Şirket Kuruluş Maliyeti Hesaplama

Hangi kalemler yasal, hangileri değişken?

Kuruluş maliyeti iki gruba ayrılır ve bu ayrımı görmek bütçe planında kritiktir:

• Mevzuatla sabit olanlar — asgari sermaye, Rekabet Kurumu payı (sermaye × %0,04), anonim şirkette sermaye blokajı ve mali müşavir asgari ücret tarifesi. Bunlar Türkiye genelinde aynıdır.
• İl ve kuruma göre değişenler — ticaret odası kaydı ve aidatı, gazete ilanı, noter işlemleri, e-imza ve mali mühür. Aracın içindeki bu tutarlar düzenlenebilir varsayılanlardır; kendi ilinizin tarifesine göre değiştirin.

Sermaye bir gider değildir

En sık yapılan hata sermayeyi maliyet sanmaktır. Sermaye şirketin kendi malvarlığıdır; harcanıp yok olmaz, şirketin kasasında ya da bankasında durur ve işletme sermayesi olarak kullanılır.

• Limited şirket — asgari 50.000 ₺. Blokaj yoktur; nakdi sermaye tescilden itibaren yirmi dört ay içinde ödenebilir.
• Anonim şirket — asgari 250.000 ₺. Nakdi sermayenin %25'i tescilden önce bankaya bloke edilmelidir; tescilden sonra çözülür.
• Şahıs işletmesi — sermaye şartı ve blokaj yoktur.

Bu yüzden araç, "cepten çıkacak nakit" satırında masrafları ve blokajı ayrı gösterir: blokaj geçici olarak bağlanan paradır, gider değildir.

Örnek hesaplama

Sermayesi asgari tutarda olan varsayımsal bir limited şirket: oda, ilan, noter ve e-imza satırları aracın yaklaşık piyasa varsayılanlarıdır, kalemlerin toplamlarını aracın hesap motoru üretmiştir.

Örnek tutarlardır. Mali müşavir tutarları 1. grup il, işçisiz, hizmet faaliyeti hücresine aittir; oda, ilan ve noter tutarları il ve kuruma göre değişir, kendi değerlerinizi araca yazın.

Kuruluş harcı yok, ama masraf var

Harçlar Kanunu'nun 123. maddesi uyarınca anonim ve limited şirket kuruluşu harçtan istisnadır; sicil tarifesinde görünen kuruluş harcı fiilen tahsil edilmez. Buna karşılık gerçek kişi ticari işletmesinin tescilinde harç ödenir. Ayrıca 2018'den bu yana kuruluşta noter onayı zorunlu değildir: esas sözleşme, imza beyannamesi ve ticari defterlerin açılış tasdiki doğrudan ticaret sicil müdürlüğünde yapılır. Noter yalnızca vekâletname ve sonraki dönem imza sirküleri için devreye girer.

Sık yapılan hatalar

• Rekabet Kurumu payını sabit bir tutar sanmak. Pay sermayeyle orantılıdır (oran %0,04; 4054 sayılı Kanun md.39). Örnekte asgari 50.000,00 ₺ sermayede 20,00 ₺ tutan pay, sermaye 4 katına çıkarılınca 80,00 ₺ olur.
• Anonim şirkette blokajı asgari sermayeye göre hesaplamak. Tescilden önce ödenecek tutar, nakden taahhüt edilen sermayenin en az %25 kadarıdır (TTK md.344) ve bankada özel hesaba yatırılır (md.345); araç bu alt sınırı hesaplar. Asgari 250.000,00 ₺ sermayede 62.500,00 ₺ bloke edilir; sermaye 4 katına çıkarılırsa blokaj 250.000,00 ₺ olur. Sermayenin bir kısmı ayni (araç, makine gibi) ise sermaye alanına yine toplam tutarı yazın: Rekabet Kurumu payı sermayenin tamamı üzerinden alınır (4054 sayılı Kanun md.39/c) ve asgari sermaye uyarısı da toplam tutara göre çalışır. Araç blokajı ise sermayenin tamamı nakitmiş gibi hesaplar; 1.000.000,00 ₺ sermayenin ayni kısmı %50 ise tescilden önce 125.000,00 ₺ bloke edilir, araç ise 250.000,00 ₺ gösterir; blokaj tutarını nakdi kısım üzerinden kendiniz hesaplayın. Payları itibarî değerinin üzerinde çıkarırsanız çıkarma priminin tamamı da tescilden önce ödenir (md.344/1); araç bunu hesaplamaz.
• Mali müşavir tarifesine KDV'yi bir kez daha eklemek. Tarifedeki tutarlar KDV dahildir. Örnekte kuruluş ücretine ve 12 aylık defter ücretine KDV'yi yeniden eklemek maliyeti 9.696,20 ₺ şişirir.
• İlk yıl muhasebe süresini her durumda 12 ay bırakmak. Şirket yıl ortasında kurulacaksa alana gerçekten muhasebe ödeyeceğiniz ay sayısını yazın. Örnekte 12 ay yerine 6 ay yazılınca ilk yıl toplamı 71.851,00 ₺ yerine 50.215,00 ₺ olur.