Çünkü prim gün sayısı takvimden değil, sabit bir aydan hesaplanır: ay içindeki çalışması tam olan sigortalı, ayın 28, 29, 30 ya da 31 gün çektiğine bakılmaksızın 30 gün bildirilir. Kural ay içinde işe giren veya çıkanda tersine döner; orada ayın gerçek gün sayısı esas alınır ve aynı çalışma süresi aya göre farklı prim günü verir.
Bu iki mantık aynı bordroda çakışıyor ve eksik gün kodu tam da çakışma noktasında yanlış seçiliyor.
SGK'nın ayı, takvimin ayı değildir#
Sosyal güvenlik mevzuatında ay otuz gündür. Prim, ödenek, hizmet süresi, emeklilik gün sayısı — hepsi bu kabul üzerine kurulu. Şubat'ta 28 gün bildirmek çalışanın iki gün hizmetini eksiltir, ağustosta 31 gün bildirmeye çalışmak sistemde kabul görmez.
Pratik sonuçları şunlar:
- Şubat 2026 (28 gün), tam çalışma: 30 gün bildirilir.
- Ağustos 2026 (31 gün), tam çalışma: 30 gün bildirilir. Otuz birinci gün için ayrıca prim ödenmez.
- Nisan 2026 (30 gün), tam çalışma: 30 gün bildirilir.
Aylık maktu ücretle çalışanda ücret zaten aynıdır, sorun çıkmaz. Günlük ya da saatlik ücretle çalışanda ise ilginç bir ayrışma olur: şubatta ücret 28 gün üzerinden ödenir, SGK bildirimi 30 gün üzerinden yapılır. Prime esas kazanç ile ödenen ücret aynı sayıya dayanmaz. Bordro programının bunu ayırmaması, şubat aylarında tekrar eden bir hata kaynağıdır.
Kural, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinde açıkça yer alır: ay içindeki çalışmaları tam olan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ayın kaç gün çektiği üzerinde durulmaksızın 30 gün olarak girilir.
Ay içi giriş ve çıkışta kural tersine döner#
Otuz gün kabulü yalnızca tam çalışmaya özgüdür. Kişi ayın ortasında girdiyse ya da çıktıysa sayım fiilî takvim gününe döner: sigortalının işe girdiği günden önceki gün sayısı, o ayın toplam gün sayısından düşülür.
Aynı çalışanı üç farklı aya koyalım. Ayın 16'sında işe başlasın:
| İşe giriş | Ayın gün sayısı | Bildirilecek prim günü |
|---|---|---|
| 16 Şubat 2026 | 28 | 13 |
| 16 Nisan 2026 | 30 | 15 |
| 16 Mart 2026 | 31 | 16 |
Üç durumda da ayın aynı gününde işe girildi, üçünde de "ayın yarısı çalışıldı" denebilir. Prim günü ise 13 ile 16 arasında değişti. Tam ay çalışmada ayın uzunluğu hiç önemli değilken, kısmi ayda tek belirleyici o oldu.
Farkın karşılığı somut. Prime esas kazanç alt sınırı 2026'da günlük 1.101 TL; 16 gün için taban 17.616 TL, 13 gün için 14.313 TL. Aradaki 3.303 TL hem işveren primini hem gelir vergisi matrahını etkiler. Gün sayısını SGK prim günü ve eksik gün hesaplama aracında ay, giriş-çıkış günü ve izin bilgisiyle çıkardıktan sonra o ayın toplam yükünü muhtasar beyanname tahmini üzerinden görmek, beyan gününde sürprizi ortadan kaldırır.
Dört senaryo, aynı çalışan#
Konya'da gıda toptancılığı yapan bir işletmenin depo sorumlusu üzerinden gidelim. Kişi 2026 boyunca aynı işyerinde, aylık maktu ücretle çalışıyor.
Ay ortasında giriş#
16 Mart 2026'da işe başlıyor. Mart 31 gün çekiyor, prim günü 16. Eksik gün 14.
Burada en sık yapılan hata, bu 14 gün için bir kod aramaktır. Kod gerekmez. O günlerde kişi henüz sigortalı değildi ve eksikliğin nedeni sigortalı işe giriş bildirgesiyle Kuruma zaten bildirilmiştir. Eksik gün kodu yükümlülüğü, mevzuatın tarifiyle, ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve o günler için ücret ödenmeyen sigortalılar için doğar — yani kişinin bordroda olduğu hâlde çalışmadığı günler için.
Girişten sonra ayrıca eksiklik varsa iş değişir. 16 Mart'ta giren kişi 20-21 Mart'ta izinsiz gelmediyse, prim günü 14'e düşer ve o iki gün için 15 (Devamsızlık) kodu gerekir.
Ay ortasında çıkış#
10 Ekim 2026'da iş sözleşmesi feshediliyor. Ekim 31 gün, prim günü 10, eksik gün 20.
Çıkışta kritik ayrıntı fesih gününün kendisidir. Kişi 10 Ekim'de fiilen çalıştıysa o gün prim gününe dahildir. Çalışmadan çıkarıldıysa 16 (Fesih tarihinde çalışmamış) kodu kullanılır ve gün 9'a iner.
Burada bir isim benzerliği tuzağı var: eksik gün kodları ile işten ayrılış nedeni kodları iki ayrı listedir ve ikisinde de 16 numaralı bir kod bulunur. Eksik gün tarafındaki 16, fesih günü çalışılmadığını anlatır; ayrılış nedeni tarafındaki 16 bambaşka bir şeydir. Bordro programında yanlış listeden seçim yapmak, işten ayrılış bildirgesini de bozar.
Ücretsiz izin#
Temmuz 2026'da 5 gün ücretsiz izin kullanıyor. Prim günü 25, eksik gün 5.
Ücretsiz izin tek bir kod altında toplanmaz. Doğum sonrası ücretsiz izin 19, yol izni 20, işveren ile çalışanın anlaşmasıyla verilen diğer ücretsiz izinler 21 numaralı kodla bildirilir. Genel bir "ücretsiz izin" kutusu işaretlemek yerine hangi türün kullanıldığını ayırmak gerekir; doğum sonrası izinde yanlış kod, kadın çalışanın sonraki hak taleplerinde karşınıza çıkar.
İstirahat raporu#
Kasım 2026'da 8 gün istirahat raporu alıyor. Prim günü 22, eksik gün 8, kod 01 (İstirahat).
Raporda iki ayrı işlem birlikte yürür. Eksik gün bildirimi bordroyu ilgilendirir; geçici iş göremezlik ödeneği ise çalışılmadığına dair bildirimin girilmesine bağlıdır. Hastalık hâlinde ödenek, 5510 sayılı Kanunun 18. maddesi gereği istirahatin üçüncü gününden başlar; ilk iki gün için SGK ödeme yapmaz. İşveren o iki günü ödemek zorunda değildir ama sözleşme ya da toplu iş sözleşmesi ödemeyi öngörebilir.
İki neden bir arada#
Aynı ayda hem 3 gün rapor hem 4 gün ücretsiz izin varsa prim günü 23, eksik gün 7 olur ve tek bir sebep kodu bunu anlatamaz. Bu durumda 12 (Birden fazla) kodu kullanılır. Nedenlerden yalnızca birini seçip toplam eksik günü ona yazmak, denetimde belge ile bildirimin uyuşmamasına yol açar.
Hiçbirine uymayan hâller için 13 (Diğer nedenler) vardır, ama bu kutu bir çöp kutusu değildir. 07 (Puantaj kayıtları) kodunun 0 gün ve 0 kazançlı bildirimlerde seçilememesi gibi sistem kısıtları, kodların gelişigüzel kullanılmadığını gösteriyor.
Eksik gün olmayan günler#
Kodu doğru seçmenin yarısı, hangi günlerin eksik gün olmadığını bilmektir. Bu ayrım şaşırtıcı sıklıkta atlanıyor.
Hafta tatili eksik gün değildir. Haftalık çalışma süresini tamamlayan çalışan, çalışmadığı hafta tatili günü için de ücrete hak kazanır. Pazar günleri düşülüp 26 gün bildirilen bordrolar, çalışanın yılda 48 güne yakın hizmet kaybetmesi anlamına gelir.
Yıllık ücretli izin eksik gün değildir. İzin ücretli olduğu için prim gününe dahildir. "İşe gelmedi" ile "izinliydi" arasındaki fark burada belirleyicidir.
Ulusal bayram ve genel tatil günleri eksik gün değildir. Çalışılmasa da ücret ödendiği için gün sayılır.
Ücretli mazeret izinleri eksik gün değildir. Evlilik, babalık ve ölüm izinleri İş Kanunu'nun ek 2. maddesi kapsamında ücretlidir; sırasıyla üç, on ve üç gündür. Babalık izni 7578 sayılı Kanunla (Resmî Gazete 1 Mayıs 2026) beş günden on güne çıkarıldı.
Kısaca kural şu: ücret hakkı doğuyorsa gün sayılır, doğmuyorsa eksik gündür. Eksik gün kodu da tam olarak "ücret hakkı neden doğmadı" sorusunun cevabıdır.
Kısmi süreli çalışmada sayım tamamen değişir#
Otuz gün kabulü tam süreli çalışmaya kuruludur. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanda prim günü takvimden değil, saatten hesaplanır: ay içinde fiilen çalışılan toplam saat 7,5'e bölünür, küsurat tama tamamlanır.
Haftada üç gün, günde 8 saat çalışan bir kişiyi ele alalım. Ay içinde 13 gün çalıştıysa toplam 104 saat eder. 104 ÷ 7,5 = 13,87 → 14 gün bildirilir. Eksik gün 16 olur ve kod 06 (Kısmi istihdam) seçilir.
Buradaki incelik, çalışılan gün sayısı ile bildirilen prim gününün birbirini tutmamasıdır. 13 gün çalışan kişi 14 gün üzerinden bildiriliyor; çünkü ölçü gün değil saat. Bordro programında kısmi süreli sözleşme işaretlenmemişse hesap 13 gün üzerinden yapılır ve çalışan her ay bir gün kaybeder. Kaybın toplamı emeklilik başvurusunda ortaya çıkar.
Yanlış kod nerede geri döner#
Eksik gün kodu bildirim anında bir zorluk çıkarmaz; programa girilir, beyanname geçer. Sorun sonra çıkar.
Rapor parası talebinde. Rapor günleri prim gününden düşülmediyse çalışan hem raporlu hem tam çalışmış görünür. SGK ödenek ödemez, çalışan işverene döner, düzeltme için ek bildirge gerekir.
İşten çıkış hesabında. Fesih ayında prim gününün yanlış bildirilmesi, işsizlik ödeneği için aranan son 120 gün ve son üç yıldaki 600 prim günü şartlarında kayma yaratır. Çalışan İŞKUR'a başvurduğunda eksik çıkan gün, aylarca önce yapılmış bir bildirimden gelir.
Teşvik hesabında. Prim teşviklerinin çoğu bildirilen gün ve kazanca bağlı çalışır. Eksik gün nedeni tutarsızsa teşvik iptal edilebilir ve geriye dönük fark istenir.
Emeklilik hesabında. En sessiz olanı bu. Yanlış bildirilen bir ay, kişi emeklilik başvurusu yapana kadar fark edilmez; o noktada düzeltmek çoğu zaman imkânsızdır.
Belgeleri artık her ay göndermiyorsunuz#
Eksik gün konusunda dolaşan bilgilerin bir kısmı eskimiş durumda. 18 Ağustos 2021'de yapılan yönetmelik değişikliğinden sonra, eksik gün bildirim nedenlerinin aylık prim ve hizmet belgesinde gösterilmesi yeterli sayılıyor; eksik çalışmayı belgeleyen ekleri her ay Kuruma göndermek gerekmiyor.
Bu, belgelerin gereksiz olduğu anlamına gelmiyor. Ücretsiz izin dilekçesi, devamsızlık tutanağı, istirahat raporu, puantaj kaydı işyerinde duracak ve istendiğinde ibraz edilecek. Değişen tek şey, her ay zarfla gönderme yükünün kalkması.
Uygulamada bunun anlamı şu: dosyalama disiplininiz artık dışarıdan denetlenmiyor, o yüzden kendi içinizde denetlenmesi gerekiyor. Kodu doğru seçmek yetmez; o kodu doğrulayan belgenin nerede olduğunu bilmek gerekir. Puantajın, izin dilekçelerinin ve rapor kayıtlarının bordroyu üreten ekranla aynı yerde durması — PONEO'da personel kayıtlarının aylık bildirimle birlikte tutulması gibi — ibraz anında aranan belgenin bulunmasını bir arama işi olmaktan çıkarıyor.
Kod listesinin güncel hâlini ve genelge metnini Sosyal Güvenlik Kurumu sitesinden doğrulayabilirsiniz.
- sgk 30 gün kuralı neden var
- eksik gün kodu seçimi
- şubat ayında prim günü neden 30
- ay içi girişte eksik gün nedeni
- 31 çeken ayda sigorta günü
Personel kartları, bordro ve izin: PRO'da her çalışanın personel kartı tutulur; bordro ve izin takibi de aynı modüldedir. Maaş gibi düzenli ödemeler gider listesinde, çalışanın bordrosu ve izinleri personel kartında durur.
