Kambiyo Vergisi (BSMV) Hesaplama

Vergi yalnızca satışta doğar

Kambiyo muameleleri vergisi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu md.33 uyarınca kambiyo satış tutarı üzerinden alınır. Oran binde 2'dir.

Yön önemlidir: bankadan döviz alıyorsanız (banka size satıyor) vergi doğar. Elinizdeki dövizi bankaya satıyorsanız (TL alıyorsunuz) kambiyo vergisi hesaplanmaz.

Verginin mükellefi bankadır ya da yetkili müessesedir, siz değilsiniz. Ancak banka vergiyi işlem tutarına ekleyerek yansıtır; dekontta ayrı satır olarak görürsünüz. Kambiyo satışında ayrıca KDV hesaplanmaz — BSMV ve KDV birbirinin alternatifidir.

Oranın sıfır uygulandığı hâller

Sıfır oran kanunda değil, 6802 sayılı Kanunun 33. maddesine dayanan 98/11591 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 1. maddesinin (e) bendindedir; bent sonradan Cumhurbaşkanı Kararlarıyla genişletilmiştir. Şu kambiyo satışlarında oran sıfır uygulanır:

• Bankalar ile yetkili müesseselerin kendi aralarında veya birbirlerine yaptıkları kambiyo satışları
• Hazine ve Maliye Bakanlığına yapılan kambiyo satışları
• Döviz kredisinin ödenmesine yönelik olarak, döviz kredisini kullandıran ya da kullanımına aracılık eden banka tarafından kredi borçlusuna yapılan kambiyo satışları
• Sanayi sicil belgesini haiz işletmelere yapılan kambiyo satışları
• İhracatçı Birliklerine üye olan ihracatçılara yapılan kambiyo satışları
• Bankacılık Kanunu uyarınca finansal kuruluş faaliyeti kabul edilen faaliyetlerden en az birini yapan, yurt dışında mukim kuruluşlara yapılan kambiyo satışları
• Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında (TCMB Kanunu md.4/3-(I)-(g)) açılan Türk lirası hesapların vade sonu hesap bakiyesi kullanılarak, hesap sahiplerine ilgili banka tarafından yapılan kambiyo satışları

Bu listede bankalar arası ve devletle yapılan işlemler ile dış finans kuruluşlarına yapılan satışlar kurumsal işlemlerdir; son satır ise yalnızca Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşüm kapsamında açılmış hesapların sahipleri içindir. İşletmeleri doğrudan ilgilendiren satırlar sanayi sicil belgesini haiz işletmeler, İhracatçı Birliklerine üye olan ihracatçılar ve kredisini kullandıran bankadan döviz kredisinin ödenmesi için döviz alanlardır. Karar metni ilk ikisinde alımın amacına ilişkin ek bir şart koymaz; döviz kredisi satırında ise satışın kredinin ödenmesine yönelik olması ve satışı krediyi kullandıran ya da kullanımına aracılık eden bankanın yapması gerekir.

Banka, sanayi sicil belgeniz ya da ihracatçı birliği üyeliğiniz olduğunu kendiliğinden bilemez; bu yüzden uygulamada belgenin bankaya ibraz edilmesi gerekir. Belgenizi vermediyseniz banka varsayılan olarak oranı uygular ve vergi kesilir. Belgenin geçerlilik süresine ilişkin kuralları bankanızdan ve belgeyi veren kurumdan teyit edin.

Ölçek: küçük görünen oran, büyük hacimde birikir

Binde 2 küçük bir sayı gibi durur — 20 TL, 10.000 TL'lik bir işlem için. Ama düzenli döviz alan bir ithalatçıda yıllık toplam ciddi bir kaleme dönüşür.

Aylık 500.000 TL karşılığı döviz alan bir işletme yılda 12.000 TL BSMV öder. Sanayi sicil belgesi olan bir imalatçı bu tutarın tamamından muaftır — belgeyi bankaya vermek, doğrudan bu kadar tasarruf demektir.

Oran 30.09.2020 tarihinden beri binde 2. Ondan önce 24.05.2020 – 29.09.2020 arasında %1, daha önce binde 1 uygulanıyordu. Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilebilen bir orandır; büyük hacimli işlemlerde güncel oranı bankanızdan teyit edin.

Kambiyo oranının tarihçesi

Oran kanunda yazılıdır, ancak Cumhurbaşkanı onu değiştirmeye yetkilidir (6802 sayılı Kanun md.33); tablo, bu yetkiyle uygulanmış oranları tarih sırasıyla verir. En eski satırın başlangıç tarihi doğrulanamadığı için boş bırakılmıştır.

Örnek hesaplama

İşlem ve kur örnek içindir, hiçbir bankanın fiyatı değildir; kambiyo BSMV hesaplayıcısı aynı girdilerle bu tutarları verir. Oranın sıfır uygulanması, bankaya ilgili belgenin ibraz edilmesine bağlıdır; bu bölümdeki 'Oranın sıfır uygulandığı hâller' açıklamasına bakın.

Sık yapılan hatalar

Aşağıda aynı döviz alımının yanlış yön, yanlış kur ya da yanlış vergi kurgusuyla yeniden hesaplanmış hâlleri var.

• Dövizi bozdururken de vergi beklemek. Aynı tutarda dövizi bankaya satarsanız BSMV 0,00 ₺ olur; bankadan alırken ise 20.200,00 ₺. Doğrusu: kambiyo BSMV'sinin matrahı kambiyo satışlarının tutarıdır (6802 sayılı Kanun md.31), yani banka size döviz sattığında doğar.
• Kambiyo satışına KDV de eklemek. Örnek tutara %20 KDV eklenseydi 2.020.000,00 ₺ fazladan ödeme çıkardı. Doğrusu: BSMV kapsamına giren işlemler KDV'den istisnadır (KDV Kanunu md.17/4-e); dekontta yalnızca BSMV satırı olmalıdır.
• Kur alanına TCMB alış kurunu yazmak. Matrah bankanın size sattığı tutardır. Örnekte TCMB alış kuru (40,0000 ₺) yazılırsa matrah 10.000.000,00 ₺, BSMV 20.000,00 ₺ görünür; bankanın satış kuruyla 20.200,00 ₺. Doğrusu: dekonttaki TL tutarı doğrudan yazmak ya da bankanın o işlemde uyguladığı satış kurunu girmek.
• Belge ibraz etmeden sıfır oranı varsaymak. Aracı “oranı sıfır uygulanan işlem” olarak işaretlemek BSMV'yi 0,00 ₺ gösterir; ancak banka sanayi sicil belgenizi ya da ihracatçı birliği üyeliğinizi kendiliğinden bilemez. Belge bankaya verilmezse örnekteki 20.200,00 ₺ kesilir. Doğrusu: işlemden önce belgeyi bankaya iletmek.