Analık izninde maaşı siz ödemezsiniz, çalışanı çıkışlı göstermezsiniz ve çalışılmayan günleri aylık prim ve hizmet belgesinde 01 numaralı istirahat koduyla eksik gün bildirirsiniz. Ücret, sekiz artı onaltı haftalık (toplam 24 hafta) izin boyunca SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak doğrudan sigortalıya ödeniyor. Ödenek hakkı, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartına bağlı.
Mevzuat durumu (9 Ekim 2026 itibarıyla): 22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanun (Resmî Gazete 1 Mayıs 2026, sayı 33240; yürürlük yayım tarihi) 4857 sayılı Kanun'un 74. maddesini değiştirdi: doğum sonrası süre sekiz haftadan on altı haftaya, toplam süre 16 haftadan 24 haftaya çıktı, çoğul gebelikte 26 hafta oldu. Aynı kanun SGK ödeneğini düzenleyen 5510 sayılı Kanun'un 18. maddesini de uyarladı: ödenek doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı haftalık süre için ödeniyor. Yeni süreler babalık iznini de etkiledi (aşağıda). 1 Mayıs 2026'dan önce doğum yapanlar için kanunun Geçici 1. maddesi bir geçiş öngörüyor; geçişin kendi çalışanınız için nasıl uygulandığını SGK ve işyeri yazışmalarından teyit edin, bu yazıdaki takvim yeni kurala göre kurulmuştur.
Bordro tarafındaki asıl zorluk bu ikili durumda. İş sözleşmesi devam ediyor, kişi kadroda görünüyor, ödeme yapılmıyor. Küçük işletmelerin ön muhasebesinde ilk kez karşılaşıldığında en sık yapılan iki hata çıkış vermek ve ücreti tam tahakkuk ettirmek.
Ödeneği kim, hangi şartla, ne kadar öder#
5510 sayılı Kanun'un 18'inci maddesi analık halinde ödeneği doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartına bağlıyor. Şart sağlanıyorsa çalışılmayan her gün için ödeme yapılıyor. Hastalık raporlarındaki gibi bir bekleme süresi yok — hastalıkta ödenek üçüncü günden başlarken analıkta ilk günden itibaren ödeniyor.
Tutar, günlük kazancın üçte ikisi. Günlük kazanç, prime esas kazançların prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle bulunuyor; ücreti sabit bir çalışanda bu, brüt aylığın otuzda biri demek.
Bir sınır var ve dikkat gerektiriyor: iş göremezliğin başladığı tarihten önceki son bir yıl içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanlarda ödeneğe esas günlük kazanç, günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını aşamıyor. 2026'da günlük alt sınır 1.101 TL olduğuna göre tavan 2.202 TL. İşe yeni girmiş ya da uzun süre kesintili çalışmış bir sigortalıda bu sınır fiilen devreye giriyor.
Brüt aylığı 45.000 TL olan bir çalışan için hesap şöyle işliyor:
- Günlük kazanç: 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL
- Günlük ödenek: 1.500 × 2/3 = 1.000 TL
- 168 günlük izin için toplam: 168 × 1.000 = 168.000 TL
Aynı 168 günde tam çalışılsaydı brüt ücret 252.000 TL olacaktı. Aradaki 84.000 TL, işverenin ödemek zorunda olmadığı ama sözleşmeyle taahhüt edebileceği fark. Ödeme yapılırsa bu tutar bordroda ücret olarak yer alır, o günler eksik gün olmaktan çıkar ve prim günü olarak bildirilir; SGK'nın ödediği tutar işverenin ödediğinden mahsup edilir.
Ay ay bordro: altı aylık bir akış#
Tahmini doğum tarihi 30 Nisan 2027 olan bir çalışanı ele alalım. Analık izni doğumdan sekiz hafta önce, 5 Mart 2027'de başlıyor; doğum sonrası on altı haftayla birlikte 19 Ağustos 2027'de bitiyor. Toplam 168 gün. İşbaşı 20 Ağustos.
| Ay | Çalışılan gün | Prim günü | Eksik gün | Kod |
|---|---|---|---|---|
| Mart 2027 | 1–4 Mart | 4 | 26 | 01 |
| Nisan 2027 | — | 0 | 30 | 01 |
| Mayıs 2027 | — | 0 | 30 | 01 |
| Haziran 2027 | — | 0 | 30 | 01 |
| Temmuz 2027 | — | 0 | 30 | 01 |
| Ağustos 2027 | 20–31 Ağustos | 11 | 19 | 01 |
Tabloda kolay kaçan bir asimetri var. İzin 168 takvim günü sürüyor ama eksik gün toplamı 165. Sebep basit: SGK ayı, kaç gün çektiğine bakılmaksızın 30 gün sayıyor. Mart, Mayıs ve Temmuz 31 gün çektiği için üçünde de bir gün "buharlaşıyor". SGK ödeneği 168 takvim günü üzerinden ödüyor, işveren ise 165 gün eksik bildiriyor. İki rakamın tutmaması hata değil, kuralın kendisi.
Mart 2027 bordrosuna bakalım. Dört gün çalışılmış:
- Brüt ücret: 45.000 ÷ 30 × 4 = 6.000 TL
- Prime esas kazanç alt sınır kontrolü: 4 × 1.101 = 4.404 TL — brüt bunun üzerinde, tamamlama gerekmiyor
- SGK işçi payı (%14): 840 TL
- İşsizlik sigortası işçi payı (%1): 60 TL
- Damga vergisi (binde 7,59): 6.000 × 0,00759 = 45,54 TL
- Gelir vergisi matrahı: 6.000 − 900 = 5.100 TL
Gelir vergisi tarafında asgari ücret istisnası devreye girdiği için net rakamı doğrudan çıkarmak yerine brütten nete maaş hesaplama aracıyla ayın kesin tutarını üretmek daha güvenli. Prim günü ve eksik gün dağılımını da SGK prim günü ve eksik gün hesaplama aracına giriş-çıkış tarihlerini ve izin günlerini yazarak ay ay görebilirsiniz.
Alt sınır kontrolü, düşük ücretli çalışanlarda hesabın tıkandığı yer. Ay içinde birkaç gün çalışan bir sigortalının brütü, o günlere isabet eden günlük alt sınırın altında kalıyorsa prime esas kazanç alt sınıra tamamlanıyor ve prim bu tamamlanmış tutar üzerinden hesaplanıyor.
Kod 01, kod 19, kod 21#
Analık izni bir istirahat hâli olduğu için eksik gün nedeni 01 numaralı istirahat kodu. Rapor SGK sisteminde zaten görünür olduğundan bildirim ile rapor kaydı otomatik eşleşiyor.
İşveren isterse bu dönemde prim bildirmeyi de seçebiliyor. O durumda 01 kodunun alt kırılımındaki "prim bildirilen sigortalı, istirahatli olduğu sürelerde işyerinde çalışmamıştır" seçeneğinin işaretlenmesi gerekiyor. İşaretlenmezse sistem, istirahatli görünen bir sigortalı için prim bildirildiğini tespit edip ödeneği durdurabiliyor.
Analık izni bittiğinde tablo değişiyor ve kod da değişmek zorunda:
| Durum | Süre | Eksik gün kodu |
|---|---|---|
| Analık izni (8 + 16 hafta) | 168 gün | 01 — İstirahat |
| Doğum sonrası altı aylık ücretsiz izin | 180 gün | 19 — Ücretsiz doğum izni |
| Tarafların anlaşmasıyla verilen ücretsiz izin | Değişken | 21 — Diğer ücretsiz izin |
19 ile 21'i karıştırmak en yaygın hata. 19 numaralı kod, 4857 sayılı Kanun'un 74'üncü maddesinin talep hâlinde tanıdığı ve işverenin reddedemeyeceği altı aylık izne ait. 21 numaralı kod ise kanunla verilmesi zorunlu olmayan, işçi ile işverenin kendi aralarında anlaştığı izinler için. Analık izninin bitiminden hemen sonra başlayan altı aylık izin 19'a, o altı ay dolduktan sonra karşılıklı anlaşmayla uzatılan süre 21'e giriyor.
Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta ekleniyor, toplam izin 26 haftaya çıkıyor. Doktor onayıyla doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışılabiliyor (tek bebekte en çok altı hafta, çoğul gebelikte en çok sekiz hafta) ve çalışılan süre doğum sonrasına devrediyor — toplam süre değişmiyor, yalnızca dağılımı kayıyor. Bordroya yansıması şu: çalışılan o haftalar normal prim günü, izin tarafı ise sona doğru uzuyor. İzin başlangıç ve bitiş tarihlerini kendi doğum tarihinizle doğum izni hesaplama aracında gün gün çıkarabilirsiniz.
Babalık izni bu tablonun dışında: on günlük ücretli mazeret izni (4857 sayılı Kanun Ek md.2; 7578 sayılı Kanunla beş günden on güne çıktı), ücretli olduğu için prim gününe dahil ve eksik gün doğurmuyor.
Süt izni ücretlidir, kesilirse ücret alacağı doğar#
En pahalı hata burada saklı. 4857 sayılı Kanun'un 74'üncü maddesinin son fıkrası süt iznini iki cümleyle düzenliyor: çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir ve bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
"Günlük çalışma süresinden sayılır" ifadesi izni ücretli kılıyor. Çalışan işyerinde bulunmadığı bu saatler için ücretini tam alıyor, kesinti yapılamıyor ve eksik gün bildirimi doğmuyor. Sürenin hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağını da çalışan kendisi belirliyor; işveren mesai başına ya da sonuna toplayarak kullandırmayı dayatamıyor.
Kesinti yapıldığında rakam hızla büyüyor. Brüt aylığı 45.000 TL olan bir çalışanda saat ücreti 45.000 ÷ 225 = 200 TL. Haftada beş gün çalışan biri için süt izni haftada 7,5 saat, ayda yaklaşık 32 saat ediyor:
32 × 200 = 6.400 TL — aylık haksız kesinti tutarı
Bu tutar ödenmemiş ücret olarak birikiyor ve iş sözleşmesi sona erdiğinde faiziyle birlikte talep edilebiliyor. Bir yıla yakın süren bir kesinti, tek başına kıdem tazminatı büyüklüğünde bir alacak yaratıyor.
Yıllık izin tarafında iki dönem iki ayrı sonuç veriyor#
Prim günü kaybı gözle görünür bir kalem. Yıllık izin tarafındaki etki daha sessiz ve iki dönem birbirinin tam tersi işliyor.
4857 sayılı Kanun'un 55'inci maddesinin (b) bendi, kadın işçilerin 74'üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günleri yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayıyor. Yani 168 günlük analık izni, izne hak kazanma süresini geciktirmiyor. Altı aylık ücretsiz izin için ise 74'üncü maddenin kendisi tersini söylüyor: bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmıyor.
Pratikte fark şu şekilde ortaya çıkıyor. İşe giriş tarihi 1 Şubat 2025 olan bir çalışan analık iznini 2026 içinde kullanıyorsa, yıllık iznine 1 Şubat 2026'da normal şekilde hak kazanıyor. Aynı çalışan analık izninin ardından altı ay ücretsiz izin kullanırsa, bir sonraki yıllık izin hak ediş tarihi altı ay ileriye kayıyor.
Bordro yazılımlarında bu ayrım çoğu zaman elle kurulması gereken bir kural. İki dönemi tek "izinli" etiketiyle işaretleyen bir kayıt düzeni, yıllık izin bakiyesini ya fazla ya eksik gösteriyor.
İşe dönüşte kısmi süreli çalışma talebi gelirse#
Analık izni ya da ücretsiz izin bittiğinde çalışanın bir hakkı daha devreye giriyor: 4857 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesi uyarınca, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar kısmi süreli çalışma talep edilebiliyor. İşveren, işin niteliği gereği karşılanamayacak hâller dışında bu talebi kabul etmek zorunda.
Talep kabul edildiğinde bordro mantığı yeniden değişiyor. Kısmi süreli iş sözleşmesinde prim, fiilen çalışılan gün sayısı üzerinden bildiriliyor; ay 30 günün altında kapanıyor ve eksik gün nedeni 06 numaralı kısmi istihdam kodu oluyor. Ay içinde belirli gün ya da saatlerde çalışan sigortalıların bildiriminde kullanılan kod bu.
Burada 07 numaralı puantaj kayıtları koduyla karışıklık çıkıyor. 06, sözleşmesi baştan kısmi süreli olan çalışan için; 07 ise tam süreli sözleşmesi olmakla birlikte ay içinde puantaja göre eksik çalışan sigortalı için. Kısmi süreli çalışmaya geçen bir çalışan için 07 seçmek, sözleşme türüyle bildirimi çelişkiye düşürüyor.
Süt izni bu dönemde de duruyor. Çocuk bir yaşını doldurmamışsa, kısmi süreli çalışılan günlerde de günde bir buçuk saat işliyor ve ücretten düşülemiyor.
Bildirim döneminde tıkanmamak için#
Analık dosyası bordroyu üç ayrı yerden zorluyor: izin tarihleri takvim günüyle, prim bildirimi otuz günlük ayla, ücret tahakkuku ise fiilen çalışılan günle işliyor. Üçünü ayrı ayrı takip eden bir işletmede bildirim döneminde tıkanma neredeyse kaçınılmaz.
Kolaylaştıran şey, izin tarihini bir kez doğru girip geri kalanını oradan türetmek. PONEO'da personel kartındaki izin tarihleriyle eksik gün nedenlerinin aynı yerde tutulması, bildirim ayında hangi çalışan için kaç günün hangi kodla gideceğini tahmin işi olmaktan çıkarıyor.
Eksik gün kodlarının güncel listesine ve ödenek başvurusuna sgk.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz. Bildirimi göndermeden önce kontrol edilecek üç şey var: çıkış verilmemiş olması, kodun dönemle uyumlu olması ve süt izninin ücretten düşülmemiş olması.
- analık izni eksik gün kodu
- doğum izninde bordro nasıl hazırlanır
- süt izni ücretten kesilir mi
- geçici iş göremezlik ödeneği işveren ne yapar
- doğum sonrası ücretsiz izin sgk bildirimi
