Net maaş sözleşmesinde brüt bir sonuçtur, veri değil. Çalışanın kümülatif gelir vergisi matrahı 190.000 TL ve 400.000 TL eşiklerini geçtikçe vergi oranı yükselir ve aynı neti ödeyebilmek için brütün büyütülmesi gerekir. Sıçrama tam olarak eşiğin aşıldığı ayda olur; bütçeyi ocak rakamıyla kuran işveren yılı açıkla kapatır.
Net taahhüt riski kimin üzerine yıkar#
Brüt maaş sözleşmesinde taraflar 60.000 TL brüt üzerinde anlaşır; vergi dilimi değiştikçe net düşer ve bu kayıp çalışanın üzerinde kalır. Net maaş sözleşmesinde ise cümle tersine döner: "eline 45.000 TL geçecek." Bu bir taahhüttür ve taahhüdün korunması, artan vergiyi işverenin karşılaması anlamına gelir.
Ayrım yalnızca hukuki değil, matematiksel. Brüt sabitse maliyet de sabittir. Net sabitse maliyet, tarifenin bir fonksiyonu haline gelir ve yıl içinde iki kez, bazı maaş seviyelerinde üç kez sıçrar.
Gelir vergisi matrahı brütün %85'idir; brütten SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülerek bulunur. Bu matrah her ay bir öncekinin üzerine eklenir. 2026 ücret tarifesinde ilk 190.000 TL %15, sonraki 210.000 TL %20, ondan sonrası %27 oranında vergilenir.
Ay ay bir tablo: 45.000 TL net taahhüdü#
Bir yazılım firması, işe aldığı çalışana "eline net 45.000 TL geçecek" diyor. Asgari ücret gelir vergisi ve damga vergisi istisnası uygulanıyor, işveren imalat dışı bir sektörde olduğu için 2 puanlık SGK indiriminden yararlanıyor. İşveren primi bu durumda brütün %21,75'i.
| Ay | Ödenmesi gereken brüt | Dönem sonunda kümülatif matrah | İşverene maliyet |
|---|---|---|---|
| Ocak – Mart | 56.703,61 TL | 144.594,20 TL | 69.036,64 TL |
| Nisan | 56.911,24 TL | 192.968,76 TL | 69.289,44 TL |
| Mayıs – Haziran | 60.287,59 TL | 295.457,66 TL | 73.400,14 TL |
| Temmuz | 59.802,13 TL | 346.289,47 TL | 72.809,10 TL |
| Ağustos | 58.199,91 TL | 395.759,40 TL | 70.858,39 TL |
| Eylül | 63.365,52 TL | 449.620,09 TL | 77.147,52 TL |
| Ekim – Aralık | 63.849,83 TL | 612.437,17 TL | 77.737,17 TL |
Nisan geçiş ayı. Kümülatif matrah o ay 190.000 TL'yi aşıyor ama yalnızca 2.969 TL'lik kısmı üst dilime giriyor, dolayısıyla brüt sadece 208 TL yükseliyor. Asıl sıçrama mayısta: brüt 56.911 TL'den 60.288 TL'ye, maliyet 69.289 TL'den 73.400 TL'ye çıkıyor. İkinci sıçrama eylülde, 400.000 TL eşiği aşıldıktan sonraki ilk tam ayda geliyor.
Ocak brütü ile ekim brütü arasındaki fark 7.146 TL, yani %12,6. Aynı çalışan, aynı sözleşme, değişmeyen bir net.
Temmuz ve ağustosta brütün düşmesi tabloda hata değil#
Tabloda ters yönlü iki hareket var. Temmuzda brüt 60.288 TL'den 59.802 TL'ye, ağustosta 58.200 TL'ye iniyor. Vergi matrahı büyürken brütün küçülmesi ilk bakışta anlamsız görünüyor.
Nedeni asgari ücret gelir vergisi istisnası. Bordroda hesaplanan gelir vergisinden, asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadar indirim yapılır. Bu indirim sabit bir tutar değildir: asgari ücretlinin kendi kümülatif matrahı da yıl içinde dilim atlar. 2026 brüt asgari ücreti 33.030 TL, aylık matrahı 28.075,50 TL; bu matrah yedinci ayda 190.000 TL eşiğini aşar.
İstisna böylece ocak–haziranda 4.211,32 TL, temmuzda 4.537,75 TL, ağustostan itibaren 5.615,10 TL olur. İstisna büyüdüğü için aynı neti ödemek daha az brüt gerektirir. Ağustosta çalışan 400.000 TL eşiğine yaklaşırken bile brüt geriler; eşik eylülde tam olarak aşıldığında ise 5.166 TL'lik sert bir sıçrama gelir.
Bu davranış bordro yazılımlarında sık sık "hata" sanılır ve elle düzeltilmeye çalışılır. Doğrusu tabloda görünen haldir. Kendi rakamlarınızla doğrulamak için netten brüte maaş hesaplama aracına aynı neti farklı ay ve kümülatif matrah değerleriyle girip sonucu karşılaştırabilirsiniz; ters yönü görmek için ayı temmuz yapmanız yeterli.
Ocak maliyetini on iki ile çarpmanın bedeli#
Bütçeleme aşamasında en yaygın kısayol, ocak ayının maliyetini on iki ile çarpmak. Örneğimizde bu şöyle sonuçlanıyor:
- Ocak maliyeti × 12 = 828.439,73 TL
- On iki ayın gerçek toplamı = 877.226,18 TL
- Fark = 48.786,45 TL
Tek çalışanda yaklaşık 49 bin TL. On kişilik bir ekibin tamamı net sözleşmeliyse ve maaşlar benzer bantta toplanıyorsa, yıl sonunda karşılaşılacak sapma yarım milyon TL'ye yaklaşır. Bu tutar personel giderinde bir artıştan değil, sadece hesaplama yönteminden doğar.
Ekip düzeyinde bakmak isterseniz ekip maliyeti hesaplama aracı brüt, SGK işveren payı ve teşvik oranını birlikte topladığı için toplam yükü tek ekranda gösterir. Karşılaştırma yapmak için aynı kişinin brüt sözleşme senaryosunu brütten nete maaş hesaplama ile çıkarıp iki tabloyu yan yana koymak, sözleşme türünün maliyet üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koyar.
Bordro dönemi kapanmadan kümülatif matrahın nerede olduğunu görebilmek burada işe yarıyor. PONEO'da matrah çalışan bazında taşındığı için, hangi kişinin hangi ay dilim atlayacağı önceden listelenebiliyor; sıçrama ayının maliyeti nakit akışına o ay değil, önceden yazılabiliyor.
Teşvik oranı aynı sözleşmede üç farklı toplam üretir#
Yukarıdaki tablo 2 puanlık indirimle kuruldu. İşveren prim indirimi 2026'da sektöre göre ayrıştığı için aynı net taahhüdü, aynı brütlerle, üç farklı yıllık maliyete karşılık gelebiliyor.
| Teşvik durumu | İşveren prim oranı | Yıllık toplam maliyet |
|---|---|---|
| İmalat sektörü (5 puan) | %18,75 | 855.610,74 TL |
| Diğer sektörler (2 puan) | %21,75 | 877.226,18 TL |
| Teşviksiz (prim borcu var) | %23,75 | 891.636,46 TL |
İmalatçı bir işletmeyle teşvikten yararlanamayan bir işletme arasındaki fark tek çalışanda 36.025,72 TL. Teşvikin şartı sigorta primlerinin süresinde ödenmesi ve kuruma borcun bulunmaması; bir dönem gecikme, o dönemin indirimini tamamen götürür. Net maaş taahhüdü verilen bir kadroda bu, aylık bordronun tamamına yayılan sessiz bir maliyet artışı demektir.
Yıl ortasında asgari ücrete zam gelirse#
Bir başka değişken de asgari ücretin kendisi. 2026'da ara zam yapılmadı, brüt asgari ücret yıl boyunca 33.030 TL'de kaldı. Yapılsaydı üç şey birden değişirdi.
Birincisi, gelir vergisi istisnası büyürdü ve net taahhüdü tutmak için gereken brüt düşerdi. İkincisi, damga vergisi istisnası büyürdü, aynı yönde. Üçüncüsü, prime esas kazanç tavanı da asgari ücretin dokuz katı olduğu için yükselirdi ve tavana yakın maaşlarda prim yükü artardı.
İlk ikisi işveren lehine, üçüncüsü aleyhine çalışır. Hangisinin ağır bastığı maaş seviyesine bağlıdır: orta bantta net taahhüt verilen kadrolarda ara zam maliyeti düşürür, tavana yakın maaşlarda yükseltir. Bu yüzden net maaş sözleşmelerine mevzuat değişikliği hâlinde yeniden görüşme hükmü konulması iki tarafın da işine gelir.
SGK tavanı 7,5 kattan 9 kata çıktı#
2026'nın ikinci katmanı prime esas kazanç tavanında. 7566 sayılı Kanun'la tavan katsayısı 7,5'ten 9'a yükseltildi; brüt asgari ücret 33.030 TL olduğuna göre aylık tavan 297.270 TL, günlük tavan 9.909 TL oldu.
Etkisi, brütü eski tavanla yeni tavan arasında kalan çalışanlarda görülüyor. Aynı asgari ücretle katsayı 7,5 kalsaydı tavan 247.725 TL olacaktı; aradaki 49.545 TL artık prime tabi. İşveren tarafında bu, ayda 10.776,04 TL ek prim, yılda 129.312,48 TL demek. Çalışan tarafında da %15'lik işçi kesintisi genişler ve net maaş taahhüdü verilmişse bu fark da işverene döner.
Yüksek net taahhütlerinde sonuç şu: brüt artık yalnızca vergi dilimiyle değil, prim tavanıyla da büyüyor. 200.000 TL net vaat eden bir sözleşmede brüt 380 bin TL bandına çıkar; prim tavanı aşıldığı için SGK kesintisi 297.270 TL üzerinden sabitlenir, ancak gelir vergisi matrahı bu sabit kesintiden sonra hesaplandığı için tarifenin üst dilimlerine daha hızlı tırmanır.
Teklifteki rakam ile bütçedeki rakam#
İşe alım görüşmesinde konuşulan sayı 45.000 TL. Bütçeye yazılması gereken sayı, aynı kişinin aylık ortalama 73.102 TL'lik maliyeti. Aradaki oran %62'nin üzerinde ve bu, kadro planlaması yapılırken sıkça küçültülüyor.
Karşılaştırma yararlı olabilir. Aynı çalışan ocak ayındaki 56.703,61 TL brüt üzerinden, sabit brüt sözleşmeyle işe alınsaydı yıllık maliyet 828.439,73 TL olacaktı. Net taahhütle 877.226,18 TL oluyor. Aradaki 48.786,45 TL, işverenin çalışana kendi vergi dilimi riskini üstlenerek sunduğu ek değerin fiyatı. Bu rakamı bilerek net taahhüt vermek başka, bilmeden vermek başka.
Sözleşmede ne yazmalı#
Net maaş taahhüdü hukuken geçerlidir ve işveren bu taahhüde bağlıdır. Riski azaltmanın yolu taahhütten kaçmak değil, kapsamını yazmak.
Uygulamada işe yarayan üç madde var. Birincisi, taahhüdün hangi ödemeleri kapsadığını netleştirmek: yalnızca aylık ücret mi, prim ve ikramiye de dahil mi? İkincisi, asgari ücret istisnasının uygulanacağını ve istisnanın mevzuatla belirlendiğini belirtmek. Üçüncüsü, mevzuat değişikliği hâlinde tarafların yeniden görüşeceğine dair bir hüküm koymak; özellikle yıl ortasında asgari ücrete zam yapılan dönemlerde bu madde iki tarafı da korur.
Bir de bütçeleme alışkanlığı: net sözleşmeli personel için yıllık bordro bütçesi tek bir ayın değil, on iki ayrı ayın toplamı olarak kurulmalı. Tarife ve asgari ücret tutarlarının resmî kaynağı için Gelir İdaresi Başkanlığı sitesindeki 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'ne bakılabilir.
- net maaş sözleşmesi işveren maliyeti neden artıyor
- kümülatif vergi matrahı net maaş
- 2026 gelir vergisi dilimleri ücret
- net ücret garantili sözleşme riski
- sgk tavanı 297.270 TL
