Asgari Kurumlar Vergisinde Geçmiş Yıl Zararı: Danıştay Kararı

Yurt içi asgari kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının yüzde 10'u olarak hesaplanır ve normal yoldan bulunan vergiden büyükse onun yerine geçer. Geçmiş yıl zararının bu matrahtan düşülüp düşülmeyeceği ise tartışmalı: Danıştay 3. Daire idarenin sirkülerini bu noktada iptal etti, idare uygulamasını sürdürüyor.

KVK 32/C tam olarak neyin yüzde 10'u#

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesi, 2025 hesap döneminden itibaren geçerli olmak üzere bir taban koydu. Şirketin ödeyeceği kurumlar vergisi, olağan yoldan hesaplanan tutar ne olursa olsun, belli bir alt sınırın altına inemiyor.

Alt sınır şöyle bulunuyor: ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderler eklenip, kanunun ayrıca saydığı istisna ve indirimler düşülüyor; kalan tutarın yüzde 10'u asgari vergi oluyor. Buradaki kritik ayrıntı, kanunun asgari matrahtan indirilebilecek kalemleri tek tek sayması. Listede olmayan her istisna ve indirim matraha geri ekleniyor. Yani kâğıt üzerinde vergiyi sıfırlayan bir istisnadan yararlanan şirket, asgari vergi hesabında o istisnayı yok sayılmış gibi görüyor.

Genel oran yüzde 25 olduğuna göre asgari vergi, kazancın yaklaşık üçte ikisini istisna ya da indirim yoluyla matrahtan çıkaran şirketlerde devreye giriyor. Bu eşiğin altında kalan, yani kazancının büyük kısmını normal şekilde vergileyen şirketler için 32/C hiç işlemiyor. Kendi şirketinizde hangi tutarın baskın geldiğini görmek için ticari kârı, KKEG'leri ve istisnaları kurumlar vergisi hesaplama aracına girmek yeterli.

Zarar mahsubu "indirim" mi#

Asıl kavga burada. Geçmiş yıl zararlarının mahsubu, beyannamede indirimler bölümünde yer alıyor ve teknik olarak matrahı azaltan bir kalem. İdare bu biçimsel yere bakıp zarar mahsubunu 32/C anlamında bir indirim saydı ve asgari matrah hesabında geri eklenmesi gerektiğini söyledi.

Karşı görüş ise zararın niteliğine bakıyor: zarar mahsubu bir teşvik ya da vergi harcaması değil, kazancın birden çok yıla yayılmış hâlde doğru ölçülmesini sağlayan bir düzeltme. Bir yıl 3 milyon zarar edip ertesi yıl 3 milyon kâr eden şirketin iki yıllık kazancı sıfırdır. Zararı geri eklemek, hiç kazanılmamış bir tutarı vergilemek anlamına geliyor.

Danıştay 3. Daire 25 Kasım 2025 tarihli kararıyla (E.2024/5700, K.2025/4831) 23 no.lu Kurumlar Vergisi Sirküleri'nin geçmiş yıl zararlarına ilişkin hükmünü iptal etti. Gelir İdaresi Başkanlığı ise 2 Nisan 2026'da yayımladığı Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Rehberi'nde uygulamayı önceki çizgide sürdürdü. Beyanname hazırlayan mali müşavir, bugün birbiriyle çelişen iki metne aynı anda bakıyor.

Aynı şirket, iki sonuç#

Sayılara dökülünce fark somutlaşıyor. Yurt dışında taahhüt işi yapan bir anonim şirketi ele alalım.

Ticari bilanço kârı ve KKEG eklemeleri sonrası kurum kazancı 8.000.000 TL. Şirketin yurt dışı inşaat işlerinden 5.500.000 TL istisna kazancı var. 2024 hesap döneminden devreden 2.000.000 TL geçmiş yıl zararı bulunuyor.

Olağan hesap şöyle işliyor: 8.000.000 − 5.500.000 istisna − 2.000.000 zarar = 500.000 TL matrah. Yüzde 25 oranıyla hesaplanan kurumlar vergisi 125.000 TL.

Asgari vergi tarafında iki ihtimal var.

Aradaki fark 200.000 TL. Tek bir yorum farkı, orta ölçekli bir şirketin yıllık vergi yükünü üçte bir oranında değiştiriyor. Zararı büyük olan şirketlerde oran daha da açılıyor; 5 milyon devreden zararı olan aynı şirkette fark 500.000 TL'ye çıkar.

Cari yıl zararı ile geçmiş yıl zararını karıştırmayın#

Sık düşülen yanılgı, "zarar ettim, asgari vergi öderim" korkusu. Öyle değil. Asgari vergi bir ciro vergisi değil, kazanç vergisinin tabanı. Cari dönemde ticari zarar varsa ve KKEG eklemeleri de bu zararı kâra çevirmiyorsa, yüzde 10'un uygulanacağı bir kurum kazancı ortada yok demektir; asgari vergi de doğmaz.

Dikkat edilecek nokta KKEG'ler. Ticari bilançosu 400.000 TL zarar gösteren ama 1.200.000 TL kanunen kabul edilmeyen gideri olan bir şirkette kurum kazancı 800.000 TL'ye dönüşür ve asgari vergi 80.000 TL olarak doğar. Binek otomobil gider kısıtı, ödenmemiş SGK primi ve trafik cezaları gibi kalemlerin toplamı beklenenden büyük çıktığında bu tablo sık görülüyor.

İkinci dikkat noktası kuruluş yılı. İlk defa faaliyete başlayan kurumlarda üç hesap dönemi boyunca asgari vergi hiç uygulanmıyor; dönemlerin nasıl sayıldığını ve devir ile tür değişikliğinin muafiyeti bozup bozmadığını yeni kurulan şirketlerde üç yıl kuralı yazısında ayrıca ele aldık. Muafiyet penceresi açıkken zarar mahsubu tartışmasının pratik bir sonucu da bulunmuyor.

Zararın beş yıllık ömrü tartışmayı acil kılıyor#

Geçmiş yıl zararları sonsuza kadar taşınmıyor. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 9. maddesine göre zarar, beş yıldan fazla nakledilmemek şartıyla mahsup ediliyor ve mahsup en eski yıldan başlayarak sırayla yapılıyor. Mahsup imkânı doğduğu hâlde kullanılmayan zarar hakkı yanıyor.

Asgari vergi yorumu bu takvimle birleşince ilginç bir sonuç çıkıyor. İdarenin görüşüne uyan şirket zararı normal matrahtan düşmeye devam ediyor, yani zarar tükeniyor; ama aynı zarar asgari vergi tabanına geri eklendiği için ödenecek vergi sıfırlanmıyor. Beş yılın sonunda şirketin elinde ne zarar kalıyor ne de o yıllarda vergiden kurtulmuş oluyor. Zararın ekonomik değeri, mahsup edildiği hâlde vergi doğurmasıyla fiilen eriyor.

Devir ve birleşme yoluyla devralınan zararlarda tablo daha da sıkışıyor, çünkü orada mahsup ayrıca kanundaki özel şartlara bağlı. Bu tür bir yapı içindeki şirketlerde asgari vergi yorumunu yılın sonuna bırakmak, geri dönüşü olmayan bir hak kaybına dönüşebiliyor.

Asgari vergi çıktıktan sonra ne mahsup ediliyor#

Sık görülen bir başka yanılgı, asgari kurumlar vergisini ek bir vergi sanmak. Öyle değil; hesaplanan verginin tabanı. Bulunan tutardan, yıl içinde ödenen geçici vergiler ve kesinti yoluyla ödenmiş vergiler normal şekilde mahsup ediliyor.

Yukarıdaki örneğe dönelim. Asgari vergisi 800.000 TL çıkan şirket yıl içinde 500.000 TL geçici vergi ödemişse, nisan ayında ödeyeceği tutar 300.000 TL. Mahsupları hesaba katmayan mükellef nakit planını gereksiz yere sıkıyor; tersine, geçici vergi dönemlerinde asgari hesabı hiç yapmayan mükellef ise yıl sonunda toplu bir farkla ve faizle karşılaşıyor.

Beyannameyi vermeden önce üç kontrol#

Birincisi, kurum kazancını indirim ve istisnalar düşülmeden önceki hâliyle ayrı bir satıra yazın. Beyannamenin akışı içinde bu tutar gözden kaçıyor ama asgari verginin tamamı ona bağlı.

İkincisi, yararlandığınız her istisna ve indirimin kanunun asgari matrahtan düşülmesine izin verdiği listede olup olmadığını tek tek teyit edin. Listede olmayanlar geri ekleniyor; bir tanesini atlamak, asgari vergiyi olduğundan düşük hesaplamanıza yol açıyor.

Üçüncüsü, zararın hangi yıllardan geldiğini ve beş yıllık sürenin hangisinde dolduğunu tabloya dökün. Mahsup sırası en eski yıldan başladığı için, süresi dolmak üzere olan zararın öncelikli kullanılıp kullanılmadığı beyannameden okunamıyor; ayrı bir zarar takip tablosu tutmak gerekiyor. Bu tabloyu tutmayan şirketlerde beş yılını dolduran zarar sessizce düşüyor ve kimse fark etmiyor.

İhtirazi kayıt ne zaman anlamlı#

Mükellef kendi beyanı üzerine tahakkuk eden vergiye kural olarak dava açamıyor; ihtirazi kayıt bu kuralın kapısını aralıyor. Beyannameyi idarenin görüşüne göre, yani zararı geri ekleyerek verip, ihtirazi kayıt şerhi düşerek tahakkuk eden vergiye karşı dava açmak mümkün. Dava, vergi mahkemesinde beyanın yapıldığı tarihi izleyen otuz gün içinde açılıyor ve tahsilatı kendiliğinden durdurmuyor.

Bu yolun anlamlı olduğu yer, farkın dava masrafını ve yönetim yükünü açık ara aştığı dosyalar. Yukarıdaki örnekte 200.000 TL'lik bir fark söz konusu; buna değer. Buna karşılık 15.000 TL'lik bir fark için ihtirazi kayıt kurmak, kazanılsa bile ekonomik değil.

Uygulamada dikkat edilecek nokta, ihtirazi kaydın beyanname verilirken konulması gerektiği. Beyannameyi normal şekilde verip sonradan "aslında itiraz ediyordum" demek mümkün değil; şerhin beyanla eş zamanlı olması şart. Şerhte hangi tutarın hangi gerekçeyle ihtilaflı olduğunun açıkça yazılması da davanın kapsamını belirliyor. "Asgari kurumlar vergisi matrahına eklenen 2.000.000 TL geçmiş yıl zararı mahsubuna ilişkin kısım ihtirazi kayıtla beyan edilmiştir" gibi tutarı ve kalemi tek tek gösteren bir ifade, genel bir itiraz cümlesinden çok daha işlevsel.

Diğer seçenek, idarenin görüşüne uyup şerh koymadan beyan etmek. Bu durumda dava hakkı fiilen kapanıyor ama gecikme faizi riski de kalmıyor. Tersine, zararı düşerek düşük beyan eden ve sonradan tarhiyatla karşılaşan şirket, aylık yüzde 3,7 gecikme faiziyle karşı karşıya kalıyor; bir yıllık gecikmede bu, vergi aslının yaklaşık yüzde 44'ü demek. Riski hangi tarafa yıktığınız, tercihin özü.

Geçici vergide beklemenin maliyeti#

Asgari vergi yıllık beyannameye özgü değil; geçici vergi dönemlerinde de uygulanıyor. 7566 sayılı Kanun'la dördüncü dönem geri geldiği için 2026'da geçici vergi dört dönem, her biri dönemi izleyen ikinci ayın 17'sinde beyan ediliyor. Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ise hesap dönemini izleyen dördüncü ayın son gününde veriliyor.

Yorum tercihini yılın sonuna bırakmak, ilk üç geçici vergi döneminde eksik ödeme yapılmışsa dönem sonunda toplu bir düzeltmeye ve faize dönüşebiliyor. Dönem kârını ve mahsup edilecek zararı her çeyrekte geçici vergi hesaplama aracıyla ilerletip iki senaryoyu paralel tutmak, nisan ayında sürprizle karşılaşmayı önlüyor. Beyanname takvimini elle takip etmek yerine son günleri sistem üzerinden gösteren bir yapı kurmak da aynı işi kolaylaştırıyor; PONEO'da geçici vergi son günleri beyanname takviminde ve panoda görünür.

Yürürlükteki rehber ve sirkülerlerin güncel metnine Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinden ulaşılabiliyor. Danıştay kararının kesinleşme durumu ve idarenin buna vereceği yanıt netleşene kadar, zararı olan her kurumlar vergisi mükellefinin dosyasında iki hesap birden durmalı: idarenin dediği ve yargının işaret ettiği.

• asgari kurumlar vergisi geçmiş yıl zararı
• yurt içi asgari kurumlar vergisi
• kvk 32/c uygulaması
• zarar eden şirket asgari vergi
• asgari kurumlar vergisi rehberi
• danıştay asgari kurumlar vergisi kararı