Beş asgari ücretli çalıştıran imalat dışı bir işletmede aylık personel maliyeti 2026'da 47.962,75 TL arttı. Birim katkı payı 660 TL olan bir işletme için bu, ayda 73 adet daha satmak demek. Zammın bordroya etkisi konuşuluyor ama satış hedefine etkisi neredeyse hiç hesaplanmıyor. Aşağıda o hesabı adım adım yapıyoruz.
Zam tek başına gelmedi#
Asgari ücretin brütü 26.005,50 TL'den 33.030 TL'ye çıktı, yani %27,01. İşveren maliyetindeki artış ise bundan daha büyük, çünkü aynı anda iki şey daha değişti.
Birincisi prim oranı. 7566 sayılı Kanun malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kolundaki işveren payını bir puan yükseltti, böylece SGK işveren primi %20,75'ten %21,75'e çıktı. İşsizlik sigortası işveren payı %2'de kaldı.
İkincisi teşvik. 2025'te imalat ayrımı yapılmaksızın uygulanan beş puanlık indirim, 2026'da sektöre göre ayrıştı: imalatta 5 puan devam ederken diğer sektörlerde 2 puana indi. Prim borcu bulunan ya da teşvik şartlarını kaybeden işverende indirim hiç uygulanmıyor.
Üçünü bir arada görelim. 33.030 TL brüt üzerinden işveren SGK primi 7.184,03 TL, işsizlik sigortası işveren payı 660,60 TL. Teşviksiz toplam maliyet 40.874,63 TL. İmalatta beş puanlık indirim 1.651,50 TL'lik bir azalma yaratıyor ve maliyet 39.223,13 TL'ye iniyor. İmalat dışında iki puanlık indirim 660,60 TL'lik bir azalma sağlıyor, maliyet 40.214,03 TL. Kendi teşvik oranınızla aynı hesabı asgari ücret işveren maliyeti hesaplama aracında görebilirsiniz.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2025 için açıkladığı işveren maliyeti 30.621,48 TL'ydi. İmalat dışı bir işletme için kişi başına aylık fark 9.592,55 TL. Bu farkın nereden geldiğini ayırmakta fayda var:
| Değişen kalem | Etki (kişi/ay) |
|---|---|
| Brüt ücretin 26.005,50'den 33.030 TL'ye çıkması | 8.271,35 TL |
| SGK işveren payının %20,75'ten %21,75'e yükselmesi | 330,30 TL |
| İndirimin 5 puandan 2 puana inmesi | 990,90 TL |
| Toplam | 9.592,55 TL |
Yani maliyet artışının yaklaşık 1.321 TL'lik kısmı zamla değil, mevzuat değişikliğiyle geldi. İmalatçı bir işletmede bu ikinci kısım 330,30 TL ile sınırlı kalıyor ve kişi başı fark 8.601,65 TL'ye iniyor.
Beş kişilik ekipte aylık toplam: imalat dışı işletmede 47.962,75 TL, imalatta 43.008,25 TL. Farklı pozisyonlarda farklı ücretler varsa on iki aylık tabloyu ekip maliyeti hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz.
Başabaş noktası bu artışı nasıl emiyor#
Başabaş noktası, katkı payının sabit giderleri tam olarak karşıladığı satış düzeyidir. Formülü sade: aylık sabit gider bölü birim katkı payı. Birim katkı payı da satış fiyatından değişken maliyetin çıkarılmasıyla bulunur.
Kayseri'de ambalaj malzemesi toptancılığı yapan bir limited şirketi ele alalım. Beş asgari ücretli çalışanı var, imalat sayılmadığı için iki puanlık indirimden yararlanıyor. Ortalama birim satış fiyatı KDV hariç 1.850 TL, birim değişken maliyeti 1.190 TL. Katkı payı 660 TL, katkı payı oranı %35,7. Kira, elektrik, muhasebe ücreti, yazılım abonelikleri ve araç giderleri toplamı aylık 165.000 TL ve bu kalemleri sabit tutuyoruz ki zammın etkisi izole görünsün.
2025 tablosu şöyleydi. Personel gideri 5 × 30.621,48 = 153.107,40 TL, diğer sabit giderlerle birlikte toplam 318.107,40 TL. Başabaş adedi 318.107,40 / 660 = 481,98, yani 482 adet. Otuz güne bölündüğünde günde 16,1 adet.
2026 tablosu: personel gideri 5 × 40.214,03 = 201.070,15 TL, toplam sabit gider 366.070,15 TL. Başabaş adedi 366.070,15 / 660 = 554,65, yani 555 adet. Günlük hedef 18,5 adete çıkıyor.
Fark 73 adet. Oransal olarak %15,1'lik bir hacim artışı. İşletme geçen yılki 482 adetlik satışını aynen tekrarlarsa ay sonunda kâr sıfır değil, eksi 47.962,75 TL olur. Kendi fiyat ve maliyet rakamlarınızla aynı tabloyu başabaş noktası hesaplama aracında kurabilirsiniz.
Hacim mi zam mı#
Aynı sonuca fiyat tarafından da ulaşılabilir. Satış adedi 482'de kalacaksa, 366.070,15 TL'lik sabit gideri karşılamak için birim katkı payının 759,48 TL olması gerekir. Yani katkı payı 99,48 TL artmalı. Değişken maliyet aynı kaldığına göre bu, fiyatın 1.850 TL'den 1.949,48 TL'ye çıkması demektir: yaklaşık %5,4'lük bir zam.
Karşılaştırma tek başına çarpıcı. Aynı zararı kapatmanın bir yolu %15,1 daha fazla satmak, diğer yolu fiyatı %5,4 artırmak. Küçük işletmelerde birincisi çoğu zaman kapasite, depo ve tahsilat riski demektir. İkincisi ise rekabetin izin verdiği ölçüde uygulanabilir.
Bir uyarı: değişken maliyetin içinde fiyata bağlı kalemler varsa hesap biraz değişir. Pazaryeri komisyonu, kredi kartı komisyonu ya da satış primi gibi ciro üzerinden işleyen giderler fiyat arttıkça büyür, dolayısıyla katkı payındaki net artış 99,48 TL'nin altında kalır ve gereken zam oranı yükselir. Bu kalemleri değişken maliyet satırına doğru yazmak, hesabın tamamını belirler.
Gerçek hayatta çoğu işletme ikisini karıştırır: fiyata %3 zam yapıp kalan açığı hacimle kapatmaya çalışır. Bu da meşru bir strateji, yeter ki iki bileşenin toplamının başabaşı geçtiği rakamla doğrulansın.
Üçüncü yol: değişken maliyeti kısmak#
Fiyat ve hacim tartışmasında genellikle atlanan bir kaldıraç daha var. Katkı payı, fiyat ile değişken maliyet arasındaki farktır ve bu farkı büyütmenin ikinci yolu maliyet tarafından geçer.
Örnekteki işletme birim değişken maliyetini 1.190 TL'den 1.130 TL'ye indirebilirse, yani %5 civarında bir tasarruf sağlarsa, katkı payı 720 TL'ye çıkar. Başabaş adedi 366.070,15 / 720 = 508,4, yani 509 adet olur. Fiyata hiç dokunmadan hedefi 46 adet aşağı çekmiş olursunuz.
Ambalaj malzemesi toptancılığında bu tasarruf çoğu zaman büyük hacimli alımda pazarlık, kargo sözleşmesinin yeniden görüşülmesi ya da fire oranının düşürülmesi anlamına gelir. Değişken maliyet kalemlerini tek tek listelememiş bir işletmede bu kaldıraç hiç görünmez, çünkü tasarruf edilecek yer bilinmez.
Personel maliyetinin tamamı sabit gider mi#
Yukarıdaki hesabın kurulduğu yerde bir varsayım var: beş çalışanın maliyetinin tamamını sabit gider saydık. Çoğu işletmede bu doğrudur, ama hepsinde değil.
Ücretin parça başına, satışa ya da üretilen adede bağlı bir bileşeni varsa o kısım sabit değil değişkendir ve başabaş formülünün paydasına, yani birim değişken maliyete girer. Satış primi ödeyen bir işletmede prim tutarını sabit gidere yazmak, hem başabaş adedini olduğundan yüksek gösterir hem de katkı payını olduğundan yüksek hesaplatır. İki hata aynı anda ve ters yönde çalıştığı için sonuç makul görünür, oysa değildir.
Ayrımı yaparken pratik ölçü şu: satış sıfır olsaydı bu kalemi yine öder miydiniz? Cevap evetse sabit, hayırsa değişkendir. Asgari ücretli kadrolu personelin maliyeti bu ölçüye göre sabittir, çünkü satış olmasa da bordro işler.
Fazla çalışma ücreti gri bölgede kalır. Sipariş yoğunluğuna bağlı olarak ortaya çıkıyorsa değişken davranır, her ay düzenli tekrarlanıyorsa fiilen sabit hâle gelmiştir. Yıllık fazla çalışma sınırının 270 saat olduğunu ve bu sınırın kapasite planlamasının da bir parçası olduğunu hatırlatmakta fayda var.
Emniyet payınız ne kadar daraldı#
Başabaş noktasının tek başına söylediği sınırlı. Asıl bilgi, mevcut satışın o noktadan ne kadar yukarıda durduğunda gizli.
İşletmenin aylık satışı 600 adet olsun. 2025 tablosunda başabaş 482 adetti, yani satışlar %19,7 düşene kadar zarara geçilmiyordu. 2026'da başabaş 555'e çıktığı için aynı 600 adetlik satışta emniyet payı %7,5'e iniyor. Rakam iki buçuk kat daraldı ve işletme aynı işi yapmaya devam ediyor.
Bunun anlamı şu: bir müşteri kaybı, bir sezon gecikmesi ya da iki haftalık bir tedarik aksaklığı artık doğrudan zarar demek. Zam öncesinde soğurulan dalgalanmalar zam sonrasında soğurulmuyor.
Teşvik kaybı da aynı yerden vuruyor. Prim borcu nedeniyle iki puanlık indirimden yararlanamayan bir işverende kişi başı maliyet 40.874,63 TL'ye çıkar, beş kişide aylık 3.303 TL ek yük doğar ve başabaş 560 adete tırmanır. Prim ödemesini bir ay geciktirmenin faturası, gecikme zammıyla sınırlı değil.
Gözden kaçan ikinci etki#
Asgari ücret yalnızca asgari ücretlinin maliyetini belirlemiyor. Prime esas kazancın alt sınırı brüt asgari ücrete, üst sınırı ise onun katına bağlı. 7566 sayılı Kanun bu katsayıyı 7,5'ten 9'a çıkardığı için 2026'da prime esas kazanç tavanı 297.270 TL oldu.
Bunun anlamı şu: daha önce tavana takıldığı için primi sabitlenen üst düzey çalışanların prim matrahı yukarı açıldı ve o kadroların işveren maliyeti asgari ücretlilerden daha sert arttı. Beş kişilik ekipte bir müdür ya da teknik uzman varsa, yukarıdaki 47.962,75 TL'lik artış gerçek tablonun altında kalır.
Kıdem tazminatı karşılığı da aynı yönde çalışır. Tazminat tavanı 1 Temmuz 2026'dan itibaren 73.729,87 TL. Ücret düzeyi yükseldikçe her yıl için ayrılan karşılık büyür ve bu, nakit çıkışı bugün olmasa da bilançoda birikir.
Neyi ne zaman güncellemeli#
Ocak zammının etkisi fiyat listesine ocak ayında yansımıyorsa, aradaki her ay katkı payından yeniyor. Pratik bir sıralama önerelim.
Önce birim katkı payınızı bulun. Bunun için ürün ya da hizmet bazında değişken maliyetin ne olduğunu netleştirmek gerekir, çünkü başabaş hesabının doğruluğu tamamen bu ayrıma bağlıdır. Sonra sabit gider blokunuzu güncel personel maliyetiyle yeniden yazın. Ardından iki senaryoyu yan yana koyun: mevcut fiyatla gereken adet, mevcut adetle gereken fiyat. Son olarak emniyet payınıza bakın, yani satışlar yüzde kaç düşerse başabaşa inersiniz.
Bu dört adım elle yapıldığında ay sonunu buluyor. Gelir ve gider kalemleriniz ön muhasebede kategorili duruyorsa sabit ve değişken ayrımı zaten hazır olur. PONEO'da gider kategorilerini sabit ve değişken olarak işaretlediğinizde aylık sabit gider toplamınız raporlarda tek satırda çıkıyor ve başabaş hesabına doğrudan girdi oluyor.
Asgari ücretin işveren maliyetine dair resmî tutarlar ve teşvik şartları için Sosyal Güvenlik Kurumu duyuruları bağlayıcı kaynaktır.
- asgari ücret zammının işletme kârlılığına etkisi
- sabit gider artışı başabaş noktası
- 2026 personel maliyeti kaç TL
- zam sonrası kaç satış gerekir
- katkı payı düşerse ne olur
