ve tutarı diğer ikisinin toplamının kat kat üstüne çıkabiliyor. Bedelle edinilmiş bir taşınmazı iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden elden çıkaran kişi, doğan kazancı değer artış kazancı olarak beyan etmek zorundadır. Miras ya da bağış yoluyla edinilen taşınmazlarda bu vergi doğmaz.
Beş yıl dolmadan satışta maliyet bedeli Yİ-ÜFE ile endekslenir, ancak yalnızca endeksteki artış oranı %10 veya üzerindeyse. 2026 yılı satışları için istisna tutarı 150.000 TL.
Bir örnek üzerinden yürüyelim. 2023'te 2.400.000 TL'ye alınan bir daire 2026'da 6.000.000 TL'ye satılsın. Endeksleme sonrası maliyetin 4.100.000 TL'ye çıktığını, satıcının üstlendiği tapu harcı ve emlakçı komisyonunun 120.000 TL tuttuğunu varsayalım.
- Brüt kazanç: 6.000.000 − 4.100.000 − 120.000 = 1.780.000 TL
- İstisna düşüldükten sonra matrah: 1.780.000 − 150.000 = 1.630.000 TL
- Ücret dışı gelirler tarifesiyle vergi: 190.000'e kadar %15 → 28.500 TL; 190.000–400.000 arası %20 → 42.000 TL; 400.000–1.000.000 arası %27 → 162.000 TL; kalan 630.000 TL için %35 → 220.500 TL
- Toplam gelir vergisi: 453.000 TL
Üst segmentte bir kalem daha devreye girer. Mesken nitelikli taşınmazın bina vergi değeri 2026'da 17.711.000 TL'yi aşıyorsa değerli konut vergisi doğar; ilk dilimde oran binde 3'tür ve bu vergi normal emlak vergisine ek olarak alınır. Bunun beyannamesi ayrıdır: taşınmazın maliki, değerin eşiği aştığı yılı izleyen yılın şubat ayında ilgili vergi dairesine beyanda bulunur. Satış konuşulurken alıcıya sorulacak soru, dairenin belediyedeki bina vergi değerinin bu eşiğin neresinde olduğudur.
Aynı satışta MTV yok, emlak vergisi 9.900 TL, değer artış kazancı vergisi 453.000 TL. Beyanname Mart 2027'de verilir ve o tarihte para çoktan harcanmış olur. Değer artış kazancı hesaplama aracı beş yıllık süreyi gün bazında sayar, endeksleme için bakılacak Yİ-ÜFE aylarını da kendisi söyler; en çok hata yapılan adım tam olarak orasıdır.
Satıştan önce yapılacak dört şey#
Aracı satacaksanız MTV taksidini devirden önce kapatın; kapatmadan noter işlemi zaten yürümez, randevu boşa gider. Trafik para cezası varsa aynı şey geçerlidir.
Evi satacaksanız satış yılının emlak vergisini bütçenize yazın. Mart'ta satsanız da kasım taksidi sizindir ve belediye o parayı ister.
Ev alacaksanız tapuya gitmeden önce belediyeden emlak vergisi borç durumu sorun. Tapu bunu sizin yerinize kontrol etmiyor, sorumluluk ise ikinizde birden.
Beş yıl kuralını iktisap tarihinden itibaren gün gün sayın. Birkaç haftalık bekleme, yukarıdaki örnekte 453.000 TL'lik verginin tamamını ortadan kaldırabilirdi. Mevzuat metinlerinin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.
İşletme adına kayıtlı araç ve taşınmazlarda bu üç kalem ayrı ayrı tahakkuk eder, ayrı takvimlerde ödenir ve biri gecikince kamu alacağına aylık gecikme zammı işler. Ödeme tarihlerini elle takip etmek yerine beyan ve ödeme takvimini tek yerden izlemek, PONEO'nun vergi takvimi tarafının çözdüğü işlerden biri.
- araç satışında mtv kime ait
- satılan evin emlak vergisini kim öder
- emlak vergisi müteselsil sorumluluk devir
- noterde satışta mtv borcu
- satış yılında mükellefiyet ne zaman değişir
