İndirebilirsiniz, ama gider olarak değil. Eğitim ve sağlık harcamaları GVK 89'un ikinci bendinde sayılan bir indirimdir ve beyanname üzerinde, matrahın tespiti aşamasında düşülür. Sınır da harcamanızın değil, beyan ettiğiniz gelirin %10'u. Harcamanın Türkiye'de yapılmış, vergi mükellefi kişi ya da kurumlardan alınan belgeyle tevsik edilmiş olması şart.
Gider ile İndirim Neden Aynı Şey Değil#
Gider, kazancın tespiti sırasında düşülür ve faaliyetle ilgili olmak zorundadır. Serbest meslek erbabının kiraladığı büro, ticari işletmenin ödediği kargo bedeli, mesleki yayın aboneliği — bunlar GVK 40 ve 68 kapsamındaki giderlerdir, defterde yerini alır ve geçici vergi hesabına da girer.
İndirim ise kazanç bulunduktan sonra devreye girer. Faaliyetle ilgili olması gerekmez; kanun koyucu sosyal bir tercihle, beyan edilen gelirin bir kısmının belirli harcamalara ayrılmasını vergiden korur. Çocuğunuzun okul taksiti işletmenizin faaliyetiyle ilgili değildir, o yüzden gider yazılamaz; ama GVK 89/2 sayesinde beyanname üzerinde indirilebilir.
Pratik iki sonucu var. Birincisi, bu harcamalar geçici vergi dönemlerinde dikkate alınmaz, yalnızca yıllık beyannamede işler. İkincisi, defterinize gider kaydı olarak girmezler — beyanname ekindeki indirim satırında gösterilirler. Yıl içinde bu faturaları gider fişi zannedip muhasebeye "işleyin" diye gönderen çok sayıda mükellef var; muhasebeciyle mükellef arasındaki mart ayı gerginliğinin sebeplerinden biri bu.
%10 Tam Olarak Neyin %10'u#
En yaygın yanlış anlama burada. Sınır, yaptığınız harcamanın %10'u değil.
İndirim tutarının hesabında beyan edilen gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları toplamından önceki tutar esas alınır. Yani önce gelirlerinizi toplarsınız, sonra o toplamın %10'unu bulursunuz; eğitim ve sağlık harcamalarınızdan bu tutara kadar olan kısmı indirirsiniz.
Beyan edilen geliriniz 900.000 TL ise indirim tavanınız 90.000 TL'dir. 140.000 TL harcamanız olsa bile 90.000 TL'sini indirirsiniz, kalan 50.000 TL geriye kalır — ve gelecek yıla devretmez. Aynı şekilde 40.000 TL harcamanız varsa tavanın altında kalırsınız ve 40.000 TL'nin tamamını indirirsiniz.
Kimin Harcaması Sayılır#
Madde metni dar: mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocukları.
Küçük çocuk tabiri sanıldığından geniş. Mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan çocuklar bu kapsamda; nafaka verilenler, evlat edinilenler ve ana ya da babasını kaybetmiş olup mükellefle birlikte oturan torunlar da dâhil. Yaş sınırı 18; çocuk tahsile devam ediyorsa 25.
Kapsamın dışında kalanlar da aynı ölçüde net. Anne ve baba için yapılan sağlık harcamaları, fiilen onlara siz bakıyor olsanız bile indirilemez. 26 yaşındaki üniversite öğrencisi çocuğunuzun harcaması indirilemez. Kardeş, yeğen, gelin, damat kapsamda değil.
Üç şart daha var, üçü de sık gözden kaçıyor:
- Türkiye'de yapılmış olmalı. Yurt dışındaki bir üniversiteye ödenen öğrenim ücreti ya da yurt dışında görülen tedavi bu indirime konu edilemez.
- Belge, gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek ya da tüzel kişilerden alınmış olmalı. Vergi mükellefiyeti bulunmayan kuruluşlardan alınan belgeler bu tevsik şartını sağlamaz.
- Harcama gerçekten yapılmış ve belgelendirilmiş olmalı. Taksitli bir okul ücretinde indirilecek olan, o yıl fiilen ödenen ve belgelenen tutardır.
Adım Adım Hesap: Serbest Meslek Kazancı ve Kira Geliri Birlikte#
Ankara'da serbest çalışan bir mimar düşünelim. Yıl içinde iki gelir unsuru var: mesleki giderleri düşüldükten sonra 780.000 TL serbest meslek kazancı ve kiraya verdiği daireden 240.000 TL brüt konut kira geliri.
1. Kira gelirinin safi iradı. Konut kira geliri istisnası 58.000 TL. İstisnadan yararlanabilmek için beyanı gereken gelir toplamının 1.500.000 TL'yi aşmaması gerekiyor; burada toplam 1.020.000 TL olduğu için sorun yok.
- 240.000 − 58.000 = 182.000 TL
- Götürü gider, istisna düşüldükten sonraki tutara uygulanır: 182.000 × 0,15 = 27.300 TL
- Safi irat: 182.000 − 27.300 = 154.700 TL
Gerçek gider yöntemini düşünenler için bir kısıt var: 2025 başından itibaren konut olarak kiraya verilen taşınmazlarda konut kredisi faizi indirilemiyor. Konut dışı taşınmazlarda indirim sürüyor. Götürü gideri seçen iki yıl geçmeden gerçek gidere dönemediği için, karar öncesinde iki yöntemi kira geliri vergisi hesaplama aracıyla yan yana koymakta fayda var.
2. Beyan edilen gelir. 780.000 + 154.700 = 934.700 TL
3. İndirim tavanı. 934.700 × 0,10 = 93.470 TL
4. Harcamalar. Çocuğun özel okul taksitleri 96.000 TL, mükellefin kendi diş tedavisi 22.000 TL. Toplam 118.000 TL. Tavan 93.470 TL olduğu için indirilebilecek tutar 93.470 TL; kalan 24.530 TL kullanılamaz ve devretmez.
5. Matrah. 934.700 − 93.470 = 841.230 TL
6. Vergi. Ücret dışı gelirlerde 2026 tarifesi kademeli işliyor:
| Dilim | Matrah | Oran | Vergi |
|---|---|---|---|
| İlk dilim | 190.000 TL | %15 | 28.500 TL |
| İkinci dilim | 210.000 TL | %20 | 42.000 TL |
| Üçüncü dilim | 441.230 TL | %27 | 119.132,10 TL |
| Toplam | 841.230 TL | 189.632,10 TL |
İndirim hiç yapılmasaydı matrah 934.700 TL, vergi 214.869 TL olacaktı. Aradaki fark 25.236,90 TL — indirilen tutarın, düştüğü dilimin oranıyla çarpımı. Kendi rakamlarınızla aynı basamakları görmek için gelir vergisi hesaplama aracına matrahınızı girebilirsiniz.
İndirimin değeri sabit değil, hangi dilimde durduğunuza bağlı. En üst dilimdeki bir mükellef için aynı 93.470 TL'lik indirim çok daha fazla vergi tasarrufu getirir; ilk dilimdeki biri içinse etkisi sınırlıdır.
En Sık Yapılan Hata: Zarar Beyanında İndirim Aramak#
İndirim, olmayan bir matrahı eksiye çeviremez. Beyannameniz zararla kapanıyorsa eğitim ve sağlık harcamalarınızı indirebileceğiniz bir gelir de yok demektir; indirim o yıl kullanılamaz ve gelecek yıla taşınmaz. Aynı mantık kısmi durumlarda da işler: beyan edilen geliriniz 60.000 TL ise tavanınız 6.000 TL'dir, 40.000 TL harcamış olmanız bunu değiştirmez.
Bu, geçmiş yıl zararlarının mahsubuyla da karıştırılıyor. Geçmiş yıl zararları beş yıl boyunca devreder; GVK 89 indirimleri devretmez. İkisi ayrı mekanizma, ayrı süre.
Bir başka karışıklık, beyan edilen gelirin hesabında hangi tutarın esas alınacağı. Tavanı bulurken indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutara bakılır. Zararı önce düşüp kalan üzerinden %10 hesaplamak, indirim hakkını gereksiz yere küçültür.
Bağ-Kur Primi Bambaşka Çalışır#
Sıkça aynı torbaya atılan iki kalem aslında farklı hükümlere tabi.
Bağ-Kur primi, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi uyarınca fiilen ödendiği yılın kazancından indirilir. %10 gibi bir orana bağlı değil. Ödenmemiş prim ise hiçbir şekilde indirilemez — aralık ayına ait primi ocakta ödediyseniz, o prim ödemeyi yaptığınız yılın kazancından düşülür, ait olduğu yılın beyannamesine girmez. Primin kazancın tespitinde mi yoksa beyanname üzerinde mi indirileceği mükellefiyet türüne göre değişse de, ödeme şartı her durumda geçerlidir.
2026 Bağ-Kur prim oranı %35,75: malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası %21, genel sağlık sigortası %12,5, kısa vadeli sigorta kolları %2,25. Prim borcu bulunmayan ve primini süresinde ödeyen sigortalılar 5 puanlık indirimden yararlanıyor, oran %30,75'e iniyor. Prime esas kazancın alt sınırı üzerinden bakarsak, aylık brüt asgari ücret 33.030 TL olduğuna göre indirimli prim aylık 10.156,73 TL, yıllık yaklaşık 121.880 TL. Beyan edeceğiniz kazanç seviyesine göre kendi priminizi Bağ-Kur primi hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz.
Prim ödemelerini yıl sonuna bırakmak burada gerçek bir maliyet doğuruyor: aralıkta ödenmemiş primler o yılın beyannamesinden düşülemiyor.
GVK 89'da Başka Neler Var#
Eğitim ve sağlık, maddenin yalnızca ikinci bendi. Beyanname verecek bir mükellefin gözden geçirmesi gereken diğer başlıklar:
- Şahıs sigorta primleri (89/1): Beyan edilen gelirin %15'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla. 2026'da brüt asgari ücret aylık 33.030 TL olduğuna göre üst sınır 396.360 TL.
- Engellilik indirimi (89/3): Serbest meslek erbabı ile basit usulde vergilendirilen esnaf için, engellilik derecesine göre.
- Bağış ve yardımlar (89/4): Kamu kurumlarına ve kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, beyan edilen gelirin %5'ini aşmamak üzere.
- Okul, sağlık tesisi, öğrenci yurdu ve ibadethane yapımına ilişkin bağışlar (89/5): Bu kalemde oransal sınır yok, harcamanın tamamı indirilebiliyor.
Dördüncü ve beşinci bent arasındaki fark, uygulamada en çok karıştırılan noktalardan biri. Bir derneğe yapılan nakdi bağış %5 sınırına tabiyken, bir okulun inşasına yapılan bağış tamamıyla indirilebiliyor.
Belgeleri Mart Ayında Aramamak#
Bu indirimlerin tamamı belgeye bağlı ve belgeler yıla yayılıyor. Ocak ayında ödenen okul taksitinin dekontu, mayıs ayındaki diş tedavisinin faturası, kasımdaki bağış makbuzu. Beyanname mart ayının son gününe kadar veriliyor, ödeme mart ve temmuz olmak üzere iki taksit halinde yapılıyor — ve mart ayında bir yıllık evrakı geriye dönük toplamak, çoğu zaman bir kısmının bulunamamasıyla sonuçlanıyor.
PONEO'da bu belgeleri yıl içinde geldikleri anda kaydedip etiketlediğinizde, mart ayında yapılacak iş bir raporu açmaya iner; hangi harcamanın tavanın içinde kaldığını hesaplamak da beyanname masasında değil, kasım ayında verilebilecek bir karar haline gelir. Maddenin resmi metni ve güncel rehberler için Gelir İdaresi Başkanlığı sitesindeki Gelir Vergisi Kanunu bölümüne bakabilirsiniz.
- gelir vergisi beyannamesinde indirilecek giderler
- eğitim sağlık harcaması vergi indirimi
- GVK 89 indirimler
- beyannamede bağış indirimi
- Bağ-Kur primi beyannameden düşer mi
