Tanım
Ön muhasebe nedir?
Ön muhasebe, bir işletmenin günlük para ve belge hareketlerinin (kesilen ve gelen faturalar, tahsilatlar, ödemeler, cari hesap bakiyeleri, stok, kasa ve banka) işlem günü kaydedilip izlenmesidir. Yasal defter tutmak ya da beyanname vermek değildir; o işlerin dayandığı eksiksiz belgeyi ve düzenli kaydı üretir.
Son güncelleme:
- Dayanak madde yazılı
- Rakamlar tek kaynaktan türer
- Satış metni değil tanım
Ön muhasebenin iki çıktısı vardır. Birincisi işletme sahibi içindir: kimden ne kadar alacağınızı, kime ne kadar borçlu olduğunuzu, kasada ve bankada ne kaldığını, stokta ne bulunduğunu her gün bilmek. İkincisi mali müşavir içindir: ay sonunda yasal deftere işlenecek belgelerin eksiksiz ve sıralı bir setini teslim etmek.
Muhasebe ise bu kayıtları Vergi Usul Kanunu'nun saydığı yasal defterlere geçirmek, dönem sonunda envanter ve değerleme yapmak ve beyannameleri hazırlamaktır; çoğu işletme bu işi sözleşmeyle bir mali müşavire bırakır. Defter tutma yükümlülüğü ise kanunun saydığı mükelleflerindir; başlıcaları ticaret ve sanat erbabı, ticaret şirketleri, serbest meslek erbabı ve çiftçilerdir; vergiden muaf esnaf ve basit usuldekiler gibi istisnalar ayrıca sayılmıştır (VUK md. 172 ve 173).
- Kapsam
- 7 madde
- Okuma
- ~6 dk
- Sık sorulan
- 4 soru
Kapsam
Ön muhasebenin kapsadığı işler
Geciken tahsilatın maliyetini görünTahsilat Gecikme Maliyeti Hesaplama · ücretsiz, üyeliksiz
Aşağıdaki işlerin hepsi işletmenin içinde ve işlem olduğu gün yapılır. Hiçbiri yasal defter kaydı değildir; hepsi o kaydın hazırlığıdır.
Ön muhasebe ile muhasebe arasındaki fark
Aynı belge iki kez işlenir: önce işletmede, işlem olduğu gün; sonra yasal defterde, dönemin sonunda. Tablo iki işin nerede ayrıldığını gösterir.
| Konu | Ön muhasebe | Muhasebe (defter ve beyanname) |
|---|---|---|
| Kim yapar | İşletme sahibi ya da bir çalışanı, çoğunlukla bir programla | Çoğu işletmede sözleşmeyle çalışılan mali müşavir |
| Ne zaman | İşlem olduğu gün: fatura kesilirken, ödeme alınırken | Ay ve dönem sonunda, belgeler toplandıktan sonra |
| Nereye yazılır | Cari, stok, kasa ve banka kayıtlarına | Kanunun saydığı yasal defterlere: bilanço esasında yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri; işletme hesabı esasında işletme hesabı defteri; serbest meslekte kazanç defteri (VUK md. 182, 193 ve 210) |
| Ne üretir | Alacak ve borç bakiyeleri, vadesi geçenler, nakit durumu, stok miktarı | KDV, muhtasar ve geçici vergi beyannameleri, yıllık beyanname, bilanço ya da işletme hesabı özeti |
| Dönem sonunda | Sayım sonucunu, alacak-borç listesini, çek ve senet dökümünü hazırlamak | Envanter ve değerleme: amortisman, reeskont, şüpheli alacak karşılığı |
| Hata nerede görünür | Bakiyesi tutmayan cari, kasada açık, kayıtla uyuşmayan stok | Düzeltme beyannamesi, ceza, incelemede açıklanamayan fark |
Ön muhasebeye kimler ihtiyaç duyar?
Fatura kesen ve fatura alan her işletme ön muhasebe yapar; fark, bunu ne kadar düzenli yaptığındadır. Gereken kaydın ayrıntısını defter türü belirler. Her türlü ticaret şirketi birinci sınıf tüccardır ve bilanço esasına göre defter tutar (VUK md. 176 ve 177); dönem sonunda envanter çıkarılıp bilanço düzenlendiği için cari, stok, kasa ve banka kayıtlarının tamamı gerekir.
İşletme hesabı esasına göre defter tutan şahıs işletmeleri için ön muhasebenin ağırlığı gelir, gider ve tahsilattadır: işletme hesabının bir tarafına gider, öbür tarafına hasılat yazılır (VUK md. 194). Serbest meslek erbabı da kazanç defterine giderlerini ve tahsil ettiği ücretleri yazar, her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenler (VUK md. 210 ve 236).
Hangi esasa tabi olduğunuzu şirket türünüz ile yıllık alış, satış ya da hasılat tutarınız belirler; bu sınırlar her yıl güncellenir. Kendi durumunuzu defter sınıfı aracında görebilirsiniz.
Ön muhasebe tabloyla mı, programla mı yapılır?
Birkaç müşterisi ve ayda bir avuç faturası olan işletme ön muhasebeyi bir tabloyla da yürütebilir. Tablonun sınırı belge sayısından değil kopyadan gelir: aynı müşteri iki dosyada iki ayrı bakiyeyle durmaya, tahsilat faturadan başka bir yere yazılmaya başladığında doğru bakiye kaybolur. e-Fatura ya da e-Arşiv'e geçmiş bir işletmede belge zaten elektronik doğar; onu elle tabloya taşımak hem zaman hem hata kaynağıdır.
Bu işleri tek kayıttan yürüten yazılıma ön muhasebe programı denir: fatura kesildiğinde cari bakiye, stok ve KDV özeti kendiliğinden güncellenir, çoğu programda mali müşavir de aynı kayda kendi ekranından bakar. PONEO da bu programlardan biridir. Hangisinin size uyduğunu marka yerine ölçütle seçmek için "Ön muhasebe programı nasıl seçilir?" rehberi sorulacak soruları sırayla verir.
Tabloyla da programla da değişmeyen şey iş bölümüdür: belgeyi düzenlemek, toplamak ve günü gününe kaydetmek işletmede; deftere işlemek, değerlemek ve beyan etmek çoğu işletmede müşavirde kalır. Hangi işin kimde olduğunu ve cezanın kime kesildiğini müşavir ile mükellef arasındaki iş bölümü yazımızda, her ay müşavire neyin gönderileceğini de aylık belge listemizde tek tek saydık.
S.S.S.
Sık sorulan sorular
Diğer rehberler
Ön muhasebe programı nasıl seçilir?Ön muhasebe programı seçerken sorulacak altı soru, kontörlü modelin matematiği ve sözleşme öncesi bakılacak kırmızı bayraklar. Marka değil kriter listesi.Okuyun
PONEO kime uygun değil?PONEO'yu almamanız gereken beş durumu açıkça yazdık: pazaryeri odaklı satış, çok yüksek belge hacmi, salt belge kesme, bütçe önceliği, uzun deneme şartı.Okuyun
Muhasebe sözlüğüCari hesap, tediye, irsaliye, tevkifat, stopaj, reeskont ve tevsik zorunluluğu: işletme sahibinin karşılaştığı muhasebe terimleri, kanun dayanağıyla.Okuyun
