Sekiz artı onaltı haftalık (toplam 24 hafta) analık izni bittiğinde önünüzde üç yol var ve üçü prim gün sayısına üç ayrı şey yapıyor. Yarım çalışmada prim kaybı olmaz, İŞKUR ödenek öderken primi de yatırır. Altı aylık ücretsiz izinde 180 gün doğrudan kaybedilir. Doğum borçlanması ise kaybı geri alır: 2026'da oran %32.
Mevzuat durumu (9 Ekim 2026 itibarıyla): 22 Nisan 2026 tarihli 7578 sayılı Kanun (Resmî Gazete 1 Mayıs 2026, sayı 33240) 4857 sayılı Kanun'un 74. maddesindeki doğum sonrası analık izni süresini sekiz haftadan on altı haftaya çıkardı; toplam süre 24 hafta oldu. Yarım çalışma ve ücretsiz izin analık izninin bitiminden sonra başladığı için bu hakların başlangıç tarihi sekiz hafta ileri kaydı; hakların kendisi değişmedi: yarım çalışma süreleri (60, 120, 180 ve 360 gün), altı aylık ücretsiz izin ve İŞKUR ödeneği önceki gibi. 1 Mayıs 2026'dan önce doğum yapanlar için kanun Geçici 1. maddeyle bir geçiş öngörüyor; kendi durumunuzda SGK ve işyeri teyidi alın.
Masadaki üç yol#
Analık izninin son haftasına gelindiğinde çalışanın da bordroyu tutan kişinin de cevaplaması gereken soru aynı: bundan sonra hangi hak kullanılacak ve bu sürede sigorta ne olacak. Üç seçeneğin ikisi kanunla tanınmış izin hakkı, üçüncüsü ise sonradan devreye giren bir telafi mekanizması.
Birincisi yarım çalışma. 4857 sayılı Kanun'un 74'üncü maddesi, analık izninin bitiminden itibaren belirli bir süre haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanma hakkı verir; bu sürenin yarısı için de İŞKUR ödenek öder.
İkincisi altı aylık ücretsiz izin. Aynı maddede yer alır, talep edilmesi yeterlidir, işveren reddedemez. En rahat görünen seçenek budur ve prim tarafında en pahalıya gelen de budur.
Üçüncüsü doğum borçlanması. Bu bir izin türü değil; kaybedilmiş süreyi bedelini ödeyerek sigortalılık süresine ekleme yoludur ve 5510 sayılı Kanun'un 41'inci maddesine dayanır.
Yarım çalışma: primi İŞKUR yatırıyor#
Süre, kaçıncı doğum olduğuna göre değişir. Birinci doğumda 60 gün, ikincide 120 gün, üçüncü ve sonraki doğumlarda 180 gün. Çocuk engelli doğmuşsa süre 360 güne çıkar. Çoğul doğumda bu sürelere 30 gün eklenir.
İŞKUR sürenin tamamını değil yarısını öder — çünkü diğer yarısında fiilen çalışılır ve ücreti işverenden alınır. Ödeneğin günlük tutarı maaşınızdan bağımsızdır: günlük brüt asgari ücret kadardır, 2026'da 1.101 TL.
| Doğum sırası | Yarım çalışma süresi | İŞKUR'un ödediği gün | Brüt ödenek | Damga sonrası |
|---|---|---|---|---|
| Birinci doğum | 60 gün | 30 gün | 33.030 TL | 32.779,30 TL |
| İkinci doğum | 120 gün | 60 gün | 66.060 TL | 65.558,60 TL |
| Üçüncü ve sonraki | 180 gün | 90 gün | 99.090 TL | 98.337,91 TL |
| Çocuğun engelli doğması | 360 gün | 180 gün | 198.180 TL | 196.675,81 TL |
Bu yazının asıl sorusu açısından kritik nokta şurada: ödenek ödenen günler için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ile genel sağlık sigortası primi, işçi ve işveren payları birlikte asgari ücret üzerinden yatırılır. Kalan yarım süre için zaten işveren bildirim yapar. Yani birinci doğumda 60 günün 30'unu işveren, 30'unu Fon bildirir; prim gün sayısında kayıp oluşmaz.
Ödenek için üç şart aranıyor: doğum ya da evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması ve çocuğun hayatta olması. Başvuru, analık izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır. Doğum izni hesaplama aracı analık izninin bitiş tarihini gün gün verdiği için bu 30 günlük pencerenin ne zaman kapandığını da orada görebilirsiniz.
Ücret tarafında ise beklenti düşük tutulmalı: yarım gün çalışıldığı için işverenden yarım ücret alınır, ödenek de günlük asgari ücret düzeyindedir. Brüt 80.000 TL kazanan bir çalışan için birinci doğumda iki aylık toplam gelir, tam çalışmaya kıyasla belirgin biçimde düşer. Buna karşılık iş sözleşmesi devam eder, prim kesilmez, kıdem işlemeye devam eder.
Altı ay ücretsiz izin: 180 günlük sessiz kayıp#
Bu seçenekte sigorta tarafında tek bir şey olur: prim yatmaz. İşveren eksik gün nedeni olarak ücretsiz izin bildirir, o 180 gün ne prim gün sayısına ne de sigortalılık süresine sayılır. Üstüne, 4857'nin 74'üncü maddesi bu sürenin yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacağını açıkça söyler.
Kaybın büyüklüğünü anlamak için emeklilik tarafına bakmak gerekir. 180 gün, altı aylık bir gecikme demektir; iki çocukta bir yıl, üç çocukta bir buçuk yıl. Prim gün sayısı eşiğine yaklaşmış biri için bu, emeklilik tarihinin doğrudan ötelenmesidir. SGK prim günü ve eksik gün hesaplama aracıyla ücretsiz iznin ay ay bildirime nasıl yansıdığını, kaç günün eksik gideceğini önceden görmek mümkün.
Genel sağlık sigortası tarafında da boşluk oluşur. Ücretsiz izin süresince sigortalılık devam etmediğinden, sağlık hizmetinden yararlanma için ayrı bir çözüm gerekir.
Yine de bu seçeneğin yeri var: çocuğun bakımı için altı ay tam süre gerektiğinde başka yol yoktur. Kayıp da geri alınabilir bir kayıptır — nasıl olduğu aşağıda.
Doğum borçlanması %32'de kaldı#
2026 burada bir ayrışma yılı. 7566 sayılı Kanun'la 1/1/2026'dan itibaren hizmet borçlanmalarında genel oran %45'e çıkarıldı; askerlik, doktora, avukatlık stajı, yurt dışı süreleri bu orana tabi. Doğum borçlanması ise %32'de bırakıldı. Aradaki 13 puan, kaybedilen süreyi geri almanın en ucuz yolunu doğum borçlanması yapıyor.
Hesap üç çarpandan ibaret: borçlanılacak gün sayısı × beyan edilen günlük kazanç × oran. Günlük kazanç, prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında serbestçe beyan edilir; 2026'da alt sınır 1.101 TL, üst sınır 9.909 TL.
Altı aylık ücretsiz izinden kaybedilen 180 günü taban kazançtan borçlanalım:
180 × 1.101 × 0,32 = 63.417,60 TL
Aynı sürenin genel orandan, yani %45'ten borçlanılması hâlinde bedel 89.181 TL olurdu. Doğum borçlanmasının artıştan muaf tutulması, bu tek işlemde 25.763,40 TL fark yaratıyor.
Üst sınırlar da net. Bir çocuk için en çok 720 gün, en fazla üç çocuk için toplam 2.160 gün borçlanılabilir.
| Borçlanılan süre | Taban kazançtan (1.101 TL) | Tavan kazançtan (9.909 TL) |
|---|---|---|
| 180 gün | 63.417,60 TL | 570.758,40 TL |
| 720 gün (bir çocuk) | 253.670,40 TL | 2.283.033,60 TL |
| 2.160 gün (üç çocuk) | 761.011,20 TL | 6.849.100,80 TL |
Tavandan borçlanmak sadece prim gününü değil, emekli aylığına esas kazancı da yükseltir. Ama fark bu kadar büyük olduğu için, çoğu durumda tabandan borçlanıp aradaki parayı başka yerde değerlendirmek daha akılcı sonuç verir. Emeklilik borçlanması hesaplama aracında gün sayısı ve beyan edilecek kazançla oynayarak iki ucun arasındaki tutarları görebilirsiniz.
Borçlanmanın iki koşulu var ve ikisi de sık atlanıyor: borçlanılacak sürede fiilen çalışılmamış olması ve çocuğun yaşamış olması. Doğumdan sonraki iki yıllık süreyi aşan kısım borçlanılamaz.
Bir yanlış beklentiyi de baştan düzeltelim. Doğum borçlanması sigortalılık başlangıç tarihini geriye çekmez. Askerlik borçlanmasında sigortalılıktan önceki süreler borçlanıldığında başlangıç öne alınabilir; doğum borçlanmasında ise borçlanılan süre zaten sigortalı olunduktan sonraki bir döneme aittir. Kazanılan şey prim gün sayısıdır, emeklilik yaşını belirleyen sigortalılık başlangıcı değil. Üç bileşenli emeklilik denkleminde — yaş, prim günü, sigortalılık süresi — borçlanma yalnızca ikincisini besler. Prim gününü tamamlamış ama yaşı beklemek zorunda olan biri için bu ödeme hiçbir şeyi hızlandırmaz; tersi durumdaki biri için doğrudan tarih öne çeker.
Otuz günlük ödeme tuzağı#
Borçlanma başvurusu yapıldığında kurum tutarı hesaplar ve tebliğ eder. Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmezse borçlanma hükümsüz sayılır; ödenmeyen süre sigortalılık süresinden silinir ve baştan başvurmak gerekir.
Sorun şu ki başvuru ile ödeme arasında geçen sürede tutar değişebilir. Yeni yılın asgari ücreti açıklandıktan sonra taban günlük kazanç yükselir, aynı 180 gün için hesaplanan bedel de. Tebligatı bekletmenin bedeli sadece gecikme değil, yeniden ve daha yüksek bir tutarla karşılaşmak.
Kısmi ödeme de kabul edilir ama ödenen tutar kadar gün geçerli sayılır. 63.417,60 TL'nin yarısını yatıran biri 180 gün değil 90 gün borçlanmış olur.
Süt izni bunların hiçbirini bozmaz#
Kararı verirken bir şeyi denklemden çıkarabilirsiniz: süt izni üç seçenekten hiçbirinden feragat gerektirmez. Çocuk bir yaşını doldurana kadar günde bir buçuk saat ücretli süt izni hakkı bağımsız olarak devam eder. Yarım çalışmadaki çalışılan günlerde de kullanılır.
Üç yolu yan yana koyarsak:
| Seçenek | Süre | Prim gün sayısı | Nakit etkisi |
|---|---|---|---|
| Yarım çalışma (birinci doğum) | 60 gün | Kayıp yok | Yarım ücret + 33.030 TL brüt ödenek |
| Altı ay ücretsiz izin | 180 gün | 180 gün kayıp | Gelir yok |
| Doğum borçlanması | Kaybı telafi eder | Kayıp geri alınır | 180 gün için 63.417,60 TL ödeme |
Üçü birbirinin alternatifi değil; sıralanabilir. Yarım çalışmayı kullanıp ardından altı ay ücretsiz izne ayrılan bir çalışan, ilk sürede prim kaybı yaşamaz, ikinci sürede yaşadığı kaybı ise sonradan %32'den borçlanarak kapatabilir.
İşveren tarafında bu üç durumun bordroya yansıması farklıdır ve eksik gün bildirimlerinin nedeni yanlış girildiğinde sonradan düzeltme yükü doğar. PONEO'da personel giriş çıkışları ve eksik gün nedenleri tek yerde tutulduğu için, bildirim döneminde hangi çalışan için kaç günün eksik bildirileceği tahmin işi olmaktan çıkıyor. Yarım çalışma ödeneği başvurusu ve güncel tutarlar için iskur.gov.tr doğrudan kaynaktır.
- doğum sonrası ücretsiz izin primleri ne olur
- yarım çalışma ödeneği şartları 2026
- doğum borçlanması oranı %32
- altı ay ücretsiz izin emeklilik etkisi
- analık izni bitince hangi hak kullanılır
