Enflasyon Hesaplama — TÜFE ve Yİ-ÜFE

TÜFE mi, Yİ-ÜFE mi?

• TÜFE — hanehalkının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçer. Alım gücü, ücret pazarlığı ve kira artışı bu endekse bakar. Eylül 2026 itibarıyla yıllık %29,73.
• Yİ-ÜFE — yurt içi üreticilerin sattığı malların fiyat değişimini ölçer. Ticari sözleşmelerdeki endeksleme, hakediş güncellemesi ve değer artış kazancındaki maliyet artırımı bu endeksle yapılır. Eylül 2026 itibarıyla yıllık %27,38.

Sözleşmenize hangi endeksin yazıldığına dikkat edin: aynı dönemde ikisi arasında birkaç puanlık fark oluşabiliyor ve uzun vadeli sözleşmelerde bu fark ciddi tutarlara ulaşıyor.

Hesap neden endeksle değil oranla yapılıyor?

TÜİK, 2026 Ocak'tan itibaren TÜFE'nin baz yılını 2005=100'den 2025=100'e taşıdı ve sınıflandırmayı genişletti. Baz değişikliği geçmiş oranları değiştirmez ama endeks seviyelerini kaynaktan kaynağa ayrıştırır: aynı ay için farklı sitelerde farklı endeks sayıları görebilirsiniz.

Bu yüzden araç endeks seviyesi kullanmaz; aylık değişim oranlarının bileşik çarpımını alır. Sonuç baz yılından bağımsızdır ve TÜİK'in resmen açıkladığı oranlarla, yayımlanan aylık oranların iki ondalığa yuvarlanmasından doğan çok küçük farklar dışında tutar. Kümülatif oran = (1+r₁)×(1+r₂)×…−1 biçiminde hesaplanır; oranları toplamak yanlış sonuç verir.

Örnek hesaplama

Tutar varsayımsaldır, dönem ise serideki son ay bitiş olacak biçimde seçildi. Kendi tutarınızı ve tarihlerinizi yukarıdaki araca yazın; sonuçlar aracın hesap motorundan gelir.

Örnek bir hesaptır. Kümülatif oran, Eylül 2025 sonrasındaki ilk aydan Eylül 2026 dahil 12 ayın aylık oranlarının bileşik çarpımıdır: 100.000,00 ₺ × (1 + %29,72) = 129.721,39 ₺; alım gücü 100.000,00 ₺ ÷ (1 + %29,72) = 77.088,29 ₺. TÜİK aylık oranları iki ondalığa yuvarlanmış yayımladığı için 12 aylık çarpım, aynı ayın açıklanan yıllık oranından (%29,73) 0,01 puan farklı çıkabilir.

Son 12 ayın aylık ve yıllık oranları

Tablo, aracın kullandığı TÜİK serisinden alınmıştır. Aylık oran bir önceki aya, yıllık oran bir yıl önceki aynı aya göre değişimi gösterir.

Kira artışında bu araç kullanılmaz

Sık yapılan hata: kira zammını yıllık enflasyona göre hesaplamak. Kira artışının yasal tavanı TÜFE'nin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranıdır — bu araçtaki yıllık ya da kümülatif orandan farklı, çok daha yavaş hareket eden ayrı bir seridir. Kira için Kira Artış Oranı aracını kullanın; o, yenilenme ayınıza karşılık gelen doğru oranı kendisi seçer.

Sık yapılan hatalar

• Aylık oranları toplamak. Örnekteki 12 ayın aylık oranları toplanırsa %26,39 çıkar; doğru bileşik değişim %29,72 olduğundan toplama yöntemi 3,33 puan sapar. Oranlar birbirinin üzerine biner, bu yüzden çarpılır.
• Sözleşmedeki endeks yerine TÜFE ile hesaplamak. İki seri aynı dönemde farklı sonuç verir. Örnekteki 12 ayda TÜFE %29,72, Yİ-ÜFE %27,41 değişmiştir; 100.000,00 ₺ tutarın bitiş ayı karşılığı TÜFE ile 129.721,39 ₺, Yİ-ÜFE ile 127.408,76 ₺ çıkar. Endeksi sözleşmeniz belirler.
• Yıllıklandırılmış oranı gelecek tahmini saymak. Bu satır, dönemin hızının bir yıl sürmesi durumunu gösterir. Son 3 ayın yıllıklandırılmış oranı %24,16 iken aynı ayda TÜİK'in açıkladığı yıllık TÜFE %29,73 olmuştur; ikisi farklı şeyleri anlatır.